Hüküm uyuşmazlığı nedir?
Kısaca
Adli ve idari yargı mercilerinin, görevle ilgili olmaksızın, aynı konu ve sebebe ilişkin olarak verdikleri ve taraflarından en az biri aynı olan kesin veya kesinleşmiş kararların çelişmesi halidir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun
- Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun m.1 · Mahkemenin görevi
Adli ve idari yargı mercilerinin aynı uyuşmazlık hakkında birbirine aykırı kesinleşmiş hükümler vermesi hâlinde ortaya çıkan uyuşmazlıktır. Madde bu kavramı tanımlamakla birlikte, ayrıntılı çözüm usulünü başka maddelere bırakır.
- Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun m.25 · Hüküm uyuşmazlıklarında uygulanacak inceleme kuralları
Adli ve idari yargı mercilerinin, görevle ilgili olmaksızın, aynı konu ve sebebe ilişkin olarak verdikleri ve taraflarından en az biri aynı olan kesin veya kesinleşmiş kararların çelişmesi halidir. Çelişki sonucu hakkın yerine getirilmesi olanaksız kalmalıdır (m.24).
- Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun m.36 · ve Anayasa Mahkemesi kararlarının yargı mercilerini bağlayıcılığı
Aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan, farklı yargı kollarında verilmiş kesin veya kesinleşmiş kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale gelmesidir. Madde bu uyuşmazlığın Yüce Divan görev kararları bakımından çözümünü düzenler.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.158 · F. Uyuşmazlık Mahkemesi
Adli ve idari yargı mercilerinin aynı konu ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan, kesinleşmiş ve birbiriyle çelişen kararlarının hakkın yerine getirilmesini olanaksız kılması halidir. Görev dışı verilmiş kesin kararlar bakımından söz konusu olur.
Karıştırılan kavramlar
Görev uyuşmazlığı ile hüküm uyuşmazlığı arasındaki fark nedir?
Görev uyuşmazlığında iki merci de davanın kendisine ait olmadığını ya da kendisinin görevli olduğunu birbirinden bağımsız biçimde kararlaştırır; sorun yargı yolunun belirlenmesidir.
Hüküm uyuşmazlığında ise iki yargı merciinin aynı uyuşmazlıkta birbirine aykırı kesinleşmiş hükümleri vardır; sorun kesinleşmiş kararların çatışmasıdır.
Her iki uyuşmazlık da madde gereği Uyuşmazlık Mahkemesince kesin olarak çözülür; ancak çözüm usulleri ve incelemenin kapsamı ayrı maddelerde düzenlenmiştir.
Hüküm uyuşmazlığı ile olumlu görev uyuşmazlığı arasındaki fark nedir?
Hüküm uyuşmazlığında her iki merci esasa ilişkin karar vermiş ve bu kararlar birbiriyle çelişmektedir.
Olumlu görev uyuşmazlığında her iki merci de kendisini görevli saymış ve davayı almıştır; sorun görevin kimde olduğudur.
Hüküm uyuşmazlığında Uyuşmazlık Mahkemesi kesinleşmiş kararlar arasındaki çelişkiyi giderir; olumlu görev uyuşmazlığında ise görevli yargı yerini belirler.
Hüküm uyuşmazlığı ile olumsuz görev uyuşmazlığı arasındaki fark nedir?
Hüküm uyuşmazlığında kararların her ikisi de esasa ilişkindir ve çelişkili sonuç doğurmuştur.
Olumsuz görev uyuşmazlığında merciler birbirini görevsiz görmüş ve dava hiçbir merciye gitmemiştir.
Olumsuz görev uyuşmazlığına ilişkin usul kuralları ikinci fıkra uyarınca yalnız uygulanmak üzere atıf yapılmıştır; hüküm uyuşmazlığının konusu farklıdır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023İlgili madde: 2247 s. K. m.25
- 10. Hukuk Dairesi, 2016/9489 E., 2018/8923 K., 05.11.2018İlgili madde: 2247 s. K. m.25
- 20. Hukuk Dairesi, 2013/3077 E., 2014/5112 K., 05.05.2014İlgili madde: 2247 s. K. m.25
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.