Cari hesap nedir?
Kısaca
Taraflar arasındaki karşılıklı alacak ve borç kalemlerinin belirli dönemlerde ya da sözleşme sonunda bir hesapta toplanmasını sağlayan sözleşmedir. Hesaba geçirilen kalemler birbirinden bağımsız talep konusu olmaktan çıkar.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.8 · III - Ticari işlerde faiz — 1. Oran serbestisi ve bileşik faizin şartları
Tarafların karşılıklı alacaklarını kalem kalem alacak ve borç olarak kaydedip hesap kesiminden sonra kalan bakiyeyi isteyebilecekleri sözleşmedir. Bu maddede bileşik faiz izninin bir hali olarak yer alır, her iki tarafın tacir olması gerekir.
- TTK m.91 · II - Özel durumlar — 1. Ticari senetler
Tacirler arasındaki karşılıklı alacak ve borç kalemlerinin belli dönemlerde toplanarak tek bir bakiyede sonuçlandırıldığı hesap ilişkisidir. Kalemlerin hesaba geçirilmesi m.90 kapsamındadır.
- TTK m.96 · 3. Bileşik faiz ve sözleşme ile belirlenebilecek hükümler
Tarafların karşılıklı alacak ve borçlarını kalem kalem hesaba geçirip, hesap kesildiğinde çıkan artan tutarı (bakiyeyi) istemeyi kabul ettikleri sözleşmedir. Bileşik faiz bakımından bu sözleşmenin taraflarının her ikisinin de tacir olması gerekir.
- TTK m.97 · IV - Bütünlük ilkesi
Taraflar arasındaki karşılıklı alacak ve borç kalemlerinin belirli dönemlerde ya da sözleşme sonunda bir hesapta toplanmasını sağlayan sözleşmedir. Hesaba geçirilen kalemler birbirinden bağımsız talep konusu olmaktan çıkar.
- TTK m.101 · E) Zamanaşımı
Taraflar arasındaki karşılıklı alacak ve borç kalemlerinin belirli dönemler halinde kaydedilip, dönem sonunda tek bir artan tutarda birleştirildiği sözleşmedir. Hesabın tasfiyesi, bu artan tutarın belirlenmesi ve ödenmesi anlamına gelir.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.134 · II. Cari hesaplarda
Taraflardan birinin alacak ve borç kalemlerinin belirli hesap devreleri sonunda karşılıklı olarak mahsup edilip kalan bakiyenin talep edilmesi için kurulan sözleşmedir. Cari hesap, TTK m.89 kapsamında düzenlenmiş bir ticari ilişkidir.
- TBK m.143 · II. Hükümleri
Taraflar arasındaki karşılıklı alacak ve borçların belirli dönemlerde bir araya getirilerek tek bakiyeye bağlandığı ticari ilişkidir. Bu ilişkide takasın işleyişi ticari teamüllere tabidir ve m.143 ikinci fıkra ile bu teamüller saklıdır.
Karıştırılan kavramlar
Genel hüküm ile cari hesap arasındaki fark nedir?
Genel düzeyde takas, m.143 birinci fıkradaki bildirim koşuluna tabidir.
Cari hesapta ticarete ilişkin özel teamüller saklıdır (ikinci fıkra).
Cari hesap ilişkisinde teamül varsa bildirim olmaksızın ya da farklı biçimde sonuç doğabilir; teamülün varlığı ispatlanmalıdır.
Cari hesap / ticari ödünç sözleşmesi (bileşik faiz izni) / diğer alacaklar: fark nedir?
Cari hesap ve her iki tarafı tacir, her iki taraf bakımından ticari iş olan ödünç sözleşmesinde faizin anaparaya eklenerek yeniden faiz yürütülmesi, üç aydan az olmamak üzere, mümkündür.
Bu nitelikleri taşımayan sözleşmelerde ve tacir olmayan tarafın bulunduğu sözleşmelerde bileşik faiz yasaktır.
Bileşik faiz izni yalnız bu iki halde ve üç aydan aşağı olmayan dönemlerle geçerlidir; aksi halde işletilen faiz yok hükmündedir.
Cari hesap ile ticari ödünç sözleşmesi arasındaki fark nedir?
Cari hesapta karşılıklı alacak ve borçlar hesaba geçer; bileşik faiz hesap devreleri üzerinden işler.
Ticari ödünç sözleşmesinde tek bir ödünç ilişkisi vardır ve bileşik faiz ayrı bir şartla (m.8/II'nin ikinci hali) işler.
Her iki hal de bileşik faize izin verir ancak her birinin ayrı koşulları vardır; cari hesapta hesap devresi üç aydan kısa olamaz, ödünçte ise taraflar tacir ve iş ticari olmalıdır.
Tacir taraflı cari hesap ile tacir olmayan tarafı olan cari hesap arasındaki fark nedir?
Her iki tarafın tacir olduğu cari hesapta bileşik faiz caizdir.
Taraflardan birinin tacir olmadığı cari hesapta bileşik faiz uygulanamaz.
Tacir olmayan tarafla yapılan cari hesapta faize faiz yürütülmesi kararlaştırılmış olsa dahi bu şart geçersiz (yok hükmünde) sayılır.
Cari hesap sözleşmesinin sona ermesi ile kalemin hesaba geçirildiği tarih arasındaki fark nedir?
Madde, başlangıcı cari hesap sözleşmesinin sona erdiği tarih olarak belirler.
Kalemlerin hesaba geçirildiği veya vadesinin geldiği tarih, bu maddede başlangıç olarak kabul edilmez.
Sona erme tarihi esas alınır; hesap sürdüğü müddetçe kalem için zamanaşımı başlamaz. Madde gerekçesi bu tercihin itiraz hakkı bakımından zayıflık taşıdığını kabul eder.
Ücret, sermaye faizi ve cari hesap faizi ile ilişkili kişiyle emsal dışı alım satım arasındaki fark nedir?
Fıkra 1-4: teşebbüs sahibi, eşi ve çocuklarına yapılan ödemeler ile bunların işletmedeki alacak faizleri doğrudan kapsanır.
Fıkra 5: ilişkili kişiyle mal veya hizmet alım satımı, emsale aykırı bedelle yapıldığında kapsanır ve fıkra 1-4 işlemleri hariç tutulur.
Fıkra 1-4'te işlem doğrudan gider dışı kalır; fıkra 5'te yalnız emsal farkı kadar tutar işletmeden çekilmiş sayılır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2022/771 E., 2023/767 K., 11.05.2023İlgili madde: TTK m.91, TTK m.96, TTK m.97, TTK m.101
- İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/826 E., 2023/340 K., 17.04.2023İlgili madde: TTK m.91, TTK m.96, TTK m.97, TTK m.101
- Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/207 E., 2023/444 K., 01.06.2023İlgili madde: TTK m.91, TTK m.96, TTK m.97
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.