İşçi nedir?
Kısaca
Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir. Tüzel kişiler işçi olamaz; iş sözleşmesi dışındaki bir sözleşmeye (örneğin vekâlet) dayanan çalışma bu tanımın kapsamına girmez.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
2 maddeİş Kanunu
- İş K. m.2 · Tanımlar
Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir. Tüzel kişiler işçi olamaz; iş sözleşmesi dışındaki bir sözleşmeye (örneğin vekâlet) dayanan çalışma bu tanımın kapsamına girmez.
Devlet Memurları Kanunu
- DMK m.4 · İstihdam şekilleri
A, B ve C fıkralarındaki kapsam dışında kalan ve ilgili mevzuatına göre tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan sürekli işçilerle, mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde geçici iş pozisyonunda altı aydan az süreli iş sözleşmesiyle çalışan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
Karıştırılan kavramlar
Sözleşmeli personel ile işçi arasındaki fark nedir?
Sözleşmeli personel, işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlisidir ve Kanunun disiplin hükümlerine tabidir.
İşçi, ilgili mevzuata göre tahsis edilen kadrolarda iş sözleşmesiyle çalışır ve bu Kanunun hükümleri uygulanmaz.
İşçilere disiplin ve memur hükümleri uygulanmaz; sözleşmeli personel için disiplin cezaları memur hükümlerine göre uygulanır.
İşçi ile bağımsız çalışan (vekâlet, eser vb. sözleşmeyle çalışan) arasındaki fark nedir?
İş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçidir ve madde bu kişiye kanunun korumasını sağlar.
Vekâlet ya da eser sözleşmesine dayanan çalışma m.2 kapsamındaki işçi tanımına girmez.
Sözleşmenin niteliği belirleyicidir; aynı kişinin hukuki statüsü sözleşmeye göre değişir. Uygulamada bu ayrım bağımlılığın varlığına dayanır.
Hasta işçi ile kazazede işçi arasındaki fark nedir?
Hasta olan amele, hastalığı iş dışı nedenlerle ya da genel sağlık sorunu olarak ortaya çıkan işçidir.
Kazazede amele, iş esnasında bir kazaya uğramış işçidir.
Madde iki durumu da aynı yükümlülük altına alır; metinde ayrı bir rejim öngörülmemiştir. Kazanın iş kazası niteliği sosyal güvenlik hukukunda ayrıca değerlendirilir.
Toplu sözleşme kapsamındaki işçi ile toplu sözleşmeye paralel zam alan kapsam dışı personel arasındaki fark nedir?
Toplu iş sözleşmesine tabi işçiler, sözleşmenin doğrudan kapsamına girer.
Kapsam dışı personel, sözleşmeye paralel olarak zam almaları nedeniyle maddenin kapsamına açıkça dahil edilmiştir.
Her iki grup için de vergi değişikliğinden doğan net ücret artışı Merkez Bankasındaki hesaba aktarılır.
Kendi personeli ile işçi ve amele arasındaki fark nedir?
Müessese amirleri kadrolu personeli madde metnindeki usullere göre atar.
İşçi ve amele istihdamı, işin gereğine göre yapılır ve mahallin en büyük sıhhi amirinin müsaadesine bağlıdır.
Geçici ve işe bağlı istihdamda ek bir izin koşulu aranır; kadrolu atama usulü bu istihdamda uygulanmaz.
Amme sektörü kurumu ile işçi Sigortaları Kurumu arasındaki fark nedir?
Genel amme sektörü kurumlarının sağlık teşekkülleri (a-c bentleri) devlet binası, iktisadi teşekkül veya karma müessese ayrımına göre devredilir.
İşçi Sigortaları Kurumunun sağlık tesisleri, binaları, tıbbi malzeme, eşya ve ilaçları d bendine göre iktisap bedeli verilerek devredilir.
Kurum, d bendi kapsamında ayrıca bir bedel karşılığında devreder; devir esasları Sağlık ve Sosyal Yardım ile Çalışma Bakanlıklarınca birlikte tespit edilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2025/682 E., 2025/821 K., 17.12.2025İlgili madde: İş K. m.2
- Hukuk Genel Kurulu, 2025/4 E., 2025/412 K., 02.07.2025İlgili madde: İş K. m.2
- Hukuk Genel Kurulu, 2025/143 E., 2025/413 K., 02.07.2025İlgili madde: İş K. m.2
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- İş ilişkisi
- Asıl işveren-alt işveren ilişkisi
- İşveren
- Memur
- Kadro ihdası
- İşveren Vekili
- İşyeri
- Sözleşmeli personel
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.