Taşıma işleri komisyoncusu nedir?
Kısaca
Eşyanın taşıtılmasını ücret karşılığında kendi adına ve müvekkilinin hesabına üstlenen kişidir. Taşıyıcı ile aynı kişi olmak zorunda değildir; taşıma işini başkasına gördürür.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
12 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.853 · II- Özel hükümlerin sorumluluğu etkilememesi
Kendi adına, ancak müvekkilin hesabına taşıma işini düzenleyen tacir kişidir. Bu madde bakımından, taşımayı fiilen yapmasa da taşımanın gerçekleştirilmesini üstlenen tarafı ifade eder.
- TTK m.892 · XVI - Birden çok taşıyıcı
Eşyanın taşınması için kendi adına ve müvekkil hesabına taşıyıcı ile sözleşme yapan, taşımaya katılmış olan aracıdır. Madde, bu kişinin alacak ve haklarını da birinci ve ikinci fıkra kapsamına alır.
- TTK m.917 · A) Taşıma komisyonculuğu sözleşmesi
Eşyanın taşıtılmasını kendi adına ve gönderen hesabına üstlenen kişidir. Eşyanın taşınması dışındaki işler bu tanımın kapsamında değildir.
- TTK m.919 · II - Bildirme yükümlülüğü
Kendi adına, ancak gönderenin hesabına taşıma sözleşmesi yapan ve eşyanın taşınmasını düzenleyen kişidir. Bu maddede yer alan yükümlülükler komisyoncunun edimlerini yerine getirebilmesine bağlanmıştır.
- TTK m.921 · IV - Kesin ücret
Kendi adına ama başkasının hesabına taşıma işlerini üstlenen ve bu işi taşıyıcı ya da taşıyana devreden tacirdir. Madde, bu kişinin taşımada taşıyıcının veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerini üstlenip üstlenmediği sorusuna yanıt verir.
- TTK m.924 · VII - Sonraki komisyoncu
Eşyanın taşıtılmasını ücret karşılığında kendi adına ve müvekkilinin hesabına üstlenen kişidir. Taşıyıcı ile aynı kişi olmak zorunda değildir; taşıma işini başkasına gördürür.
- TTK m.927 · X - Toplama yük
Kendi adına ve kendi hesabına, müvekkilinin hesabına taşıma sözleşmesi yapan ve taşımayı bu sözleşmeye dayanarak gerçekleştiren kişidir. Taşıyanın kendisi olmadığı, taşımayı başkasına gördürdüğü ilişkide ortaya çıkar.
- TTK m.928 · I - Komisyoncunun sorumluluğu
Kendi adına ve müvekkili hesabına, eşyanın taşınması için taşıyıcıyla taşıma sözleşmesi yapan tacir yardımcısıdır. Taşıyıcı ile komisyoncu aynı kişi de olabilir.
- TTK m.929 · II - Yardımcıların kusuru
Kendi adı altında, gönderenin hesabına taşıma işlerini üstlenen ve bunu taşıyıcıya ya da başka bir taşıma yardımcısına yaptıran kişidir. Sorumluluğu, taşımayı bizzat yapmasa bile bu işi üstlenmiş olmasından doğar.
Karayolu Taşıma Kanunu
- Karayolu Taşıma Kanunu m.1 · Amaç
Taşıtanın hesabına, kendi adına hareket ederek taşıma sözleşmesi kuran ve bu işi taşıyıcılara yaptıran aracıdır. Taşımayı kendisi gerçekleştirmediği için taşımacıdan ayrılır.
- Karayolu Taşıma Kanunu m.3 · Tanımlar
Ücret karşılığında kendi adına ve bir müvekkil hesabına eşya taşıtmayı meslek edinen kişidir. Taşıtma işini kendi adına, ama müvekkil hesabına yapması ile acentelikten ayrılır.
- Karayolu Taşıma Kanunu m.9 · Acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanların sorumluluğu
Kendi adına, müvekkili hesabına eşyanın taşınmasını üstlenen ve bunun karşılığında ücret alan kişidir. Yolcu taşımasına aracılık bu kapsamda değildir.
Karıştırılan kavramlar
Taşımacı ile taşıma işleri komisyoncusu arasındaki fark nedir?
Taşımacı, taşımayı kendi adına ve kendi hesabına gerçekleştirir.
Taşıma işleri komisyoncusu, taşıtan hesabına kendi adına hareket ederek taşıma sözleşmesi kurar ve taşımayı başka taşıyıcılara yaptırır.
Maddenin amaç kapsamında her ikisi ayrı ayrı sayılmıştır; hangi düzenlemenin uygulanacağı faaliyetin niteliğine göre belirlenir.
Acente ile taşıma işleri komisyoncusu arasındaki fark nedir?
Acente, bir taşımacı veya taşıtan adına aracılık eder ve onu temsil eder.
Komisyoncu, kendi adına hareket eder ve kendi adına taşıma sözleşmesi kurar.
Temsil ve sözleşme ilişkisinin hangi tarafa ait olduğu değişir; bu fark, kanunun ilgili maddelerinde farklı yükümlülük ve sorumluluklar doğurur.
Taşıyıcı ile taşıma işleri komisyoncusu arasındaki fark nedir?
Doğrudan taşıyan taşıyıcının hakları birinci ve ikinci fıkraya göre düzenlenir.
Taşımaya katılan taşıma işleri komisyoncusunun alacak ve hakları üçüncü fıkra uyarınca aynı hükümlere tabidir.
Komisyoncu, taşıma zincirinde yer alıyorsa aynı hapis hakkı rejimine girer.
Taşıma işleri komisyoncusu ile vekil (yolcu taşıma) arasındaki fark nedir?
Eşyanın taşınmasını kendi adına ve gönderen hesabına üstlenen kişidir.
Yolcu taşıma işlerine aracılık eden kişidir; burada eşyanın yer değiştirmesi konusu yoktur.
Eşya taşıması için m.917 ve taşıma hükümleri uygulanır; yolcu taşımasında vekâlet hükümleri uygulanır.
Taşıma işleri komisyoncusu ile diğer komisyoncular arasındaki fark nedir?
Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinden doğan alacağı olan komisyoncu, bu madde uyarınca eşya üzerinde hapis hakkına sahiptir.
Diğer komisyon türlerinden doğan alacaklar için bu madde doğrudan uygulanmaz.
Hapis hakkının dayanağı yalnızca bu maddedir; diğer komisyon sözleşmelerinde ayrıca bir hükme dayanılması gerekir.
Örnek kararlar
3 karar- 11. Hukuk Dairesi, 2022/6061 E., 2023/5795 K., 12.10.2023İlgili madde: TTK m.928, TTK m.929
- İkinci Bölüm, 2019/36730 E., 13.09.2022İlgili madde: TTK m.928, TTK m.929
- Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/378 E., 2024/87 K., 14.02.2024İlgili madde: TTK m.917, TTK m.928
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.