Gönderen nedir?
Kısaca
Gönderen, 3 kanunda 15 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TBK m.515 · kredi mektubu: Kredi mektubunu düzenleyip gönderilene gönderen kişidir.
- TTK m.871 · gönderilenin hakları ve ödeme borcu: Taşımayı ettiren, eşyayı taşıyıcıya veren ve taşıma sözleşmesinin tarafı olan kişidir.
- 4925 s. K. m.8 · gönderenin sorumluluğu: Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve taşıma için gerekli bilgileri veren taraftır.
Kanuni tanım
- 6493 s. K. m.3/1-fÖdeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun
Gönderen: Kendi ödeme hesabından veya ödeme hesabı bulunmaksızın ödeme emri veren gerçek veya tüzel kişiyi
Kanunda nerede geçiyor
15 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.856 · I - Taşıma senedi
Eşyayı taşıtan, taşıma sözleşmesinin bir tarafı olan kişidir. Taşıma senedini imzalaması zorunludur ve taşıyıcının da senedi imzalamasını isteyebilir.
- TTK m.859 · IV - Yük senedi
Taşıma sözleşmesi uyarınca eşyayı taşıyana veren ve yük senedini isteme hakkı bulunan taraftır.
- TTK m.861 · VI - Tehlikeli eşya
Taşımayı başlatan ve eşyayı taşıyıcıya teslim eden taraftır. Tehlikeli eşyayı bildirme yükümlülüğü bu tarafa aittir.
- TTK m.862 · VII - Ambalaj ve işaret
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve ambalajlama ile işaretleme borcunu üstlenen taraftır. Yükümlülükler gönderene yüklenmiştir.
- TTK m.864 · IX - Özel durumlarda gönderenin kusursuz sorumluluğu
Taşıma sözleşmesinde taşıtılacak eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve bu sıfatla gönderiye ilişkin hazırlık ve bildirim yükümlülüklerini taşıyan taraftır. Sorumluluk gönderenin kusuruna bağlı değildir; gönderen tüketici ise dördüncü fıkraya göre kusur şartı aranır.
- TTK m.865 · X - Gönderen tarafından fesih
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıtan ve taşıma bedelini ödeme borcunu üstlenen taraftır. Eşya üzerindeki tasarruf hakkı kendisine ait olduğu için fesih hakkı tanınmıştır.
- TTK m.871 · XVI - Gönderilenin hakları ve ödeme borcu
Taşımayı ettiren, eşyayı taşıyıcıya veren ve taşıma sözleşmesinin tarafı olan kişidir. Eşya teslim yerine vardıktan sonra da gönderen, taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını ileri sürme yetkisini korur.
- TTK m.896 · C) Taşıma senedi, tehlikeli mal, refakat belgeleri, bildirim ve bilgi verme yükümlülükleri
Taşımaya konu eşyayı taşıyana teslim eden ya da teslim ettiren kişidir. Bu maddede gönderenin taşıma senedi düzenleme yükümlülüğü bulunmadığı gibi, tüketici sıfatı taşıyıcının bilgilendirme yükümlülüğünün kapsamını belirler.
- TTK m.897 · D) Gönderenin özel hâllerde sorumluluğu
Taşıma sözleşmesinde taşıyıcıya eşyayı taşıtan ve bu sözleşmeden doğan borçlarla yükümlü olan taraftır. Maddenin sınırlandırdığı sorumluluk, gönderenin taşıyıcıya karşı doğan sorumluluğudur.
- TTK m.898 · E) Sorumluluktan kurtulma sebepleri
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve taşıma işini ısmarlayan taraftır. Paketleme, etiketleme, yükleme ve boşaltma gibi işlemlerin gönderen tarafından yapılmış olması bu maddede önemli bir sorumluluk sebebidir.
- TTK m.917 · A) Taşıma komisyonculuğu sözleşmesi
Komisyoncuya eşya taşıtma işini veren ve kararlaştırılan ücreti ödemekle yükümlü olan kişidir.
- TTK m.919 · II - Bildirme yükümlülüğü
Taşıma işleri komisyoncusuna eşyanın taşınması için iş veren kişidir. Madde kapsamındaki yükümlülükler gönderenin sıfatından doğar.
- TTK m.922 · V - Gönderenin alacakları
Komisyoncuya iş gören ve komisyoncunun kendi adına yaptığı sözleşmelerin ekonomik sonucunu üstlenen taraftır. Madde, gönderenin komisyoncuya karşı doğan alacak haklarını koruyan taraf olarak düzenlenmiştir.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.515 · A. Kredi mektubu
Kredi mektubunu düzenleyip gönderilene gönderen kişidir. Gönderilenin ifası gönderenin adına ve hesabına gerçekleşir.
