Kesin yetki nedir?

Uyuşmazlığa yalnızca tek bir mahkemenin bakabildiği yetki türüdür. Kesin yetkiye aykırı yetki sözleşmesi yapılamaz ve kesin yetki dava şartı niteliğindedir.

Kamu düzenine ilişkin olup mahkemece resen gözetilen, yetki sözleşmesiyle değiştirilemeyen yetki türüdür. Madde 12 kapsamındaki davalarda yetkili mahkeme tek bir mahkemedir.

Kanunun belirli bir yer mahkemesini zorunlu kıldığı ve taraf iradesiyle değiştirilemeyen yetki türü. Kesin yetkinin bulunduğu hâllerde bu madde uygulanmaz; karşı dava kesin yetkili mahkemede açılır.

Tarafların sözleşmeyle değiştiremeyeceği, hâkimin re'sen dikkate alacağı yetki türüdür. Madde 14/2 kapsamındaki davalarda merkezin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

Tarafların anlaşmasıyla değiştirilemeyen ve mahkemece resen dikkate alınan yetki türüdür. Can sigortalarındaki yetki bu niteliktedir.

Kanunun kamu düzenine dayanarak belirli bir mahkemeyi zorunlu kıldığı yetki türüdür. Bu yetki yetki sözleşmesiyle değiştirilemez; böyle bir sözleşme yapılmış olsa da etki doğurmaz.

Kanunun belirli bir mahkemeyi zorunlu kıldığı ve taraf iradesiyle değiştirilemeyen yetki türüdür. Bu hâllerde yetki sözleşmesi yapılamaz ve yapılmış olsa bile bir etki doğurmaz.

Yetkili mahkemenin kanun gereği değiştirilemediği yetki türüdür. Bu hâlde mahkeme yetkiyi davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve taraflar yetkisizliği her zaman ileri sürebilir.

Yetkili mahkemenin kanunda belirtilen bir yer mahkemesi olarak tek olduğu ve tarafların bu yetkiyi anlaşmayla değiştiremediği yetki türüdür. Madde 21/1-ç bendinin uygulanması bakımından bu türün varlığı aranır.

Kanunun belirli bir mahkemeyi yetkili kılarak taraflara ve mahkemeye yetki konusunda serbestlik tanımadığı yetki kuralıdır. Kesin yetki bulunduğunda yetki itirazı ilk itiraz değil dava şartı niteliğindedir; bu nedenle m.116/1-a yalnızca kesin yetki kuralı bulunmayan hâllere uygulanır.

Yetkili merciin kanun gereği belirlenmiş olması ve taraf iradesiyle değiştirilememesi anlamına gelir. Uygulamada vesayet işlerindeki yetki kuralının kesin yetki olarak kabul edildiği belirtilmektedir.