İşyeri nedir?
Diğer yazımlar: İş yeri
Kısaca
İşyeri, 14 kanunda 20 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- CMK m.140 · teknik araçlarla izleme: Şüpheli veya sanığın iş faaliyetini yürüttüğü yerdir.
- İş K. m.2 · tanımlar: İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla, maddi ve maddi olmayan unsurlarla işçinin birlikte örgütlendiği birimdir.
- VUK m.159 · işletmede değişikliğin bildirilmesi: Mükellefin faaliyetini yürüttüğü yerdir.
Kanuna göre anlamı
- 4688 s. K. m.3/1-dKamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu
İşyeri: Kamu hizmetinin yürütüldüğü yerleri
- 6331 s. K. m.3/1-hİş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İşyeri: Mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte örgütlendiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçları da içeren organizasyonu
Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.
Kanunda nerede geçiyor
20 maddeden 14'iİş Kanunu
- İş K. m.1 · Amaç ve kapsam
İşverenin mal ya da hizmet üretme amacıyla, maddi ve maddi olmayan öğeleri işçilerle bir araya getirdiği birim. Kanunun uygulanıp uygulanmadığı çoğunlukla bu birimin istisna kapsamında olup olmadığına bağlıdır. Ayrıntılı tanım 2. maddededir.
- İş K. m.2 · Tanımlar
İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla, maddi ve maddi olmayan unsurlarla işçinin birlikte örgütlendiği birimdir. Birimin işyeri sayılması için üretim amacı ve örgütlenme birlikteliği aranır.
- İş K. m.110 · Konut kapıcılarının özel çalışma koşulları
Kapıcının çalıştığı konut ile bağımsız bölümler, ortak yerler, eklenti ve tesislerin tümüdür. Fazla çalışmanın varlığı bakımından bağımsız bölüm sayısı ve ortak yerlerin özelliği bu kavramla birlikte değerlendirilir.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.156 · İş yeri
Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen ya da bu faaliyetlerde kullanılan yerdir. Tanım faaliyetin niteliğine bağlıdır; yerin büyüklüğü, donanımı veya mülkiyetinin kime ait olduğu tanımın unsuru değildir.
- VUK m.159 · İşletmede değişikliğin bildirilmesi
Mükellefin faaliyetini yürüttüğü yerdir. Maddede iş yerinin tanımı yapılmamıştır; kavramın kapsamı metinden değil, vergi mevzuatının genel yorumundan belirlenir.
- VUK m.223 · Tasdik makamı
Mükellefin ticari faaliyetinin yürütüldüğü yerdir. Tasdik yetkisinin hangi makama ait olacağını belirleyen temel ölçüttür; iş yeri bulunan mükellef için tasdik bu yerle ilişkilidir.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK m.8 · İş yeri ve daimi temsilci
GVK m.7/1'de yazılı iş yerinin tespitinde Vergi Usul Kanununun hükümleri esas alınır. Maddenin kendisi iş yerinin ayrıntılı unsurlarını saymaz; bu tespit vergi usul mevzuatına bırakılmıştır.
- GVK m.106
Mükellefin kazanç elde ettiği faaliyetin yürütüldüğü yerdir. İkametgahtan farklı bir vergi dairesi bölgesinde bulunuyorsa birinci bentteki istisna devreye girer. Bentin uygulanması için iş yerinin ikametgahla aynı bölgede olmaması gerekir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.1 · Amaç
Kanunun uygulanacağı fiziki alanı ifade eden kavramdır. Kapsamın belirlenmesinde ilgili kanun maddelerindeki istisnalar dikkate alınır.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.3 · Tanımlar
Mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi ve maddi olmayan unsurların ve çalışanın birlikte örgütlendiği, işverenin ürettiği mal veya hizmetle nitelik yönünden bağlı ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler ile dinlenme, yemek, muayene ve benzeri eklentiler ve araçları içeren organizasyondur.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.140 · Teknik araçlarla izleme
Şüpheli veya sanığın iş faaliyetini yürüttüğü yerdir. Aynı yer hem konut hem işyeri ise, konut niteliği taşıdığı sürece tedbir uygulanamaz.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- SGGSSK m.11 · İşyeri, işyerinin bildirilmesi, devri, intikali ve nakli
Sigortalıların maddi ve maddi olmayan unsurlarla birlikte işlerini yaptıkları yerdir. Bu Kanun bakımından işyerinin varlığı için belirli bir işçi sayısı aranmaz; sigortalı çalıştırılan her yer madde kapsamındadır.
Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu
- Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu m.7 · Yasak faaliyetler
Seyahat acentasının veya şubesinin faaliyetini yürüttüğü yerdir. Hüküm, işyerinin acentalık hizmetleri dışındaki amaçlarla kullandırılmasını sınırlar; işyerinin kiraya verilmesi gibi başka bir kullanım biçimi de bu kapsamda değerlendirilir.
