Sermaye azaltımı nedir?

Sermaye azaltımı ve pasif kaydı, EGYO'nun muhasebe ve sermaye işlemidir.

Muafiyet, EGYO'nun sermaye değişimi ile bu Kanun gereğince yaptığı tüm işlemleri kapsar.

Bu işlemler her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulur.

Genel hükümlere göre yapılan sermaye azaltımında TTK m.473 raporu ve m.474 çağrı-ilan usulü uygulanır.

Bölünme sebebiyle devreden şirkette sermaye azaltımı ise m.162 gereği bu hükümler dışında kalır.

Alacaklılara üç kez çağrı yapılması ve m.473 raporu aranmaz; bunların yerine bölünme sürecinin kendi güvenceleri (m.169, m.174-175) devreye girer.

Kısmi bölünmede devreden şirket varlığını sürdürdüğü için malvarlığı kaybı nedeniyle sermaye azaltımı gerekebilir.

Tam bölünmede devreden şirket sona erip sicilden silindiği için sermaye azaltımı söz konusu olmaz.

m.162 yalnız kısmi bölünme sebebiyle sermaye azaltımı yapılan hâllerde uygulama bulur.

Sermaye azaltımında iktisap, azalan sermayeye karşılık gelen payların itfası için zorunlu bir ara adımdır ve şirket karar almış olmalıdır.

Cebri icrada iktisap, şirketin ortağına karşı alacağını tahsil etmek amacıyla, ortağın kendi paylarının icra satışında ihale ile gerçekleşir.

Sermaye azaltımı m.473-475 hükümlerine bağlıdır; cebri icra hâlinde ise ödenmiş bedel ve alacağın mahsubu aranır. Her iki halde de m.379 yasağı uygulanmaz.

Esas sermaye payı bedelinin ortaklara geri verilmesi, şirket sermayesinin korunması ilkesine aykırı olduğundan yasaklanmıştır.

Esas sermayenin azaltılması usulüyle yapılan geri ödeme, kanunda öngörülen usul ve koşullara bağlı olarak yasağın istisnasıdır.

Azaltım usulüne uyulmadan yapılan ödeme yasak kapsamında kalır; usule uygun azaltım hâlinde ödeme yapılabilir.

Şirketin kullanılabilir özkaynağı varsa, akçe bu özkaynaktan karşılanarak muaccel olur.

Özkaynak yetmiyorsa, esas sermayenin ilgili hükümlere göre azaltılması gerekir; esas sermaye azaltımı bu yolla serbest hale gelen kaynağı oluşturur.

Birinci fıkra a ve c bentleri alternatif değil, kaynak bakımından sıralı bir ilişki kurar; özkaynak yetmediğinde azaltım yoluna gidilmesi uygulamada ayrıca değerlendirilir.