Uzman görüşü nedir?
Kısaca
Uzman görüşü, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.316 · araştırma: Kişilik, sağlık, eğitim ya da psikolojik durum gibi konularda uzmanlardan alınan rapor.
- HMK m.293 · uzman görüşü: Davanın tarafının, dava konusu olayla ilgili olarak kendi iradesiyle bir uzmandan aldığı bilimsel mütalaadır.
- CGTİHK m.71 · hükümlünün muayene ve tedavi istekleri: Tedavi programının başarısı için izin, ziyaret ve görüşme haklarının geçici olarak kısıtlanmasında aranan değerlendirmedir.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.316 · II. Araştırma
Kişilik, sağlık, eğitim ya da psikolojik durum gibi konularda uzmanlardan alınan rapor. Madde bunu her olayda değil, gerektiğinde öngörür.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.293 · Uzman görüşü
Davanın tarafının, dava konusu olayla ilgili olarak kendi iradesiyle bir uzmandan aldığı bilimsel mütalaadır. Mahkemenin kararıyla yapılan bilirkişi incelemesinden farklıdır; görüşü alan taraf kendi masrafını üstlenir.
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
- CGTİHK m.71 · Hükümlünün muayene ve tedavi istekleri
Tedavi programının başarısı için izin, ziyaret ve görüşme haklarının geçici olarak kısıtlanmasında aranan değerlendirmedir. Hangi uzmanın görüşünün alınacağı maddede belirtilmemiştir.
Karıştırılan kavramlar
Zorunlu araştırma ile gerektiğinde uzman görüşü arasındaki fark nedir?
Kapsamlı araştırma ve dinleme her olayda yapılması gereken asgari unsurdur.
Uzman görüşü ise yalnızca gerektiğinde alınır; hâkim somut olaya göre karar verir.
Uzman raporu olmadan verilen karar, uzman görüşünün gerekli olduğu bir olayda eksik araştırmaya dayanmış sayılabilir.
Taraf bilirkişisi (uzman görüşü) ile mahkeme bilirkişisi arasındaki fark nedir?
Uzman görüşünü taraf kendi iradesiyle, kendi masrafıyla alır. Görüşü alan kişi taraf bilirkişisidir.
Bilirkişiyi mahkeme kendiliğinden veya talep üzerine görevlendirir ve bilirkişi yardımcı hâkim gibi tarafsız çalışır. Bu konu m.266 vd. kapsamındadır.
Uzman görüşünün masrafları yargılama giderleri arasında sayılmaz ve karşı taraftan istenemez. Bilirkişi ücreti ise yargılama gideri olur.
Uzman görüşü (sunulan mütalaa) ile uzmanın duruşmada dinlenmesi arasındaki fark nedir?
Mütalaanın sunulması, yazılı görüşün dosyaya girmesidir. Bu aşamada uzmanın çağrılması gerekmez.
Uzmanın dinlenmesi, hâkimin ayrıca karar verdiği ve uzmanın duruşmaya çağrıldığı ikinci aşamadır.
Uzman çağrılmadan da görüş dosyaya sunulabilir; dinleme ise yalnızca hâkimin kararıyla gerçekleşir. Uzman gelmezse raporu değerlendirmeye alınmaz.
Kurum içi görüş ile uzman görüşü arasındaki fark nedir?
Kurum içi görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye, kurumun kendi faaliyeti için hazırladığı belgelerdir. Birinci fıkra kapsamındadır.
Uzman görüşü, bilimsel, teknik, hukukî vb. alanlarda yasal görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim veya kurumun görüşüdür. İkinci fıkra kapsamındadır.
Kurum içi belgelerde yalnızca kurumun aksi kararı engel olur; uzman görüşlerinde ayrıca yasal yükümlülük ve kararlara esas teşkil etme koşulu aranır.
Görüş verme yükümlülüğü olan uzman ile yükümlülük dışı uzman görüşü arasındaki fark nedir?
Kanunla görüş vermekle yükümlü olan kişi, birim veya kurumun görüşü ikinci fıkra kapsamında bilgi edinme istemine açıktır.
Yasal bir yükümlülük olmaksızın hazırlanan görüş ise bu fıkranın kapsamı dışındadır.
Yasal yükümlülük bulunmayan görüş için ikinci fıkranın açıklık koşulu uygulanmaz; belgenin başka bir kategoride değerlendirilmesi gerekir.
Taraf uzman görüşü ile mahkeme bilirkişisi raporu arasındaki fark nedir?
Taraflarca sunulan uzman görüşü, mahkemece atanan bilirkişi raporuyla çelişiyorsa mahkemece yeni bilirkişi incelemesi gerekir.
Taraflar uzman görüşünde anlaşırsa mahkeme resmi bilirkişi raporu almadan o görüşü esas alabilir.
Hukuki değerlendirme içeren uzman görüşü, taraflar anlaşsa bile hâkimi bağlamaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
1 karar- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2025/2109 E., 2025/1999 K., 27.11.2025İlgili madde: HMK m.293
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.