Katma Değer Vergisi Kanunu
- KDVK m.43 · Tarh yeri
Mükellefin faaliyetini yürüttüğü yerdir. Tarh yerini belirleyen ana ölçüttür; birden çok iş yerinin varlığı ayrı bir tarh kuralı doğurur.
Terim 6 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Genel hal ile iş yeri istisnası arasındaki fark nedir?
Mükellefin ikametgahının bulunduğu mahal vergi dairesi genel yetkili dairedir.
İş yeri ve ikametgah ayrı vergi dairesi bölgelerindeyse iş yerinin bulunduğu daire yetkili olabilir.
İş yeri dairesinden tarh için Maliye Bakanlığının uygun görüşü ve mükellefe önceden bildirim gerekir; bu koşul yoksa ikametgah dairesi yetkilidir.
Sabit iş yeri ile gezici faaliyet arasındaki fark nedir?
Sabit bir iş yeri üzerinden faaliyet gösteren mükellef birinci bent kapsamında değerlendirilir.
Gezici çalışan ticaret veya serbest meslek erbabı faaliyetini çeşitli yerlerde yürütür.
Gezici çalışanda ikinci bent devreye girer; ikametgah dairesi tarh etmemişse faaliyetin yapıldığı yer daire yetkili olur. Birinci bentteki Bakanlık onayı burada aranmaz.
Mükellefin tek iş yeri ile birden çok iş yeri (1. fıkra ile 2. fıkra) arasındaki fark nedir?
Mükellefin yalnızca bir iş yeri bulunması halinde KDV, iş yerinin bulunduğu yer vergi dairesince tarh olunur.
Ayrı ayrı vergi dairelerinin faaliyet bölgelerinde birden çok iş yeri bulunması halinde KDV, gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesince tarh olunur.
Tarh yetkili vergi dairesi, iş yeri sayısına ve konumuna göre değişir; birden çok iş yerinde KDV tarhı merkezi nitelikteki vergi dairesine bağlanır.
Vakfın kuruluşu ile vakfın işyeri sayılması arasındaki fark nedir?
Vakfın kuruluş ve tescil işlemi mülki idare amirinin tescil işlemi ve Medeni Kanunun hükümleri ile yürütülür.
İşyeri sayılması, 6356 sayılı Kanun kapsamındaki toplu iş sözleşmesi hükümlerine ilişkindir.
Kuruluş tescili ile iş ilişkilerine ilişkin toplu iş sözleşmesi bağı ayrı hukuki sonuçlar doğurur.
İşyeri ile işyerine bağlı eklentiler arasındaki fark nedir?
İşyeri, sigortalıların işlerini yaptıkları yerdir.
Eklentiler, işyerine işin niteliği ve yürütülmesi bakımından bağlı olan dinlenme, yemek, bakım, eğitim yerleri ile avlu, büro ve araçlardır.
Bu yerler de işyeri sayılır; dolayısıyla bu yerlerde meydana gelen olaylar ve yapılan yükümlülükler işyeri kapsamında değerlendirilir.
İşyeri sendika temsilcisi ile sendika işyeri temsilcisi arasındaki fark nedir?
İşyeri sendika temsilcisi, bir işyerinde en çok üye kaydetmiş sendikanın seçtiği kamu görevlisidir.
Sendika işyeri temsilcisi, en çok üye kaydetmiş sendika dışındaki her sendikanın seçtiği kamu görevlisidir.
Temsilci unvanı, sendikanın o işyerindeki üye sayısı sıralamasına göre belirlenir.
İlgili konular
- Genel hükümler (İş Kanunu)İş Hukuku
- İşe başlama ve değişikliklerVergi ve Vergi Usul Hukuku
- Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izlemeCeza Muhakemesi Hukuku
- Çeşitli, geçici ve son hükümler (İş Kanunu)İş Hukuku
- Amaç, kapsam ve tanımlar, sigortalılara ilişkin hükümlerSosyal Güvenlik Hukuku
- Dar mükellefiyet esasında verginin tarhı ve ödenmesiVergi ve Vergi Usul Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 4. Daire, 2022/1275 E., 2022/4860 K., 20.09.2022İlgili madde: VUK m.156, GVK m.8
- 4. Daire, 2022/829 E., 2022/4863 K., 20.09.2022İlgili madde: VUK m.156, GVK m.8
- 4. Daire, 2022/3112 E., 2022/4861 K., 20.09.2022İlgili madde: VUK m.156, GVK m.8
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- İşveren
- İşveren Vekili
- Daimi temsilci
- İş ilişkisi
- Kamu İşveren Vekili
- Kamu İşvereni
- İşçi
- Ortak sağlık ve güvenlik birimi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.