Mazeret nedir?
Kısaca
Mazeret, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TCK m.4 · kanunun bağlayıcılığı: Failin cezalandırılmasını engelleyen ya da kusurunu kaldıran nedenleri ifade eder.
- HMK m.245 · çağrıya uyma zorunluluğu: Tanığın duruşmaya gelmesini engelleyen, haklı sayılan sebeptir.
- CMK m.219 · duruşma tutanağı: Mahkeme başkanının tutanağı imzalayamamasına yol açan geçici engeldir.
Kanunda nerede geçiyor
8 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.228 · Yemine davet
Yemin için belirlenen gün ve saatte mahkemeye gelinmemesini haklı kılan, kişinin iradesi dışındaki engeldir. Mazeret bulunduğunda ikrar sonucu doğmaz; mazeretin geçerliliği hâkimin takdirine bağlıdır.
- HMK m.245 · Çağrıya uyma zorunluluğu
Tanığın duruşmaya gelmesini engelleyen, haklı sayılan sebeptir. Mazeretin bildirilmesi, gelmemenin yaptırımını önler; mazeretin sonradan bildirilmesi halinde de yaptırımın kaldırılmasına yol açabilir.
- HMK m.275 · Bilirkişinin haber verme yükümlülüğü
Görevi kabulden kaçınmayı haklı kılan, bilirkişinin kişisel durumundan kaynaklanan ve görevi kabule engel olan nedendir. Bu nedenin haklı olup olmadığı mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.
Türk Ceza Kanunu
- TCK m.4 · Kanunun bağlayıcılığı
Failin cezalandırılmasını engelleyen ya da kusurunu kaldıran nedenleri ifade eder. Madde, kanun bilmemesini bu nitelikte bir neden olarak kabul etmez.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.219 · Duruşma tutanağı
Mahkeme başkanının tutanağı imzalayamamasına yol açan geçici engeldir. Bu durumda imza yetkisi toplu mahkemede en kıdemli üyeye geçer.
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
- CGTİHK m.53 · Nakiller
Nakli geçici olarak engelleyen sağlık durumudur. Ancak yalnızca biri hastalığın uzmanı olmak üzere en az iki uzman hekimin imzaladığı ve hastane başhekiminin onayladığı resmî rapor ile belgelendiğinde nakli geri bıraktırır.
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
- AYMKYUHK m.47 · Bireysel başvuru usulü
Başvurucunun haklı bir nedenle süresi içinde başvuramamasıdır. Mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde ve mazereti belgeleyen delillerle birlikte başvurulabilir; geçerli görülüp görülmediğine Mahkeme önce karar verir.
Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun
- Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun m.31
Üyenin toplantıya katılmasını engelleyen, makul ve haklı sebep niteliğindeki durum. Maddede mazeretin türü tanımlanmamış, değerlendirme uygulamaya bırakılmıştır.
Karıştırılan kavramlar
Kurum muayenesi ile mazeret raporu arasındaki fark nedir?
Kurum hekiminin veya resmî hekimin muayenesi, nakil öncesi ilk sağlık kontrolüdür.
Mazeret raporu, nakli geri bırakabilmek için aranan daha ağır şekil koşullarına bağlı belgedir.
Yalnızca hekim muayenesi nakli geri bıraktırmaz; geri bırakma için uzman hekim raporu ve başhekim onayı gerekir.
Zorla getirtilmeden önce mazeret ile zorla getirtildikten sonra mazeret arasındaki fark nedir?
Tanık zorla getirtilmeden önce haklı sebep bildirmişse, yaptırımla karşılaşmaz.
Tanık zorla getirtildikten sonra haklı sebeplerini bildirirse, madde metnindeki kaldırma hükmünden yararlanır.
Sonradan bildirilen haklı sebep, önceden hükmedilen giderleri ve disiplin para cezasını kaldırır.
Asıl başkan ile mazeret halinde başkanlık eden arasındaki fark nedir?
Komisyonun asıl başkanı Maliye Bakanlığı müsteşarıdır.
Başkanın mazeret halinde yerine geçen kişi, başkanın tevkil ettiği üyelerden veya hariçten bir kimsedir.
Mazeret halinde başkanlık eden kişinin yetkisi tevkile dayanır; kendiliğinden bir yetki doğmaz.
Haklı mazeret ile mazeretsiz gecikme arasındaki fark nedir?
İstenen defter ve vesikaları belirlenen zamanda mazeretsiz getirmeyen kişi, bunları ibraz etmemiş sayılır.
Haklı mazeret gösteren kişiye defter ve vesikaları ibraz etmesi için münasip bir mühlet verilir.
Mazeretsiz gecikme ibraz etmeme sonucunu doğurur; haklı mazeret varsa ek mühlet tanınır ve ibraz etmeme sayılmaz.
Yıllık izin ile mazeret izni arasındaki fark nedir?
Yıllık izin, hizmet süresine bağlı olarak kullanılan ve amirin uygun bulacağı zamanlarda kullanılabilen izindir.
Mazeret izni, belirli mazeretlerin ortaya çıkmasına bağlı olup kendi süre ve şartlarına tabidir.
İki izin türünün süre, kullanım biçimi ve koşulları farklıdır; birinin şartları diğerine uygulanmaz.
Engelli çocuk mazereti (E) ile takdiri mazeret izni (C) arasındaki fark nedir?
Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanması halinde, hastalık raporuna dayanılarak on güne kadar izin verilir.
Takdiri mazeret izni, maddede sayılmayan hallerde amirin takdirine bağlı verilir.
Engelli çocuk mazeretinde durum belgelenmiş olmalı ve izin yalnızca anne veya babadan biri tarafından kullanılmalıdır; takdiri izinde ise idarenin takdir yetkisi vardır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Büyük Genel Kurulu, 2017/1 E., 2017/9 K., 08.12.2017İlgili madde: AYMKYUHK m.47
- Ceza Genel Kurulu, 2012/1554 E., 2013/256 K., 21.05.2013İlgili madde: CMK m.219
- Ceza Genel Kurulu, 2012/1433 E., 2013/56 K., 12.02.2013İlgili madde: CMK m.219
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Bireysel Başvuru
- Yemine davet
- İkrar sayılma
- Duruşma tutanağı
- İdare heyeti
- Başvuru süresi
- İstifa etmiş sayılma
- Tanık
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.