Taşıma senedi nedir?

Taraflardan birinin istemi üzerine senet düzenlenmiş olan taşıma; senet üç özgün nüsha olarak hazırlanır ve dağıtım kurallarına uyulur.

Senet düzenlenmemiş olan taşıma; sözleşme yine tarafların uygun iradeleriyle kurulur.

Senet yoksa da sözleşme geçerli olarak kurulur. Senedin sözleşmenin kurulmasında belirleyici bir etkisi yoktur; ispat gücü ise ayrı hükümlere tabidir.

Taşıma senedi, taşıma sözleşmesi çerçevesinde düzenlenen asıl taşıma belgesidir.

Yük senedi, taşıma senedi hiç düzenlenmediğinde gönderen istemiyle alınabilen belgedir.

Taşıma senedi varsa yük senedi istenemez; yalnız senedin düzenlenmediği hallerde bu talep hakkı doğar.

Taşıma senedi düzenlenmemişse ya da senet imzalanmamışsa gönderen, fıkra 1 kapsamındaki tasarrufları senet ibrazı olmadan kullanabilir.

Taşıma senedi düzenlenmiş ve her iki tarafça imzalanmışsa gönderen yalnızca kendisine ait nüshayı ibraz ederek ve senette öngörülmüşse tasarruf hakkını kullanabilir.

Senet düzenlenmiş ve imzalanmışsa senet ibrazı tasarrufun geçerlilik koşuludur; ibrazsız yerine getirilen talimat taşıyıcıyı hak sahiplerine karşı sorumlu kılar (m.868/6).

Taşıma senedi düzenlenmiş, gönderilene ibraz edilmiş ve ödenecek tutar senetten anlaşılabiliyorsa, gönderilen senette yazılı tutarla sınırlı olarak ödeme yapar.

Senet düzenlenmemişse, gönderilene ibraz edilmemişse veya tutar senetten anlaşılamıyorsa, gönderilen gönderen ile taşıyıcı arasında kararlaştırılan ücreti öder.

Ikinci durumda ödenecek ücretin makul olması şartı aranır; senetteki tutar üst sınır işlevi görür.

Konişmento, taşıyanın eşyayı teslim aldığını gösteren ve bu hükmün açıkça dışında tutulan belgedir.

Konişmento dışındaki taşıma senedi, aynı işlevi gören ancak konişmento olmayan belgedir.

Konişmento bakımından bu karine uygulanmaz; konişmento dışı senetler için m.1242 karine kuralı geçerlidir.

Poliçe, bono, çek, makbuz senedi, varant ve benzeri kambiyo senetleri ile bunlar üzerindeki kabul, aval ve ciro gibi işlemler güvenli elektronik imzayla yapılamaz.

Konişmento, taşıma senedi ve sigorta poliçesinin imzası elle, faksimile, zımba, ıstampa, sembol gibi mekanik veya elektronik araçlarla da atılabilir.

Kambiyo niteliğindeki senetlerde güvenli elektronik imza kullanılamaz; buna karşılık ikinci fıkradaki senetlerde imza biçimi serbesttir, ancak kayıtlar düzenlendikleri ülke kanununa uygun olmalıdır.