Taşıtan nedir?
Kısaca
Taşıyanla navlun sözleşmesini yapan ve taşıma ilişkisinin tarafı olan kişidir. Taşıtan ile taşıyan arasındaki ilişki navlun sözleşmesi hükümlerine tabidir.
Bağlam: TTK m.1237
Kanunda nerede geçiyor
25 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.1139 · B) Yolculuk çarter partisi
Navlun sözleşmesinde taşınacak eşyayı gemiye veren ve navlun ödemeyi üstlenen taraftır. Madde bakımından hak sahibi taraflardan biridir.
- TTK m.1140 · C) Kamaralar
Geminin tamamını taşıma amacıyla kullanma hakkını alan, yani gemiyi tahsis alan kişidir. Maddede taşıtanın izni, kamaraların tahsis kapsamı dışında tutulmasının sınırını belirler.
- TTK m.1143 · II- Yükleme giderleri
Navlun sözleşmesinde eşyayı taşıtmak üzere taşıyana teslim eden ve taşıma bedelini borçlanan taraftır. Bu maddede taşıma öncesi giderlerin varsayılan olarak üstlenicisidir.
- TTK m.1145 · 2. Doğru bildirimde bulunma yükümlülüğü a) Eşya hakkında
Taşıma sözleşmesinde eşyanın taşınmasını ettiren, taşıyanla sözleşmeyi yapan taraftır. Taşıtan ile yükleten aynı kişi olabilir.
- TTK m.1146 · b) Caiz olmayan eşya ve yükleme hakkında
Navlun sözleşmesi uyarınca taşıma işini yaptıran kişidir. Madde bakımından yasak eşyayı yükleyen tarafların bir kısmı olarak ele alınır.
- TTK m.1150 · IV- Başka gemiye yükleme ve aktarma
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıtan ve taşıma için taşıyana teslim eden kişidir. Aktarmaya izin verme yetkisi taşıtana aittir.
- TTK m.1162 · 2. Birden çok taşıtan
Taşıyanla navlun sözleşmesi yapan ve eşyayı gemiye yükleten veya yükletmeye yetkili kişidir. Bu maddede her biri ayrı sözleşme ilişkisi kuran taşıtanlar söz konusudur.
- TTK m.1163 · X- Kırkambar sözleşmesi — 1. Yükleme anı
Navlun sözleşmesine dayanarak taşıma işini yaptıran kişidir. Bu maddede eşyayı yükleme ve gecikme halinde navlun ödeme yükümlülüğü taşıtana aittir.
- TTK m.1164 · 2. Taşıtanın sözleşmeyi feshetmesi
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıtan ve navlun borcu altında bulunan taraftır. Bu maddede yüklemeden sonra fesih hakkını kullanan taraf taşıtandır.
- TTK m.1165 · XI- Belgeleri verme yükümlülüğü
Navlun sözleşmesinde taşımayı ettiren, taşıyanla sözleşme ilişkisi kuran taraftır. Yükleten ile aynı kişi olabileceği gibi ayrı bir kişi de olabilir.
- TTK m.1171 · 4. Sürastarya parası
Navlun sözleşmesinin akdi olan ve kural olarak boşaltma limanındaki sürastarya parasının borçlusu olan kişidir.
- TTK m.1175 · V- Kısmi çarter sözleşmelerinde
Navlun sözleşmesinde taşıyana taşıma borcunu üstlendiren, yani taşımayı ettiren kişidir. Çarter ilişkisinde geminin bir bölümünü veya tamamını tahsis ettirerek taşıma yaptıran taraftır.
- TTK m.1176 · VI- Kırkambar sözleşmesi — 1. Boşaltma işleri
Navlun sözleşmesine dayanarak taşıma işini yaptıran kişidir ve bildirim kendisine yapılacaksa 1174 üncü madde uyarınca bu kişiye de ilan yoluyla bildirim yapılabilir.
- TTK m.1177 · 2. Taşıtanın üçüncü şahıslarla yaptığı kırkambar sözleşmeleri
Taşıma işini yaptıran, navlun sözleşmesinden doğan ödeme borcu altında olan kişidir. Bu maddede, yolculuk çarterinde geminin tahsis edildiği kişi olarak ortaya çıkar.
- TTK m.1200 · 5. Navlun borçlusu
Navlun sözleşmesinde eşyanın taşınmasını taşıyandan isteyen ve bu sözleşmenin tarafı olan kişidir. Navlun borcunun asıl borçlusu bu kişidir.
- TTK m.1204 · 2. Gönderilene karşı hapis hakkının kullanılması
Taşıma sözleşmesinin tarafı olarak taşıyana eşyayı teslim eden ve taşıma ücreti gibi borçları bulunan kişidir. Hapis hakkına konu alacaklar, taşıtanın taşıyana karşı olan borçlarıdır.
- TTK m.1205 · 3. Rücu hakkı a) Eşyanın teslimi hâlinde
Taşıma sözleşmesini yapan ve taşıyana eşyayı teslim ederek taşıma işini ısmarlayan kişidir. Gönderilen ile aynı kişi olmak zorunda değildir.
- TTK m.1206 · b) Hapis hakkının paraya çevrilmesi hâlinde
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıtan ve navlun borcunu üstlenen taraftır. Madde kapsamında açık tutarın borçlusu olarak karşımıza çıkar.
- TTK m.1207 · c) Gönderilenin eşyayı teslim almaması hâlinde
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıttıran, navlun ve diğer alacaklardan sorumlu olan taraftır. Gönderilen ile aynı kişi olmak zorunda değildir.
