Matrah nedir?
Kısaca
Matrah, 10 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- VUK m.26 · tahakkuk fişinin muhteviyatı: Verginin hesaplanmasında esas alınan vergilendirilebilir değerdir.
- Harçlar K. m.21 · harcın nispeti: Nispi harcın oranının uygulanacağı değerdir.
- KDVK m.20 · teslim ve hizmet işlemlerinde matrah: Vergiye esas tutar.
Kanunda nerede geçiyor
14 maddeden 12'iEmlak Vergisi Kanunu
- Emlak Vergisi Kanunu m.17 · Matrah
Vergiye konu edilen ve oran uygulanarak vergi tutarının hesaplandığı değerdir. Arazi vergisinde matrah, kanunda gösterilen vergi değeridir.
- Emlak Vergisi Kanunu m.44 · Matrah ve nispet
Verginin hesaplanacağı tutardır. Bu maddeye göre matrah, bina vergi değerinin 42. maddede yer alan tutarı aşan kısmıdır; oranlar bu matraha uygulanır.
- Emlak Vergisi Kanunu geç. m.18
Emlak vergisinin hesaplanmasına esas alınan değerdir. Bu maddede yeniden beyan edilen bina, arsa ve arazi değerleri, 2000 yılı matrahının belirlenmesinde de dikkate alınır.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.20 · Tarh
Vergiye konu edilen ekonomik değerin, kanunun belirlediği ölçüye göre ifadesidir. Tarh, matrahın kanunda gösterilen ölçüye göre bulunmasıyla başlar; matrahın nasıl belirleneceği bu maddede değil ilgili vergi kanunlarındadır.
- VUK m.26 · Tahakkuk fişinin muhteviyatı
Verginin hesaplanmasında esas alınan vergilendirilebilir değerdir. Hesaplamanın başlangıç noktasıdır ve fişte ayrıca gösterilir.
Gider Vergileri Kanunu
- Gider Vergileri Kanunu m.33 · Nispet
Vergi nispetinin uygulandığı tutar. Kambiyo muamelelerinde nispet matrahın binde ikisi olarak alınır.
- Gider Vergileri Kanunu m.39 · Özel iletişim vergisi
Verginin hesaplanacağı tutardır. Katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül eder; özel iletişim vergisi bu matrahın içine dahil edilmez.
Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu
- Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu m.18 · Kurumun gelirleri
Kesintinin hesaplandığı tutardır. (a) bendinde aylık, taban aylığı ve kıdem aylığı toplamına, en yüksek Devlet memuru aylığının brüt tutarının ek gösterge düzeyine göre belirlenen yüzdesinin eklenmesiyle bulunur.
Harçlar Kanunu
- Harçlar K. m.21 · Harcın nispeti
Nispi harcın oranının uygulanacağı değerdir. Madde matrahı belirlemez; matrah, kanunda ayrıca gösterilen hükümlerle saptanır.
Finansman Kanunu
- Finansman Kanunu m.91 · Veraset ve İntikal Vergisi Kanuniyle İlgili Değişiklikler
Vergiye tabi tutulan değerin, oran uygulanmadan önce belirlendiği tutardır. Bu maddede matrah, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu'na göre bulunan değeri olarak belirlenmektedir.
Katma Değer Vergisi Kanunu
- KDVK m.20 · Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah
Vergiye esas tutar. Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, işlemin karşılığını teşkil eden bedeldir. Matrah, KDV'nin hesaplandığı tutardır ve bu tutar üzerine oran uygulanır.
Özel Tüketim Vergisi Kanunu
- Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.11 · Vergileme ölçüleri ve matrah
Vergi oranının uygulandığı tutardır. (II), (III) [(B) hariç] ve (IV) sayılı listelerde teslim, ilk iktisap ve ithalatta özel tüketim vergisi hariç KDV matrahını oluşturan unsurlardan; (III) (B) cetvelinde nihai tüketiciye perakende satış fiyatından oluşur.
Terim 2 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Matrah ile verginin miktarı arasındaki fark nedir?
Matrah, vergiye esas alınan değerdir ve fişte ayrı bir kalem olarak yazılır.
Verginin miktarı, matrah ve hesap kuralları uygulanarak bulunan ödenecek tutardır.
İki kalem fişte ayrı gösterilmelidir; biri eksik bırakılamaz, çünkü miktarın doğrulanması matrahın ve hesabın görülmesine bağlıdır.
Genel matrah ile tarifeli veya biletli işler arasındaki fark nedir?
Genel kural: Matrah, işlemin karşılığı olan bedeldir ve bedel vergi hariç olarak alınıp üzerine oran uygulanır.
Tarifeli iş ve biletli tahsilat: Tarife veya bilet bedeli KDV dahil olarak kabul edilir ve matrah bu dahil tutardan hesaplanır.
Tarifeli veya biletli hallerde vergi müşteriye ayrıca yansıtılmaz; vergi, belirlenmiş tarife veya bilet bedelinin içinden ayrılır.
Matrahın sabit kalması ile zamanla değişen matrah arasındaki fark nedir?
Tarife, 1/7/1998 tarihindeki vergi matrahı dikkate alınarak uygulanır.
Ücretin elde edildiği sonraki tarihlerdeki matrah tarifenin hesabında esas alınmaz.
Sonraki yıllarda elde edilen ücret için matrah değişse de tarifenin hesap tarihi 1/7/1998 olarak kalır.
Beyannamenin hiç verilmemesi ile beyanname verilmiş ama matrah bilgisi gösterilmemesi arasındaki fark nedir?
Kanuni süresi geçtiği halde beyanname hiç verilmemişse ikinci fıkranın 1. bendi uygulanır.
Beyanname kanuni veya ek süre içinde verilmiş, ancak matrah bilgileri gösterilmemişse ikinci fıkranın 2. bendi uygulanır.
2. bentte doğrudan re'sen takdir yoluna gidilmez; önce mükellefe en az 15 gün mühlet verilerek bilgi ve defter ibrazına davet yapılır. Davete uyulursa matrah sınırlandırılır.
Matrah ile matrah kısmı arasındaki fark nedir?
Takdirin tüm matrahı kapsadığı hal.
Takdirin yalnızca matrahın bir bölümünü kapsadığı hal.
Her iki durumda da takdir kararına bağlanır; kararın kapsamı, takdir edilen kısmın ayrıca gösterilmesiyle belirlenir.
Takdir edilen matrah ile bildirilen matrah eşitliği veya altı arasındaki fark nedir?
Takdir edilen matrah bildirilen matrahtan fazla değilse, mükellefin beyanı idarece aşılmamış sayılır.
Takdir edilen matrah bildirilen matrahtan fazlaysa, aşan kısım ayrı bir vergilendirme konusu olur.
İlk halde re'sen tarh yapılmaz; ikinci halde tarh yalnız fark üzerinden yapılır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1655 E., 2025/935 K., 12.11.2025İlgili madde: 6802 s. K. m.39
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1656 E., 2025/936 K., 12.11.2025İlgili madde: 6802 s. K. m.39
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1657 E., 2025/937 K., 12.11.2025İlgili madde: 6802 s. K. m.39
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Nispet
- Vergilendirme dönemi
- Yeniden değerleme oranı
- Özel iletişim vergisi
- Arazi vergisi
- Konut Ön Biriktirim Fonu
- Mesken nitelikli taşınmaz
- Tahakkuk fişi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.