Mecburi hizmet yükümlülüğü nedir?

6 maddede geçiyor · 6 kanun

Kısaca

Mecburi hizmet yükümlülüğü, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

DMK ek m.35 · yurt İçinde Okutulan Öğrencilerin Mecburi Hizmet Yükümlülüğü: Kamu kurumunun masrafıyla okutulan öğrencinin, öğrenimi sonunda belirli bir süre kurumda çalışmasını öngören yükümlülüktür.
399 s. K. m.8 · sınav: Devlet eğitimi veya burs gibi bir nedenle kişinin belirli bir süre kamu hizmetinde çalışmasını gerektiren yükümlülüktür.
926 s. K. m.112 · subayların ve astsubayların yükümlülüğü: Öğrenim, eğitim veya yetiştirme masrafları karşılığında, belirli bir süre Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görev yapma zorunluluğudur.

Kanunda nerede geçiyor

6 madde

Devlet Memurları Kanunu

DMK ek m.35 · Yurt İçinde Okutulan Öğrencilerin Mecburi Hizmet Yükümlülüğü
Kamu kurumunun masrafıyla okutulan öğrencinin, öğrenimi sonunda belirli bir süre kurumda çalışmasını öngören yükümlülüktür. Madde, bu yükümlülüğün yeni öğrenciler bakımından getirilmesini yasaklamakta, mevcut öğrenciler bakımından ise kaldırılmasına imkân tanımaktadır.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname

Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname m.8 · Sınav
Devlet eğitimi veya burs gibi bir nedenle kişinin belirli bir süre kamu hizmetinde çalışmasını gerektiren yükümlülüktür. Bu yükümlülüğü bulunanlar, madde uyarınca ayrıca sınava tabi tutulmaz.

Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu

Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m.112 · I – Subayların ve astsubayların yükümlülüğü
Öğrenim, eğitim veya yetiştirme masrafları karşılığında, belirli bir süre Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görev yapma zorunluluğudur. Bu süre tamamlanmadan ayrılan kişi, kanunda belirtilen tazminatı öder.

Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun

Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun m.21
Yurt dışına gönderilen kişinin öğrenimini tamamladıktan sonra, adına gönderildiği kurum veya Millî Eğitim Bakanlığında belirli süre görev yapma borcudur. Yükümlülüğün süresi bu maddede değil, kanunun ilgili hükümlerinde belirlenir.

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.12 · Personelin istihdamı ve nitelikleri
Kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen burslar karşılığında bursiyerin belirli süre kamuda çalışma borcudur. Madde bu borcun TÜSEB'e devredilebilmesi koşullarını düzenler.

Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun

Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.10 · Peşin ödenen aylıklar ve mecburi hizmet
Devlet tarafından yapılan eğitim veya bir hizmet karşılığında, kişinin belirli bir süre kamu hizmetinde çalışmasını öngören yükümlülüktür. Madde, bu yükümlülüğün ortadan kalkmasını düzenler.

Karıştırılan kavramlar

Tazminat borcu ile mecburi hizmet yükümlülüğü ihlali (1.1.1995 öncesi) arasındaki fark nedir?

1.1.1995 tarihinden önce yükümlülüğü ihlal eden kişilerin borçları, ikinci fıkranın parantez içinde açıkça kapsadığı borçlardır.

Bu tarihten sonra doğan borçlar ise aynı fıkranın genel ifadesi kapsamındadır.

Talep üzerine, 1.1.1995 öncesi ihlallerden doğan borçlar da dahil olmak üzere tüm yükümlülük ve tazminat borçları ortadan kalkar.

DMK ek m.35

Mecburi hizmet yükümlülüğü var ile yok arasındaki fark nedir?

İzinli sayılarak öğrenime devam eden hâkim ve savcı, izinli sayıldığı süre kadar mecburi hizmetle yükümlü olur.

Görevini aksatmadan ve görevle ilişiği kesilmeden öğrenim yapan kişi için, ikinci fıkranın izinli sayılma sonucu uygulanmadığından bu yükümlülük doğmaz.

Yalnızca izinli sayılan öğrenimde mecburi hizmet doğar; bilgi verilerek yapılan öğrenimde doğmaz. Bu ayrım metinden çıkarılmıştır.

2802 s. K. m.31

Mecburi hizmet yükümlülüğü olan ile olmayan naklen atanan personel arasındaki fark nedir?

Müsteşarlığa karşı mecburi hizmet yükümlülüğü bulunan personel.

Bu yükümlülüğü bulunmayan personel.

Birinci grubun Kurumda geçirdiği süreler mecburi hizmet yükümlülüğünün ifasında dikkate alınır; ikinci grup için bu hüküm uygulanmaz.

5411 s. K. geç. m.9

Örnek kararlar

3 karar

2024/149 E., 2025/194 K., 08.10.2025
İlgili madde: 926 s. K. m.112
Hukuk Genel Kurulu, 2010/750 E., 2011/69 K., 06.04.2011
İlgili madde: 926 s. K. m.112
Hukuk Genel Kurulu, 2010/587 E., 2010/642 K., 08.12.2010
İlgili madde: 926 s. K. m.112

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.