HMK Madde 21Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, davaya bakacak mahkemenin belirlenmesi için yargı yeri belirlenmesi (merci tayini) yoluna başvurulabilecek dört hâli sınırlı olarak sayar: görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına engel çıkması, yargı çevrelerinin sınırında tereddüt, iki mahkemenin karşılıklı görevsizlik kararının kesinleşmesi ve kesin yetki hâlinde karşılıklı yetkisizlik kararının kesinleşmesi.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Aşağıdaki hâllerde, davaya bakacak mahkemenin tayini için yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulur:

a)Davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına herhangi bir engel çıkarsa.

b)İki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesi konusunda bir tereddüt ortaya çıkarsa.

c)İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse.

ç)Kesin yetki hâllerinde, iki mahkeme de yetkisizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

1086 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde düzenlenen, merci tayinine ilişkin hüküm, yeniden düzenlenmiştir. Bu kapsamda, daha önce hükümde merci tayini nedeni olarak belirtilip de fiilen işlerlik kazanamayan nedenler, hükümden çıkarılmış, ifade sadeleştirilmiş ve daha anlaşılır hâle getirilmiştir. Birinci fıkranın (a) bendinde, davaya bakmakla görevli veya yetkili mahkemenin, davaya bakmasına herhangi bir engel çıkması hâli düzenlenmiştir. Burada, engelin fiilî veya hukukî olması ayırımına gidilmemiş, genel olarak “herhangi bir engel” ifadesi yeterli görülmüştür. (b) bendinde, iki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesi konusunda bir tereddüt ortaya çıkarsa, yine yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulacaktır. Bu başvuru için, dava açılmasını beklemeye gerek yoktur. Dava açılmadan yargı yeri belirlenirse, davanın gereksiz yere uzaması engellenmiş olur. (c) ve (ç) bentlerine göre, iki mahkemenin karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermesi ve bu kararların kanun yoluna başvurmaksızın kesinleşmesi hâlinde; yine kesin yetki varsa, her iki mahkemenin yetkisizlik kararı vermesi ve bu kararların da kanun yoluna başvurmaksızın kesinleşmesi hâlinde, yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulacaktır.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

9.473 karar arasından seçildi
  1. 5. Hukuk Dairesi · E. 2025/8274 · K. 2025/10606 · T. 07.07.2025
    Daire kararı
    ayrıca yetkisizlik kararı hali hazırda kesinleşmiş bulunmakta iken yetkili mahkeme gibi yargılama yapılmasının da gerek hakkaniyete gerekse usule aykırı olacağının, yapılacak tüm işlemlerin yetkisiz mahkeme sıfatıyla yapılacağının açık olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 inci maddesinin a bendi gereği yargı yeri belirlenmesi için Mahkemece resen Yargıtay 5. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.
  2. 5. Hukuk Dairesi · E. 2025/4531 · K. 2025/11984 · T. 29.09.2025
    Daire kararı
    1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
  3. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi · E. 2025/2916 · K. 2025/3240 · T. 26.12.2025
    İstinafGönderme
    6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 21.maddesinin (ç) bendine göre de kesin yetki hallerinde ,iki mahkeme de yetkisizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde olumsuz yetki uyuşmazlığı doğar.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

Ankara'da ikamet eden davacı (A), Yozgat'ta ikamet eden davalı (B)'ye karşı, mülkiyeti kendisine ait olduğunu iddia ettiği ve Sivas ile Kayseri il sınırları arasında kalan bir taşınmaza ilişkin tapu iptali ve tescil davasını Sivas Asliye Hukuk Mahkemesinde açmıştır. Sivas Asliye Hukuk Mahkemesi, taşınmazın Kayseri yargı çevresinde kaldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir. Kararın kesinleşmesi üzerine (A), süresi içinde talepte bulunarak dosyanın Kayseri Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini sağlamıştır. Ancak Kayseri Asliye Hukuk Mahkemesi de taşınmazın Sivas yargı çevresinde olduğunu belirterek yetkisizlik kararı vermiş ve bu karar da kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, bu olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümü için izlenmesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kayseri Asliye Hukuk Mahkemesi, Sivas Asliye Hukuk Mahkemesinin kendisini yetkili olarak göstermesi nedeniyle davaya bakmakla yükümlü hale gelmiştir.
  2. B) Her iki mahkemenin de yetkisizlik kararı vermesi üzerine dava açılmamış sayılacağından, davacı (A)'nın yetkili olduğunu düşündüğü mahkemede yeniden dava açması gerekir.
  3. C) Uyuşmazlık bir kesin yetki kuralından kaynaklandığı için görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi amacıyla dosya doğrudan Yargıtaya gönderilmelidir.
  4. D) Davacı (A)’nın, Sivas Asliye Hukuk Mahkemesinin ilk yetkisizlik kararına karşı kanun yoluna başvurmayarak usuli bir hata yaptığı kabul edilmeli ve talep üzerine dava usulden reddedilmelidir.
  5. E) İlgili Bölge Adliye Mahkemesinden, yargı yeri belirlenmesi yoluyla davaya bakacak mahkemenin tayin edilmesinin istenmesi gerekir.

Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl