Envanter nedir?
Kısaca
Envanter, 3 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.216 · envanter: Eşlerin mal rejimi kapsamındaki malvarlığı değerlerinin, malların hangisinin kime ait olduğu ve ne değerde bulunduğu bakımından yazılı olarak tespit edilmesidir.
- TTK m.540 · ilk envanter ve bilanço: Şirketin tasfiyenin başladığı andaki mallarının, alacaklarının, borçlarının ve diğer varlıklarının döküm halinde kaydedildiği belgedir.
- VUK m.185 · envanter defteri ve bilanço günü: Tacirin işletmesine ait mal, alacak, borç ve nakit gibi varlık ve yükümlülüklerin miktar ve değerlerinin tespit edilerek yazıldığı belgedir.
Kanunda nerede geçiyor
11 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.66 · III - Envanter
Tacirin belli bir zamanda taşınmazlarını, alacaklarını, borçlarını, nakit parasını ve diğer varlıklarını ile borçlarının değerlerini teker teker gösteren döküm. Envanter, bilançonun dayanağıdır ve tamlık ile doğruluk ilkelerine tabidir.
- TTK m.167 · bb) Bölünme sözleşmesinin ve bölünme planının içeriği
Devredilecek aktif ve pasif malvarlığı unsurlarının açık tanımlamayla bölümler halinde gösterildiği belgedir. Taşınmazlar, kıymetli evrak ve maddi olmayan malvarlığı teker teker listelenir.
- TTK m.179 · 7. Ticaret siciline tescil ve geçerlilik
Bölünmenin tescil anında devreden şirketin aktif ve pasiflerinin dökümünü gösteren kayıttır. Devir kapsamı bu envanterle belirlenir; tescil anından sonra ortaya çıkan kalemler bu kapsamda değildir.
- TTK m.287 · II - Defter tutma yükümlülüğü — 1. Başlangıç envanteri ve bilançosu
Şirketin malvarlığını, alacaklarını, borçlarını ve diğer finansal kalemlerini tek tek gösteren belgedir. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca tasfiye memurlarının el koymasının dayanağı bu belgedir.
- TTK m.540 · II - Tasfiye işleri — 1. İlk envanter ve bilanço
Şirketin tasfiyenin başladığı andaki mallarının, alacaklarının, borçlarının ve diğer varlıklarının döküm halinde kaydedildiği belgedir. Envanterin değerleri, gerekirse uzman görüşüyle belirlenen değerler esas alınarak tespit edilir.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.185 · Envanter defteri ve bilanço günü
Tacirin işletmesine ait mal, alacak, borç ve nakit gibi varlık ve yükümlülüklerin miktar ve değerlerinin tespit edilerek yazıldığı belgedir. Madde, envanterin hangi tarihlerde çıkarılacağını belirler.
- VUK m.186 · Envanter çıkarmak
Bilanço gününde işletmedeki mevcutların, alacakların ve borçların sayma, ölçme, tartma ve değerleme yoluyla kesin ve müfredatlı biçimde tespit edilmesi işlemidir. Tespitin kaynağı fiili sayım ve ölçümdür; yalnız kayıt kalemlerinin toplanması envanter sayılmaz.
- VUK m.187 · Bina ve arazinin envantere alınması
İktisadi bir kıymetin varlığının kayıtlar ve belgeler üzerinde yapılan çalışmalarla tespit edilmesi anlamına gelen, VUK'un 186 ila 192. maddelerinde düzenlenen kavramdır. Madde 187 bu kavramın gayrimenkullere uygulanma ölçüsünü belirler.
- VUK m.188 · Bilançonun tanziminde envanter listeleri
İktisadi bir kıymetin varlığının kayıtlar ve belgeler üzerinde yapılan çalışmalarla tespit edilmesidir. Madde bu tespitin kayda geçirilme biçimini düzenler, tespitin kendisini tanımlamaz.
- VUK m.191 · Envantere alınan kıymetleri değerleme
İktisadi bir kıymetin varlığının kayıtlar ve belgeler üzerinde yapılan çalışmalarla tespit edilmesidir. (2025/152 E., 2025/195 K., 08.10.2025)
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.216 · G. Envanter
Eşlerin mal rejimi kapsamındaki malvarlığı değerlerinin, malların hangisinin kime ait olduğu ve ne değerde bulunduğu bakımından yazılı olarak tespit edilmesidir. Bu madde bakımından envanter, resmî senetle düzenlenen ve bir yıl içinde yapılan biçimiyle ispat sonucu doğuran belgedir.
