İtfa nedir?

Menkul kıymetin veya iştirak hissesinin itfası karşılığında alınan paralar madde kapsamındadır.

İtfa dışında, örneğin gelir payı niteliğinde ödenen tutarlar madde kapsamında değildir.

Yalnız itfa karşılığı alınan tutarlar irat sayılmaz; diğer ödemeler menkul sermaye iradı olarak değerlendirilebilir.

Tamamen itfa, menkul kıymet veya iştirak hissesinin tümüyle sona ermesidir.

Kısmen itfa, bir bölümünün geri ödenmesi ve kalan kısmın varlığını sürdürmesidir.

Maddenin hükmü her iki halde de uygulanır; yalnız kısmen itfada, geri ödenen bölüm için muafiyet söz konusudur.

Borcun ödenmesi, ibra, bağış, takas gibi sebeplerle sona ermesi ya da alacaklının borçluya mühlet vermesi, madde metninin birinci fıkrası kapsamındadır; bu hallerde borçlu noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş belge ile ispat eder.

Zamanaşımı, ikinci fıkra uyarınca 33/a hükmü kıyasen uygulanarak ele alınır; ayrı bir ispat rejimine tabidir.

İtfa ve imhalde takibin iptali veya talik talebi, zamanaşımında ise icranın geri bırakılması yoluyla sonuçlanır; ispat araçları ve kararın niteliği farklılaşır.

31.12.2005 tarihine kadar uygulanacak yüzde yirmilik itfa yükümlülüğü, takvimin ilk basamağıdır.

31.12.2009 tarihine kadar uygulanacak yüzde yüzlük itfa yükümlülüğü, takvimin son basamağıdır.

Kuruluş her dönemde o tarihe kadar öngörülen oranı karşılayacak kadar aşımı gidermiş olmalıdır; son tarihte aşım tamamen ortadan kalkar.

Üç yıl içinde zararla itfa edilen tutar, özel karşılık hesabından çıkar ve kâr hesabına geçmez.

Üç yıl içinde zararla itfa edilemeyen tutar, süre sonunda kâr hesabına naklolunur.

İki hal arasında fark, süre sonunda tutarın kâr hesabına geçip geçmemesidir.

Kira veya işletme hakkı süresi kendiliğinden dolduğunda, giderler eşit yüzdelerle yıllara yayılarak itfa edilmiş olur.

Süre dolmadan boşaltma veya hakkın herhangi bir sebepten sona ermesi halinde, henüz itfa edilmemiş tutar bir kalemde toplanır.

Erken sona ermede kalan tutar tek yılda gider yazılır; böylece yıllara yayılmış itfa kesilir ve kalan gider öne alınır.