Yükseköğretim kurumları nedir?

Yükseköğretim üst kuruluşu, öğretimi planlayan, düzenleyen, yöneten ve denetleyen organdır.

Yükseköğretim kurumu, eğitim ve öğretimin fiilen yürütüldüğü üniversite ve bağlı birimlerdir.

Maddede her iki kuruluş da ayrı ayrı sayılmıştır; yetkiler kuruluşa göre ayrı maddelerde belirlendiğinden uyuşmazlıkta hangi kuruluşun işlemi yaptığı tespit edilmelidir.

Devlet tarafından kanunla kurulur ve kamu tüzel kişiliği ile bilimsel özerkliğe sahiptir. Devletin gözetim ve denetimi altındadır ve güvenlik hizmetleri devletçe sağlanır.

Vakıflar tarafından kanunda gösterilen usul ve esaslara göre kurulur ve kazanç amacı güdemez. Devletin gözetim ve denetimine tabidir, ancak tabiiyet mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalar, öğretim elemanı sağlanması ve güvenlik yönlerinde sınırlıdır.

Vakıf kurumunda mali ve idari işler devlet kurumlarındaki Anayasa hükümlerinin dışında kalır; akademik çalışmalar, öğretim elemanı sağlanması ve güvenlik alanlarında ise devlet üniversitesi için öngörülen hükümler uygulanır.

Anayasanın ikinci fıkrası vakıflara yükseköğretim kurumu kurma yetkisi verirken, birinci fıkra üniversite tanımını kamu tüzel kişiliği ve bilimsel özerklikle birlikte yapar.

Yükseköğretim kurumu, üniversite ile yüksek teknoloji enstitüsü gibi ortaöğretime dayalı kurumları kapsayan geniş bir kavramdır.

Vakıfların kurabileceği kurumların kapsamı, yalnızca üniversite ile sınırlı değildir; kurucunun türü ve kurumun hukuki statüsü ayrı kanuni düzenlemeye bağlanmıştır.

Türk Silahlı Kuvvetleri veya emniyet teşkilatına bağlı olan kurum; kendi özel kanununa tabidir.

Bu bağlantısı olmayan devlet üniversiteleri ve vakıf yükseköğretim kurumları; m.130 ve m.131 çerçevesinde genel yükseköğretim düzenlemesine tabidir.

Askeri ve emniyet bağlantılı kurumda kuruluş, organ, öğretim elemanı ve benzeri konular özel kanunla belirlenir; genel düzenleme bu kurumlar bakımından doğrudan uygulanmaz.

Yükseköğretim kurumunda yapılan bilimsel çalışma sonucu doğan buluşta, kurum hak sahipliği talebinde bulunabilir ve buluş bu kanun maddesine tabi olur.

Genel çalışan buluşu rejiminde işçi veya memur buluş yaptığında hizmet buluşu hükümleri uygulanır ve bu madde devreye girmez.

Yükseköğretim kurumunda ortaya çıkan buluşta bu madde ve çalışanların buluşlarına ilişkin hükümler birlikte uygulanır; ancak 115, 116, 118 ve 119. maddelerin dördüncü fıkrası uygulanmaz.

Yükseköğretimin planlanması ve denetimi için kurulan üst kuruluşlar ile bunlara bağlı kuruluşlar.

Öğretim ve araştırma yapan yükseköğretim kurumları ile bunların idari birimleri.

Her iki grup da bu maddede kapsam içinde sayılır; ancak maddenin metni ikisini aynı cümlede ve ayrı ayrı anarak kapsama alır.