Karıştırılan kavramlar
Envanter defteri ile günlük kasa defteri arasındaki fark nedir?
Envanter defteri bu maddenin asıl konusudur ve bugün de geçerlidir.
Mükerrer 185. maddede düzenlenen günlük kasa defteri 1998 yılında 4369 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Günlük kasa defteri zorunluluğu bugün uygulanmaz; yalnız envanter defteri kuralları geçerlidir.
Bir yıl içinde yapılan envanter ile bir yıldan sonra yapılan envanter arasındaki fark nedir?
Malların getirilmesinden başlayarak bir yıl içinde resmî senetle yapılan envanter, doğruluğu karine ile kabul edilen envanterdir.
Bir yıldan sonra yapılan envanter, bu karineden yararlanamaz ve sadece resmî senet niteliğini taşır.
Bir yıl içindeki envanterde aksini ileri süren eş veya üçüncü kişi aksini ispatlamak zorundadır; bir yıldan sonraki envanterde ise doğruluk karinesi yoktur ve içeriğin doğruluğu genel delil kurallarıyla tartışılır.
Resmî senetle envanter ile adi yazılı envanter arasındaki fark nedir?
Resmî senetle yapılan envanter, bu maddedeki karine ve ispat kolaylığından yararlanır.
Adi yazılı envanter, resmî senet koşulunu taşımadığı için bu maddedeki karineye bağlanamaz.
Karinenin sağlanması için envanterin noter gibi yetkili makamca düzenlenip onaylanmış olması gerekir.
Eşin envanter isteme hakkı ile envanteri yapma yükümlülüğü arasındaki fark nedir?
Her eş, diğer eşten envanter isteyebilir.
Talebe uyma yükümlülüğü ve envanterin nasıl yapılacağı bu maddede ayrıca düzenlenmemiştir.
Talep hakkı bu maddeye dayanır; talebe uyulmaması hâlinde yaptırım ve izlenecek yol ayrı hükümlerle belirlenir.
Envanter ile bilanço arasındaki fark nedir?
Envanter, varlık ve borçların kalem kalem değer dökümüdür.
Bilanço, envantere dayanarak hazırlanan ve yıl sonu finansal tablolarının parçasını oluşturan tablodur.
Bilançonun gecikmesini önlemek için envanter bilançodan önce çıkarılmış olmalıdır; bilançonun hazırlanma süresi m.66 kapsamında değildir.
Tescil anındaki envanter ile sonradan ortaya çıkan kalem arasındaki fark nedir?
Tescil anında envanterde yer alan aktif ve pasifler devralan şirketlere geçer.
Envanterde yer almayan kalemler bu geçişin kapsamında değildir.
Devralan şirketlerin sorumluluk ve hak alanı tescil anındaki envanterle sınırlanır; sonradan ortaya çıkan kalemler için ayrıca bir devir hükmü aranır.
İlgili konular
- Bilanço esasına göre defter tutmaVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Cebrî icra hâlindeMedeni Hukuk
- Bölünme raporu, korunmaya ilişkin hükümler ve sorumlulukTicaret Hukuku
- Bölünmenin uygulanmasına ilişkin hükümler ve bölünme belgelerini inceleme hakkıTicaret Hukuku
- Defter tutma ve envanter, açılış bilançosu, yılsonu finansal tablolarıTicaret Hukuku
- Tasfiye işleriTicaret Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 2025/152 E., 2025/195 K., 08.10.2025İlgili madde: VUK m.186, VUK m.187, VUK m.188, VUK m.191
- 2023/33 E., 2023/117 K., 22.06.2023İlgili madde: TTK m.540
- 3. Daire, 2023/3129 E., 2024/2431 K., 29.04.2024İlgili madde: VUK m.191
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Envanter defteri
- Elkoyma
- Denkleştirme tutarı
- Faaliyet dönemi
- Müteselsil sıra numarası
- Özel menfaat
- Bölünme
- Envanter listesi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.