HMK Madde 20Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, görevsizlik veya yetkisizlik kararı verildikten sonra davanın hangi usulle yeniden görüleceğini düzenler: kararın kesinleşme koşulu, taraflara tanınan başvuru süresi, dosyanın görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesi talebi, bu talep yapılmazsa davanın açılmamış sayılması ve dosyayı alan mahkemenin taraflara davetiye göndermesi. Kural, görevsizlik ve yetkisizlik kararlarının tamamı bakımından ve tarafların tümü için uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, (…)1 süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen karar verilir.2
(2)Dosya kendisine gönderilen mahkeme, kendiliğinden taraflara davetiye gönderir.
- 1.(1. fıkra)Anayasa Mahkemesi’nin 10/2/2016 tarihli ve E:2015/96, K:2016/9 sayılı Kararı ile, bu maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten…” ibaresi iptal edilmiş olup, kararın Resmi Gazete’de yayımlandığı 23/2/2016 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi hüküm altına alınmıştır.
- 2.(1. fıkra)22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkraya “taraflardan birinin,” ibaresinden sonra gelmek üzere “bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden,” ibaresi eklenmiş, bu fıkrada yer alan “, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına” ibaresi “dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde gerekçesi
Bilindiği gibi, görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler, 1086 sayılı Kanunun 193 üncü maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, sözü geçen Kanunun sisteminden kısmen ayrılınmıştır. Maddenin birinci fıkrasına göre, davanın açıldığı mahkeme, görevsizlik veya yetkisizlik kararı verirse, bu karar (kanun yoluna tâbi olmadığı için) kesinse bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmişse, sürenin dolmasından itibaren, kanun yoluna başvurulup, başvuru reddedilmişse, ret kararının tebliğinden itibaren, onbeş gün içinde, taraflardan birinin kararı veren mahkemeye başvurarak, dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesini istemesi gereklidir. Bu süre içinde başvurulmayacak olursa, yine aynı mahkeme, davanın açılmamış sayılmasına karar verecektir. Görüldüğü gibi, bu başvuru, görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemeye yapılmaktadır. Burada, görevsizlik veya yetkisizlik kararında görevli veya yetkili olduğu belirtilen mahkemeye başvuru kabul edilmeyerek, daha pratik bir yol oluşturulmak istenmiştir. Gerçekten, kendisinde dava açılmamış veya dosya diğer mahkeme tarafından kendisine henüz gönderilmemiş bir mahkemeden davaya devamın istenmesi, pratik değildir. Mahkemenin, içinde bulunulan bu aşamada, yapabileceği tek şey, dosyayı görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemeden istemekten ibarettir. Oysa, görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemenin tarafların başvurusu üzerine, dosyayı görevli veya yetkili mahkemeye göndermesi daha pratik bir yoldur. Gönderme işlemi sırasında, gönderme masraflarının ve gönderilen mahkemenin tebliğ giderlerinin varsa avanstan karşılanacağı, artan kısmın da dosya ile birlikte gönderileceği, avans bu masrafı karşılamıyorsa gönderme isteğinde bulunandan alınacağı tabiidir. İkinci fıkraya göre ise görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine, görevli veya yetkili olduğu belirtilerek dosya kendisine gönderilen mahkeme, kendiliğinden taraflara bir davetiye göndererek davaya devam edilmesini sağlayacaktır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Değişiklik geçmişi(2)
- 22.07.20201. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla eklendi
- 10.02.20161. fıkra 10.02.2016 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2015/96, K.2016/9)
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
2.692 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2025/813 K.2026/158 T.2026-03-11Hukuk Genel KuruluGöndermeYerleşik içtihat
Kararın taraflarca temyiz edilmeyerek kesinleşmesi ve taraflardan birinin dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için talepte bulunmaması üzerine ek karar ile HMK’nın 20. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
- Hukuk Genel Kurulu E.2023/778 K.2024/523 T.2024-10-23Hukuk Genel Kurulu
Taraflar arasındaki menfî tespit ve alacak davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince mahkemenin yetkisizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra ve talep hâlinde dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, 20.10.2021 tarihli ek karar ile de; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 20/1 inci maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
- 8. Hukuk Dairesi · E. 2023/6434 · K. 2025/7796 · T. 24.12.2025Daire kararıOnama
asli müdahiller ve davacı ...'ın 29... ve 25 parsellere ilişkin kadastro tespiti sonrası hukuki sebeplerini içeren talepleri hakkında mahkemenin görevsizliğine ve görevli mahkemenin Develi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 20. maddesi gereği kararın kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde kesinleşme tarihinden itibaren,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, görevsizlik kararı kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise, kesinleşme tarihinden itibaren ne kadar süre içinde başvuru yapılmalıdır?
- A) 1 hafta
- B) 2 hafta
- C) 1 ay
- D) 2 ay
- E) 3 ay
Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl