TCK Madde 4Kanunun bağlayıcılığı
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, ceza kanunlarını bilmenin mazeret sayılmayacağını düzenler; bilmemenin hangi hallerde kusuru ortadan kaldırmadığını belirleyen genel ilkeyi koyar. Madde, kanun hükmünü bilmemeyi değil, fiilin hukuka aykırılığı konusundaki hatayı ilgilendirmesi bakımından ceza sorumluluğunun temelini oluşturan kusur ilkesiyle bağlantılıdır. Maddenin ikinci fıkrası 5377 sayılı Kanunla 29/6/2005 tarihinde mülga edilmiş olup, bugün yalnız birinci fıkra yürürlüktedir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Tasarıda, kişinin bir fiilin hukuk düzenince yasaklandığına ilişkin kaçınılamayacak hatası dikkate alınmamaktaydı. Anayasamızda güvence altına alınan kusur ilkesiyle açık biçimde çelişen bu durumun düzeltilmesi zorunluluğu nedeniyle maddeye ikinci fıkra eklenmiştir. Bu hükümle, kişinin işlediği fiilden dolayı kusurlu ve sorumlu tutulabilmesi için, bu fiilin bir haksızlık oluşturduğunu bilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Buna göre, kişi, işlediği fiilin hukuken kabul görmez bir davranış olduğunun bilincinde olmalıdır. Ancak, işlenen fiilin kanunlarda suç olarak tanımlanmış olduğunu bilmek gerekmez. İşlenen fiilin hukuken kabul görmez bir davranış oluşturduğu hususundaki hatanın kaçınılamaz olması hâlinde, kişi kusurlu sayılamaz. Hatanın kaçınılamaz olduğunun belirlenmesinde ise, kişinin bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre koşulları göz önünde bulundurulur. Hatanın kaçınılabilir olması durumunda kişi kusurlu sayılacak ve bu husus, temel cezanın belirlenmesinde göz önünde bulundurulacaktır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Değişiklik geçmişi(1)
- 29.06.20052. fıkra 29.06.2005 tarihinde 5377 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(1)
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
1.419 karar arasından seçildi- Ceza Genel Kurulu E.2021/428 K.2023/635 T.2023-11-29Ceza Genel KuruluDüzeltilerek onamaYerleşik içtihat
Ancak, haksızlık yanılgısı ilkesinin, TCK'nın "Kanunun bağlayıcılığı" başlığını taşıyan 4. maddesinde yer alan "Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz." hükmü ile çatışmayacak şekilde yorumlanması gerekmektedir (Adem Sözüer, Hukuki Hata, Yargıtay Dergisi, C. 21, S. 4, Ekim 1995, s. 489).
- Ceza Genel Kurulu E.2022/503 K.2025/2 T.2025-01-08Ceza Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
TCK’nın 4. maddesinde de; "Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz." hükmüyle tekrarlanan ve katı şekilde uygulana gelen bu ilke 08.07.2005 tarihli ve 25869 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5377 sayılı Kanun’un dördüncü maddesi ile TCK'nın 30. maddesine dördüncü fıkra olarak eklenen "İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi,cezalandırılmaz." biçimindeki düzenleme ile esnetilme yoluna gidilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Türk Ceza Kanunu’nun "Kanunu bilmemek mazeret sayılmaz" başlıklı maddesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Failin işlediği suçun kanunda yer aldığını bilmemesi durumunda cezasında indirim yapılır.
- B) Ceza kanunlarını bilmemek hiçbir şekilde mazeret sayılmaz.
- C) Sadece yabancı uyruklu kişiler için kanunu bilmemek mazeret sayılabilir.
- D) Kanunu bilmediğini ispatlayan fail hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.
- E) Kanun maddesinin karmaşıklığı nedeniyle hata yapılması durumunda faile ceza verilmez.
Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl