TBK Madde 458IV. Hapis hakkı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 458. maddesi, pazarlamacılık ilişkisinde pazarlamacıya tanınan hapis hakkını düzenler. Hakkın konusunun hangi mallar ve belgeler olduğunu, hangi alacaklar için kullanılabileceğini ve pazarlamacının alıkoyamayacağı belgeleri belirler. Maddenin uygulanması pazarlamacılık sözleşmesi taraflarını, yani pazarlamacı ile işveren arasındaki ilişkiyi kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Pazarlamacılık ilişkisinden doğan muaccel alacaklar ile işverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi durumunda, henüz muaccel olmayan alacakların güvence altına alınması için pazarlamacı, taşınırlar, kıymetli evrak ve tahsil yetkisine dayanarak müşterilerden almış olduğu paralar üzerinde hapis hakkına sahiptir.
Pazarlamacı, araç ve taşıma belgelerini, fiyat tarifelerini, müşterilerle ilgili kayıtlar ile diğer belgeleri alıkoyamaz.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "4. Hapis hakkı" kenar başlıklı yeni bir maddedir. Tasannın iki fıkradan oluşan 458 inci maddesinde, pazarlamacının hapis hakkı düzenlenmektedir. Maddenin birinci fıkrasında, pazarlamacılık ilişkisinden doğan muaccel alacaklar ile işverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi durumunda henüz muaccel olmayan alacaklann güvence altına alın ması için pazarlamacının, taşınırlar, kıymetli evrak ve tahsil yetkisine dayanarak müşterilerden almış olduğu paralar üzerinde hapis hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında ise, pazarlamacının, araca ve taşımaya ilişkin belgeleri, fiyat tari felerini, müşterilerle ilgili kayıtlar ile diğer belgeleri alıkoyamayacağı ifade edilmiştir. Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 349e maddesi göz önünde tutulmuştur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Alıkoyma
- Ödeme güçsüzlüğü
- Tahsil yetkisi
- Pazarlamacılık ilişkisi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Avukat (A), müvekkili (M) ile aralarındaki yazılı ücret sözleşmesine dayanarak takip ettiği alacak davasını kazanmış ve kararın kesinleşmesini sağlamıştır. Karar uyarınca, karşı taraftan (M) lehine hükmedilen anapara alacağı ile Avukatlık Kanunu m. 164/son uyarınca avukata ait olan karşı taraf vekalet ücretini icra yoluyla tahsil etmiştir. Ancak, tahsilattan hemen önce (M), Avukat (A)'yı haksız olarak azletmiş ve tahsil edilen paranın tamamının kendisine derhal ödenmesini talep etmiştir. Avukat (A) ise hem sözleşmeden doğan akdi vekalet ücretini hem de tahsil ettiği karşı taraf vekalet ücretini alıkoyarak bakiye tutarı (M)'ye ödemeyi teklif etmiştir. Bu durumda, Avukat (A)'nın alacakları ödeninceye kadar tahsil ettiği para üzerinde sahip olduğu hak, hukuki niteliği itibarıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Takas hakkı
- B) Vekalet ücreti alacakları için kanundan doğan mahsup hakkı
- C) Hapis hakkı
- D) Haksız azil nedeniyle doğan öncelikli alacak hakkı
- E) İstirdat talebine karşı ileri sürülebilecek borcun muaccel olmadığı def'i