- TTK m.1208 · A) Kusur sorumluluğu
Taşıma sözleşmesinde eşyanın taşınmasını taşıyana bırakan taraftır. Maddenin koruduğu taraf, taşıyanın karşısında yer alan ve taşıma sözleşmesini yapan kişidir.
- TTK m.1215 · b) Eşya, sözleşmede tür veya cinsi ile belirlenmişse
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıtmayı üstlenen ve yükleme ile fazla giderleri üstlenen taraftır. Madde yalnız taşıtanın yükleme yükümlülük ve haklarını düzenler.
- TTK m.1219 · II- Tarafların fesih hakkına sahip olmadığı hâller — 1. Eşyanın sadece bir kısmına ilişkin engeller
Eşyayı taşıtmak üzere taşıyanla sözleşme yapan ve navlunu ödemekle yükümlü olan taraftır. Madde, engel halinde taşıtana tanınan seçimlik hakların sahibi olarak bu tarafı düzenler.
- TTK m.1223 · IV- Eşya üzerinde tasarruf yetkisi olan kişinin fesih hakkı
Taşıma sözleşmesinde eşyanın taşınmasını taşıyıcıdan talep eden ve navlun borcunu üstlenen taraftır. Taşıtan ile eşya üzerinde tasarruf yetkisi sahibi kişi aynı kişi olmak zorunda değildir.
- TTK m.1237 · 2. İspat işlevi a) Hukuki ilişkiyi ispat
Taşıyanla navlun sözleşmesini yapan ve taşıma ilişkisinin tarafı olan kişidir. Taşıtan ile taşıyan arasındaki ilişki navlun sözleşmesi hükümlerine tabidir.
- TTK m.1245 · C) Yolculuk çarteri sözleşmesi
Taşıma sözleşmesinde taşıyana eşya teslim eden ve taşıma borcunu karşılayan taraftır. Konişmento düzenlenmişse konişmentoda taşıtan olarak görünen kişi ile hamil ayrı kişilerdir.
Karıştırılan kavramlar
Taşıtan ile taşıyan arasındaki fark nedir?
Taşıtan, eşyayı gemiye veren ve navlun ödeyen taraftır. Taşıtanın da çarter partisi isteyebilmesi için giderini üstlenmesi gerekir.
Taşıyan, geminin tahsisini üstlenen ve taşımayı yapan taraftır. O da aynı şekilde giderini vererek belgenin düzenlenmesini isteyebilir.
Madde iki tarafa da eşit hak tanımaktadır; her iki tarafın da giderini üstlenmesi koşuldur ve birinin kullanımı diğerinin hakkını ortadan kaldırmaz.
Taşıtan / Yükleten (taşıyana karşı) / Zarar gören diğer kişiler: fark nedir?
Taşıtan ve yükleten, taşıyana karşı beyanlarının doğru olmamasından doğan zarardan kusurları aranmaksızın sorumludur.
Aynı zarar gören diğer kişilere (ör. üçüncü kişiler, alıcı) karşı ise sorumluluk yalnızca kusur varsa doğar.
Taşıyana karşı garanti niteliğinde, diğer kişilere karşı kusur sorumluluğu rejimi uygulanır.
Taşıtan ile yükleten arasındaki fark nedir?
Taşıtan, navlun sözleşmesinin tarafı olarak taşımayı ettiren kişidir.
Yükleten, eşyayı fiilen yükleyen ya da yükletendir ve sözleşme tarafı olmayabilir.
Her ikisi de belge verme yükümlülüğü altındadır; birinci fıkra ikisini birlikte yükümlü kılar. Sorumluluk bakımından da ikisi birlikte sorumlu tutulur.
Taşıtan ile gönderilen arasındaki fark nedir?
Taşıtan, navlun sözleşmesinin tarafıdır ve navlunun borçlusu olarak madde gereği doğrudan sorumludur.
Gönderilen, taşınan eşyayı teslim alan kişidir ve sözleşmenin tarafı değildir.
Navlun borcu öncelikle taşıtana yüklenir; gönderilenin navlun borcundan sorumluluğu ayrıca bir hükme bağlıdır ve bu madde ile doğrudan kurulmaz.
Taşıtan ile gönderilen aynı kişi ile farklı kişi arasındaki fark nedir?
Taşıtan ve gönderilen aynı kişi ise taşıyanın alacağı zaten taşıtandan tahsil edilebilir; bu durumda rücu tartışması ortaya çıkmaz.
Taşıtan ve gönderilen farklı kişilerse taşıyan ilk olarak gönderilenden alacağını istemek zorundadır; ancak gönderilenden tahsil edemediğinde bu madde devreye girer.
Yalnız taşıtan ve gönderilenin farklı olduğu durumda, taşıyanın taşıtana rücu imkânı gündeme gelir.
Taşıtan ile gönderilenin aynı kişi ile ayrı kişi olması arasındaki fark nedir?
Taşıtan ve gönderilen aynı kişiyse, ayrı bir ödeme yükü ve boşaltma devri ortaya çıkmaz.
Taşıtan ve gönderilen ayrı kişilerse, birinci fıkra ve ikinci fıkra devreye girer.
Madde yalnız ayrı kişilerin bulunduğu taşımalarda uygulanır.
İlgili terimler
- Yolculuk çarteri sözleşmesi
- Taşıyan
- Yükleten
- Kırkambar sözleşmesi
- Tam navlun
- Gönderilen
- Konişmento hamili
- Aktarma
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.