Tahkim yeri nedir?
Kısaca
Tahkim yeri, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- HMK m.407 · uygulanma alanı: Tahkimin hukuken yapıldığı yer olarak tarafların ya da hakemlerin belirlediği yerdir.
- 4686 s. K. m.1 · amaç ve kapsam: Tahkim yargılamasının bağlandığı yerdir.
- 4501 s. K. m.3 · yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkların milletlerarası tahkim yoluyla çözümü: Hakem veya hakem kurulunun toplandığı yerdir.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.407 · Uygulanma alanı
Tahkimin hukuken yapıldığı yer olarak tarafların ya da hakemlerin belirlediği yerdir. Bu madde bakımından tahkim yerinin Türkiye olması, ulusal tahkimin uygulanması için ikinci zorunlu koşuldur.
- HMK m.425 · Tahkim yeri
Tahkim yargılamasının hukuken bağlı olduğu yerdir. Fiilî toplantı yerinden ayrıdır; yargılama bu yerde yapılmış sayılmaz, yalnızca hukuki bağlantı noktası olarak belirlenir.
Milletlerarası Tahkim Kanunu
- Milletlerarası Tahkim Kanunu m.1 · Amaç ve kapsam
Tahkim yargılamasının bağlandığı yerdir. Türkiye'de belirlenmiş olması kanunun uygulanmasının temel ölçütüdür; Türkiye dışında belirlenmişse yalnızca 5 ve 6. madde hükümleri uygulanır.
- Milletlerarası Tahkim Kanunu m.2 · Yabancılık unsuru
Tahkim anlaşmasında belirtilen veya bu anlaşmaya dayanılarak tespit edilen yerdir. Tahkim yerinin taraf yerleşim yerinden farklı bir devlette olması, 2. bent (a) kapsamında yabancılık doğurur.
Kamu Hizmetleri ile İlgili İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim Yoluna Başvurulması Halinde Uyulması Gereken İlkelere Dair Kanun
- Kamu Hizmetleri ile İlgili İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim Yoluna Başvurulması Halinde Uyulması Gereken İlkelere Dair Kanun m.3 · Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkların milletlerarası tahkim yoluyla çözümü
Hakem veya hakem kurulunun toplandığı yerdir. Maddenin a ve b bentleri bu yerin Türkiye içinde ya da dışında olmasına göre ayrım yapar.
Karıştırılan kavramlar
Tahkim yeri belirlenmiş ile tahkim yeri belirlenmemiş arasındaki fark nedir?
Taraflar tahkim yerini sözleşmede veya sonradan belirlemiştir.
Tahkim yeri belirlenmemiştir.
Tahkim yeri belirlenmemişse madde metninde kalan kısım, görevli mahkemenin tespitini öngörür. Bu tespit madde metninde tamamlanmadığından, ayrıntı için 4686 sayılı Kanun'a başvurulması gerekir.
Tahkim yeri Türkiye ile tahkim yeri Türkiye dışı arasındaki fark nedir?
Tahkim yeri Türkiye olarak belirlenmişse, yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkta kanunun tamamı uygulanır.
Tahkim yeri Türkiye dışında belirlenmişse, kanunun tamamı değil yalnızca 5 ve 6. madde hükümleri uygulanır.
Tahkim yerinin Türkiye dışında olması, kanunun genel usul hükümlerinin uygulanmamasına yol açar; 5 ve 6. maddeler yine de geçerlidir.
Taraf yerleşimi ile tahkim yeri ve ifa yeri bağlantısı arasındaki fark nedir?
1. bent, tarafların yerleşim yerlerinin farklı devletlerde olmasına bakar.
2. bent, tarafların yerleşiminin tahkim yeri, asıl sözleşmenin ifa yeri ya da uyuşmazlığın en çok bağlantılı olduğu yerden farklı bir devlette bulunmasına bakar.
Taraflar aynı devlette yerleşik olsa bile 2. bent kapsamında tahkim yeri veya ifa yeri farklı bir devlette ise yabancılık unsuru doğar.
Tahkim yeri ile asıl sözleşmenin ifa yeri ve en çok bağlantılı yer arasındaki fark nedir?
2. bent (a), tahkim anlaşmasında belirtilen ya da bu anlaşmaya dayanarak tespit edilen tahkim yerine bakar.
2. bent (b), asıl sözleşmenin önemli bölümünün ifa edileceği yer ile uyuşmazlığın en çok bağlantılı olduğu yere bakar.
Tahkim yeri ile ifa yeri veya en çok bağlantılı yer ayrı devletlerde ise tarafların yerleşiminin bu yerlerden biriyle farklı devlette olması yabancılık için yeterlidir.
Tahkim yeri Türkiye ile tahkim yeri yurt dışı arasındaki fark nedir?
Tahkim yeri Türkiye olarak belirlenmişse ve yabancılık unsuru yoksa HMK tahkim hükümleri uygulanır.
Tahkim yeri yurt dışında belirlenmişse, yabancılık unsuru olmasa bile bu madde kapsamında değerlendirilmez.
Yurt dışında yapılan tahkimde HMK'nın 407-444 maddeleri uygulanmaz; yabancı hakem kararının tanınması ayrı bir rejime tabidir.
Tahkim yeri ile fiilî toplantı yeri arasındaki fark nedir?
Tahkim yeri, yargılamanın hukuken bağlı olduğu yerdir ve taraflarca ya da hakemlerce belirlenir.
Hakem veya hakem kurulunun bu yer dışında toplanması ise fiilî bir oturum yeridir.
Tahkim yeri dışında yapılan duruşma veya keşif, tahkim yerini değiştirmez; yargılamanın hukuki bağlantısı aynı kalır.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2023/103 E., 2023/1185 K., 29.11.2023İlgili madde: HMK m.407
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/3588 E., 2023/4396 K., 12.07.2023İlgili madde: HMK m.425
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.