Hükmi şahıs nedir?

6 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Hükmi şahıs, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • Tebligat K. m.13 · hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat: Tüzel kişilik olarak kendi adına hak ve borç edinebilen, ancak fiilen organları aracılığıyla hareket eden kişi topluluğu veya mal topluluğudur.
  • İİK m.345 · hükmi şahısların muamelelerinde kimlerin ceza göreceği: Tüzel kişilik kazanmış ticari işletme, şirket veya benzeri kuruluşlardır.
  • AATUHK m.115 · suçların takibi: Tüzel kişi olarak tanınan ve kendi adına hak sahibi olabilen kurumlar ile şirketler gibi yapılardır.

Kanunda nerede geçiyor

6 madde

Tebligat Kanunu

  • Tebligat K. m.12 · Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat

    Kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, gerçek kişiden ayrı hukuki varlık. Madde hem özel hukuk hem kamu hukuku tüzel kişilerini kapsar; her ikisi için tebliğ muhatabı tüzel kişidir ve tebligat temsilcisine yapılır.

  • Tebligat K. m.13 · Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat

    Tüzel kişilik olarak kendi adına hak ve borç edinebilen, ancak fiilen organları aracılığıyla hareket eden kişi topluluğu veya mal topluluğudur. Bu maddede tebliğ, hükmi şahsın kendisine değil, onun adına tebliği alacak kişilere yapılır.

İcra ve İflas Kanunu

  • İİK m.345 · Hükmi şahısların muamelelerinde kimlerin ceza göreceği

    Tüzel kişilik kazanmış ticari işletme, şirket veya benzeri kuruluşlardır. Madde, cezai sorumluluğun doğrudan tüzel kişiye değil, onu temsil eden ve yöneten gerçek kişilere yüklenmesini öngörür.

İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu

Tapu Kanunu

  • Tapu Kanunu m.2

    Tüzel kişiliği bulunan ve kendi adına hak edinip borç altına girebilen kurum veya kuruluşlardır. Bu madde kapsamında gayrimenkul edinme ya da devretme ehliyeti bakımından değerlendirilir.

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun

  • AATUHK m.115 · Suçların takibi

    Tüzel kişi olarak tanınan ve kendi adına hak sahibi olabilen kurumlar ile şirketler gibi yapılardır. Bu maddede, suçun bir hükmi şahsın idare ve muamelelerini görme sırasında işlenmesi halinde sorumluluğun kimlere yükleneceği hükmünün konusudur.

Karıştırılan kavramlar

Hakiki şahıs ile hükmi şahıs arasındaki fark nedir?

Gerçek kişi olarak tabip, eczacı, kimyager (ve ihtisas alanına göre veteriner, diş tabibi) imalat yetkisi taşır ve mesul müdür sıfatıyla sorumluluk üstlenebilir.

Tüzel kişi, imalat yetkisi için Sağlık Bakanlığının belirleyeceği vasıf ve şartları taşımak zorundadır.

Hükmi şahısların imalat yetkisi idari düzenlemeye bağlanmıştır; hakiki şahıslar için meslek unvanı yeterliyken tüzel kişiler için ayrıca bakanlık düzenlemesine uyum gerekir.

1262 s. K. m.5

Hükmi şahıs adına işlem ile kişisel işlem arasındaki fark nedir?

Suç, hükmi şahsın idare veya muamelelerinin ifası sırasında işlenmişse madde uygulanır.

Kişinin tüzel kişi işiyle ilgisi olmayan, kendi adına yaptığı eylemler bu maddenin kapsamına girmez.

Cezai sorumluluk tüzel kişi işinin ifasıyla bağlantılı olmalıdır.

İİK m.345

Genel hükmi şahıs ile ticaret şirketi arasındaki fark nedir?

Dernek, vakıf, kooperatif gibi ticaret şirketi olmayan hükmi şahıslarda belge en büyük mülkiye amirinden alınır.

Ticaret şirketlerinde belge ticaret sicil memurundan alınır.

Belgenin verileceği makam değişir; ticaret şirketi için en büyük mülkiye amirine başvurulmaz.

2644 s. K. m.2

Gerçek kişi ile hükmi şahıs adına işlenen suç arasındaki fark nedir?

Suç doğrudan bir gerçek kişi tarafından kendi adına işlenmişse, failin kendisi hakkında genel ceza hükümleri uygulanır.

Suç bir hükmi şahsın idare ve muamelelerini görme sırasında işlenmişse, muameleyi yapan görevliler hakkında bu madde uygulanır.

Hükmi şahsın kendisi bu madde kapsamında cezalandırılmaz; cezai sorumluluk muameleyi yapan gerçek kişilere yüklenir.

AATUHK m.115

Evkaf taşınmazı ile mahsus kanunla kurulmuş diğer hükmi şahıs arasındaki fark nedir?

Evkaf taşınmazında yetkili evkaf müdürü veya memurudur ve yetki doğrudan bu maddede sayılmıştır.

Mahsus kanunla kurulmuş diğer hükmi şahıslarda yetkili, o kuruluşun kanuni mümessilidir ve yetki kuruluşun kendi kanununa göre belirlenir.

Evkaf için yetki maddede açıkça sayılırken diğer hükmi şahıslarda yetkinin kapsamı ilgili özel kanuna bağlanmıştır.

2644 s. K. m.1

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/1823 E., 2025/773 K., 08.05.2025
    İlgili madde: Tebligat K. m.12, Tebligat K. m.13
  2. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/2274 E., 2025/706 K., 21.04.2025
    İlgili madde: Tebligat K. m.12, Tebligat K. m.13
  3. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/1836 E., 2025/322 K., 17.02.2025
    İlgili madde: Tebligat K. m.12, Tebligat K. m.13

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.