Nispet nedir?

6 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Nispet, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • VUK m.20 · tarh: Matraha uygulanan ve vergi miktarını bulmayı sağlayan oran ya da tutardır.
  • GVK geç. m.12 · 1982, 1983 ve 1984 yılları gelirlerine uygulanacak vergi tarifeleri: Dilim içinde matrahın vergilendirildiği oran (yüzde).
  • Harçlar K. m.101 · harcın nispeti: Harcın, tarifede gösterilen bir ölçü üzerinden hesaplanan oranıdır.

Kanunda nerede geçiyor

6 madde

Vergi Usul Kanunu

  • VUK m.20 · Tarh

    Matraha uygulanan ve vergi miktarını bulmayı sağlayan oran ya da tutardır. Maddede nispetin de kanunda gösterilmiş olması aranır.

  • VUK m.316 · Madenlerde amortisman

    Her maden veya taş ocağı için ayrı ayrı Maliye ve Sanayi Bakanlıklarınca belirlenen oran veya yüzdedir. Madde nispetin büyüklük ve mahiyet ölçütlerine göre tespit edilmesini öngörür.

Gelir Vergisi Kanunu (GVK)

  • GVK geç. m.12 · 1982, 1983 ve 1984 yılları gelirlerine uygulanacak vergi tarifeleri

    Dilim içinde matrahın vergilendirildiği oran (yüzde). Tarifedeki her dilim için ayrı nispet uygulanır.

Harçlar Kanunu

  • Harçlar K. m.101 · Harcın nispeti

    Harcın, tarifede gösterilen bir ölçü üzerinden hesaplanan oranıdır. Gemi ve liman harçlarında harç miktarı bu nispetin işleme uygulanmasıyla belirlenir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

  • Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.35 · 5. İktibas serbestisi

    Alınan kısmın, iktibas yapılan esere oranla ve iktibasın amacına göre ölçülü olmasıdır. Maddenin 3. bendinde iktibasın haklı gösterilen maksatla orantılı kalması şartını ifade eder.

Gider Vergileri Kanunu

  • Gider Vergileri Kanunu m.33 · Nispet

    Matrah üzerinden hesaplanacak vergi oranı. Maddede genel nispet yüzde on beş binde iki olarak belirlenmiştir ve Cumhurbaşkanı bu oranı değiştirebilir.

Karıştırılan kavramlar

Genel ilan ile ayrı ayrı tespit edilen nispet: fark nedir?

Genel ilanla tespit edilen nispet, ilanların yapıldığı hesap döneminden itibaren geçerlidir.

Ayrı ayrı tespit edilen nispet, ilgililerin müracaatta bulunduğu hesap döneminden itibaren geçerlidir.

Geçerlilik başlangıcı iki nispet türünde farklıdır; mükellefin müracaat tarihi ayrı ayrı tespit edilen nispette belirleyicidir.

VUK m.318

Nispet veya miktar öngörülmüş olması ile öngörülmemiş olması arasındaki fark nedir?

İmtiyaz mukavelenamesinde yıllık belli bir nispet veya miktar gösterilmişse itfa bu oran üzerinden yapılır.

Mukavelenamede böyle bir nispet veya miktar yoksa madde itfa hakkı doğurmaz.

İtfa yalnız mukavelenamede açıkça belirlenmiş ölçüde gerçekleşir; sözleşmede boş bırakılmış bir oran maddeye dayanılarak tamamlanamaz.

VUK m.325

Nispet ile azami tutar ile yabancı memleket kağıtları arasındaki fark nedir?

Türkiye'de düzenlenen kağıtlar için vergi, tablodaki nispet veya miktar üzerinden hesaplanır ve kâğıt başına tutar üst sınırına tabidir.

Yabancı memleketlerden Türkiye üzerine düzenlenen kâğıtlar aynı miktarda vergiye tabidir; yabancı memlekette düzenlenip Türkiye'de kullanıma çıkarılanlar ise yarı nispette vergiye tabidir.

Yurt dışında düzenlenip Türkiye'de kullanılan kâğıtta vergi, Türkiye'de düzenlenenin yarısı oranında alınır.

5335 s. K. m.14

İlgili konular

Örnek kararlar

2 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2017/2628 E., 2021/865 K., 29.06.2021
    İlgili madde: 5846 s. K. m.35
  2. Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2020/1158 E., 2022/29 K., 09.02.2022
    İlgili madde: VUK m.20

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.