Araç nedir?
Kısaca
İşçinin işi yapabilmesi için gerekli olan makine, tezgâh, tamir takımı, araba ve benzeri iş aletleridir. Eserin bünyesine girmez, iş sürecinde kullanılır ve iş bitince varlığını sürdürür.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeTürk Borçlar Kanunu
- TBK m.33
Maddede aracı kişiden ayrı olarak anılan, iradeyi ileten teknik iletişim vasıtalarıdır. Maddenin gerekçesine göre bir iletişim aracı tarafından yapılan yanlış iletim de bu kapsamdadır.
- TBK m.413 · II. İş araç ve malzemeleri
İşçinin işi yapabilmesi için gerekli olan makine, tezgâh, tamir takımı, araba ve benzeri iş aletleridir. Eserin bünyesine girmez, iş sürecinde kullanılır ve iş bitince varlığını sürdürür.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.931 · I- Gemi, ticaret gemisi
Gemi tanımında tekne yerine kullanılan geniş ifadedir. Tekne biçiminde, içi oyuk ve hacimli olmayan yapıların da gemi kapsamına girmesini sağlar.
Karıştırılan kavramlar
Aracı kişi ile teknik araç arasındaki fark nedir?
Aracı kişi, haberci ya da çevirmen gibi iradeyi insan aracılığıyla ileten kişidir.
Araç, bir iletişim vasıtası gibi teknik olarak iradeyi ileten düzenektir.
Maddeye göre her ikisi de yanılma hükümlerinin uygulanmasına yol açar; aralarında hukuki sonuç farkı yoktur.
Araç ile malzeme arasındaki fark nedir?
Araç, işçinin işi yapmasına yarayan, eserin içine girmeyen ve kullanımla varlığını koruyan iş aletidir.
Malzeme, işin görülmesinde tüketilen veya işin sonucuna katılan maddedir.
Madde her iki kavramı da kapsar; ancak gerekçeye göre karşılık hükmü özellikle kullanılan ve bedeli ödenen araç ile malzemeye ilişkindir. Kavramın ayrımı, yüklenicinin eser sözleşmesindeki malzeme sorumluluğu ile karıştırılmamalıdır.
Kendiliğinden hareket eden araç ile kendiliğinden hareket edemeyen araç arasındaki fark nedir?
Kendi motoru ile hareket eden araçlar gemi olma niteliğini taşır.
Kendiliğinden hareket imkânı bulunmayan, römorkaj veya başka bir araçla çekilen araçlar da tahsis amacına uygun olduğunda gemi sayılır.
Kendiliğinden hareket imkânının bulunmaması, gemi niteliğini ortadan kaldırmaz. Yalnızca tahsis amacı ve yüzme özelliği belirleyicidir.
Suda hareket amacına tahsis edilmiş araç ile başka amaçla kullanılan araç arasındaki fark nedir?
Suda hareket etmesini gerektiren bir amaca tahsis edilmiş araç gemi sayılabilir.
Sabit bir yerde, örneğin kıyıda veya bir yerde demirli durarak hizmet vermek üzere tahsis edilmiş araçta suda hareket amacı bulunmayabilir.
Tahsis amacı suda hareketi gerektirmiyorsa araç gemi sayılmaz ve gemiye özgü hükümler uygulanmaz.
Ticari plaka ile diğer araç hakları arasındaki fark nedir?
Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plaka istisnaya konu olur.
Bu araçlar dışındaki araçlara ait haklar ya da başka varlıkların elden çıkarılması madde kapsamında değildir.
Diğer varlıkların satışından doğan kazançlar için genel hükümler uygulanır.
Silahsız şahıs ile silahlı şahıs veya tehlikeli araç arasındaki fark nedir?
Şahıs veya topluluk silahsızsa, önce birlik komutanının uyarısı yapılır ve uyarıya itaat edilmezse silah kullanılır.
Şahıs silahlı ya da taarruzu önemli ölçüde etkili kılacak araçları taşıyorsa, önce silah ya da aletin bırakılması ihtar edilir.
İki durumda ihtar konusu ve sıra farklıdır; ilkinde uyarı, ikincisinde bırakma ihtarı yapılır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 9. Hukuk Dairesi, 2016/29695 E., 2020/17632 K., 08.12.2020İlgili madde: TBK m.413
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/2395 E., 2025/1051 K., 19.06.2025İlgili madde: TBK m.413
- Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/484 E., 2025/284 K., 24.04.2025İlgili madde: TTK m.931
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.