Karayolu Taşıma Kanunu
- Karayolu Taşıma Kanunu m.8 · Gönderenin sorumluluğu
Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve taşıma için gerekli bilgileri veren taraftır. Maddenin yükümlülüğü, eşyayı kendisi teslim etmiş olsun ya da bir başkası adına hareket etmiş olsun, bu bilgileri veren kişi bakımından doğar.
Karıştırılan kavramlar
Genel gönderen ile tüketici gönderen arasındaki fark nedir?
Tüketici olmayan gönderen, birinci fıkradaki hallerde kusursuz sorumludur.
Tüketici gönderen, taşıyıcıya karşı yalnız kusuru halinde sorumludur (dördüncü fıkra).
Tüketici gönderende sorumluluk kusura bağlanır ve ispat yükü bu ölçüde taşıyıcıya düşer; tacir ya da mesleki faaliyet kapsamında gönderen kusursuz sorumluluğa tabi kalır.
Gönderilen ile gönderen (istem hakkı) arasındaki fark nedir?
Gönderilen, eşya teslim yerine vardıktan sonra eşyanın kendisine teslimini ve zayi, hasar veya geç teslim hallerinde taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını kendi adına taşıyıcıya karşı ileri sürebilir.
Gönderen, taşıma sözleşmesinin tarafı olarak bu hakları ileri sürme yetkisini korur; gönderilenin ileri sürmesi onun yetkisini ortadan kaldırmaz.
İki kişi aynı hakkı ileri sürebilir; hangi menfaatle hareket ettiklerinin (kendi veya başkasının) bu yetkiyi değiştirmediği madde metninde açıkça belirtilmiştir.
Genel hal ile tüketici gönderen arasındaki fark nedir?
Gönderenin tüketici olmadığı hal; taşıma senedi ve bildirim yükümlülükleri 856, 857 ve 861 nci maddelere göre uygulanır.
Gönderenin tüketici olduğu hal; gönderen taşıma senedi düzenlemekle yükümlü değildir ve taşıyanın bilgilendirme yükümlülüğü hafifletilmiştir.
Tüketici gönderende taşıyanın yükümlülüğü genel bilgilendirme ve uyarı ile sınırlanır; 861 nci maddedeki daha ağır bildirim yükümlülüğü uygulanmaz.
Komisyoncunun kendi adına sözleşme ile gönderen adına sözleşme arasındaki fark nedir?
Gönderen adına yapılan sözleşmede özel yetki gerekir.
Kural olarak komisyoncu sözleşmeyi kendi adına yapar.
Kendi adına yapılan sözleşmede taraf komisyoncu olur; gönderen adına yapılan sözleşmede özel yetki aranır.
Gönderen kurum ödemesi ile vergi muafiyeti ödemesi arasındaki fark nedir?
Gönderilenlerin masrafları, gönderen kurum bütçesinden karşılanır.
Bu madde kapsamında yapılan ödeme, Dışişleri meslek memuru yurt dışı aylığı esas alınarak yapılır ve her türlü vergiden müstesnadır.
Yurt dışı ödemesi vergiden muaftır, masrafları ise gönderen kurum karşılar.
İşleten ile gönderen arasındaki fark nedir?
İşleten, aracı kendi adına işleten kişidir ve yolcu alma, araç çekme ve bazı yükleme ihlallerinden sorumludur.
Gönderen, yükün taşınmasını ettiren kişidir ve (g) bendine aykırı yük gönderme ile fazla yüklemeden sorumludur.
Üçüncü fıkrada fazla yüklemede işleten ve gönderene ayrı ayrı ceza uygulanır. İşleten ile gönderen aynı kişiyse yalnız işletene ceza verilir; birden fazla gönderen varsa cezaların toplamı işletene uygulanır.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- 11. Hukuk Dairesi, 2022/2625 E., 2023/5123 K., 19.09.2023İlgili madde: TTK m.864
- 11. Hukuk Dairesi, 2022/1852 E., 2023/4139 K., 05.07.2023İlgili madde: TTK m.898
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Tehlikeli eşya
- Taşıma senedi
- Bekleme ücreti
- Tüketici
- Taşıma işleri komisyoncusu
- Özel Çekme Hakkı
- Taşıyıcı
- Gönderilen
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.