Tüketim ödüncü nedir?
Kısaca
Ödünç verenin bir miktar para ya da tüketilebilen bir şeyin mülkiyetini ödünç alana devrettiği, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Eski Borçlar Kanunundaki karz kavramının yerini almıştır.
Bağlam: TBK m.386
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeTürk Borçlar Kanunu
- TBK m.386 · A. Tanımı
Ödünç verenin bir miktar para ya da tüketilebilen bir şeyin mülkiyetini ödünç alana devrettiği, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Eski Borçlar Kanunundaki karz kavramının yerini almıştır.
- TBK m.388 · 2. Faize ilişkin özel kurallar
Ödünç verenin, ödünç alana para ya da misli eşyanın mülkiyetini devretmesi ve alanın aynı cins ve miktarda iade etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu maddede konu para olduğunda uygulanır.
- TBK m.389 · II. Zamanaşımı
Ödünç verenin, ödünç alana aynı cins, miktar ve kalitede şeyleri mülkiyetini geçirerek verdiği ve ödünç alanın bunları aynı nitelikte geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Maddenin kısa zamanaşımı bu sözleşmenin teslim yönüne ilişkindir.
- TBK m.390 · III. Ödünç alanın ödeme güçsüzlüğü
Ödünç verenin ödünç konusu parayı ya da tüketilebilen diğer bir şeyi mülkiyetini geçirerek ödünç alana teslim ettiği, ödünç alanın ise aynı miktar ve nitelikte şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Madde bu sözleşme türü için düzenlemedir.
- TBK m.391 · C. Para yerine verilen şeyler
Ödünç verenin bir miktar parayı ya da misli şeyi ödünç alana devrettiği, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu maddenin uygulanması için konusunun para olması gerekir.
- TBK m.392 · D. Geri verme zamanı
Ödünç verenin, ödünç alana para ya da tüketilebilir bir şeyi mülkiyetiyle devretmesi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda bir şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Ödünç alan şeyi tükettiği için aynının iadesi değil eşit nitelik ve miktarda şey iadesi söz konusudur.
Karıştırılan kavramlar
Tüketim ödüncü ile kullanım ödüncü arasındaki fark nedir?
Tüketim ödüncünde mülkiyet ödünç alana geçer ve ödünç alan aynı nitelik ve miktarda başka bir şeyi geri verir.
Kullanım ödüncünde yalnızca kullanma hakkı devredilir ve aynı şeyin kendisi geri verilir.
Mülkiyetin geçip geçmemesi ve iade edilecek şeyin niteliği bakımından farklı hükümler uygulanır.
Tüketim ödüncü ile kira arasındaki fark nedir?
Tüketim ödüncünde konu tüketilebilen (misli) bir şeydir ve mülkiyet devredilir.
Kirada konu genellikle kullanılarak zarar görmeyen şeydir ve mülkiyet kiraya verende kalır.
Kiracı konuyu tüketmez; tüketim ödüncünde ödünç alanın tüketme yetkisi vardır.
Faizsiz ile faizli tüketim ödüncü arasındaki fark nedir?
Faiz kararlaştırılmadığında sözleşme eksik iki tarafa borç yükleyen sözleşme niteliğindedir.
Faiz kararlaştırıldığında sözleşme tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmeye dönüşür.
Faiz ödenmesi ve karşılıklılık açısından sonuçlar değişir.
Belirsiz süreli ile belirli süreli tüketim ödüncü arasındaki fark nedir?
Sözleşmede bir vade kararlaştırılmışsa, vadenin gelmesiyle sözleşme kendiliğinden sona erer ve iade borcu muaccel olur.
Vade kararlaştırılmamışsa madde 392 devreye girer; ödünç veren ilk istemle geri verme zamanını başlatır.
Belirli süreli ödüncte altı haftalık bekleme uygulanmaz; belirsiz süreli ödüncde altı hafta sonunda borç muaccel olur.
Cari hesap istisnası ile ticari tüketim ödüncü istisnası arasındaki fark nedir?
Cari hesaplarda, hesap devresi üç aydan kısa olmamak ve her iki tarafın ticari işte bulunması şartıyla bileşik faiz işletilebilir.
Ticari tüketim ödüncünde de, her iki tarafın ticari iş niteliğinde olması ve üç aydan kısa olmayan dönemler şartıyla bileşik faiz işletilebilir.
Her iki istisnada da sözleşenlerin tacir olmaması hâlinde istisna uygulanmaz; bu halde faiz yok hükmündedir.
Kullanım ödüncü ile tüketim ödüncü arasındaki fark nedir?
Kullanım ödüncünde konu şey kullanımla tüketilmeyen ve aynen geri verilen şeydir.
Tüketim ödüncünde konu şey kullanımla tüketilir ve aynı miktar ve nitelikte şeyle iade edilir.
Kullanımla tüketilen şeyler kullanım ödüncüne konu olamaz; bu tür şeyler tüketim ödüncü hükümlerine tabidir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesi, 2023/3318 E., 2026/395 K., 23.02.2026İlgili madde: TBK m.386, TBK m.388, TBK m.389, TBK m.390, TBK m.391
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2022/1297 E., 2023/343 K., 22.03.2023İlgili madde: TBK m.386, TBK m.388, TBK m.389, TBK m.390, TBK m.391
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2023/1401 E., 2026/277 K., 13.03.2026İlgili madde: TBK m.386, TBK m.392
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.