Seçimlik Ceza Koşulu nedir?
Kısaca
Alacaklının, borcun aynen ifasını ya da ceza koşulunun ödenmesini seçebildiği türdür. Alacaklı seçimini bir kez yaptığında bu seçim kesin hale gelir.
Bağlam: TBK m.179
Kanunda nerede geçiyor
1 maddeTürk Borçlar Kanunu
- TBK m.179 · C. Ceza koşulu — I. Alacaklının hakları — 1. Cezanın sözleşmenin ifası ile ilişkisi
Alacaklının, borcun aynen ifasını ya da ceza koşulunun ödenmesini seçebildiği türdür. Alacaklı seçimini bir kez yaptığında bu seçim kesin hale gelir.
Karıştırılan kavramlar
Seçimlik ceza koşulu ile ifaya eklenen ceza koşulu arasındaki fark nedir?
Seçimlik türde alacaklı ya aynen ifayı ya da cezayı talep eder; ikisini birlikte isteyemez.
İfaya eklenen türde alacaklı hem asıl borcun ifasını hem de cezayı birlikte talep edebilir.
Seçimlik türde seçim kesin olduğundan iki talep birlikte yöneltilemez; ifaya eklenen türde talepler yığılır.
Seçimlik ceza koşulu / Ifaya eklenen ceza koşulu (genel hüküm) / İşçi aleyhine ceza koşulu (420/1): fark nedir?
Genel hükümde (TBK 179 vd.) ceza koşulu, alacaklının seçimine ya da ifa ile birlikte talebine bağlanabilir ve taraflar tek yanlı ceza koşulu koyabilir.
Hizmet sözleşmesinde yalnızca işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir; işçi lehine ceza koşulu serbesttir.
Hizmet sözleşmesinde ceza koşulu ancak karşılıklı (işveren için de öngörülmüş) ya da işçi lehine kurulabilir; tek taraflı işçi aleyhine hüküm geçersizdir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2023/751 E., 2024/465 K., 25.09.2024İlgili madde: TBK m.179
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/503 E., 2024/99 K., 14.02.2024İlgili madde: TBK m.179
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/560 E., 2024/100 K., 14.02.2024İlgili madde: TBK m.179
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.