Çekince nedir?
Kısaca
Alacaklının makbuzda önceki dönem edimlerinin ödenmediğini ya da faiz haklarını saklı tuttuğunu belirten kaydıdır. Çekince konulduğunda makbuzun karine etkisi ortadan kalkar.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeTürk Borçlar Kanunu
- TBK m.103 · III. Makbuz ve senetlerin geri verilmesi — 1. Borçlunun hakkı
Alacaklının makbuz verirken ödemenin hangi dönem veya kalem için yapıldığını ya da önceki edimlerin ödenmediğini belirtmesidir. Çekince konmadan verilen makbuz, önceki dönem edimlerini de kapsar.
- TBK m.104 · 2. Hükümleri
Alacaklının makbuzda önceki dönem edimlerinin ödenmediğini ya da faiz haklarını saklı tuttuğunu belirten kaydıdır. Çekince konulduğunda makbuzun karine etkisi ortadan kalkar.
- TBK m.196 · I. Öneri ve kabul
Alacaklının üstlenenin ifasını kabul ederken veya borçlu sıfatıyla yapılan işleme rıza gösterirken ileri sürmediği, kabulü engelleyecek nitelikteki şarttır. Çekince ileri sürülmemesi örtülü kabulün unsurlarından biridir.
- TBK m.252 · 2. Alıcının yanında
Alıcının bedel ödemesi sırasında satılanın beğenilmediğini ya da ödemenin koşullu yapıldığını belirten açıklamasıdır. Çekince konulmadan yapılan ödeme beğenme koşulunu gerçekleştirir.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.858 · III - Taşıma senedinin ispat gücü
Taşıyıcının teslim alma anında taşıma senedine kaydettiği, eşyanın durumu veya miktarı hakkındaki ihtirazi kayıttır. Haklı bir sebebe dayanmalıdır; taşıyıcının kayıtların doğruluğunu denetleyecek uygun araçlara sahip olmaması da bu sebeplerden biridir.
- TTK m.1241 · e) Yükleten tarafından verilen garantiler
Taşıyanın konişmentodaki kaydın eşyanın gerçek durumuna uymadığını ya da doğrulayamadığını belirttiği ibaredir. Garanti taahhüdünün geçerliliği, taşıyanın çekince koymadan konişmento düzenlemesine bağlıdır.
Karıştırılan kavramlar
Taşıyıcının çekince koyma hakkı ile denetleme yükümlülüğü arasındaki fark nedir?
Çekince, taşıyıcının teslim anında haklı bir sebebe dayanarak senede kayıt düşmesidir.
Denetleme yükümlülüğü, gönderenin istemi ve uygun araç varlığına bağlı olarak taşıyıcının eşyayı kontrol etmesidir.
Çekince karineyi kırar; denetleme ise üçüncü fıkradaki karinenin oluşmasının ön koşuludur. Taşıyıcının uygun araçlara sahip olmaması hem çekince sebebi hem de denetleme yükümünün doğmaması sebebidir.
Çekince konulmuş ile çekince konulmamış konişmento arasındaki fark nedir?
Taşıyan kaydın doğruluğuna ilişkin çekince koymuşsa, kayıt onun üstlendiği bir bilgi olmaz.
Taşıyan çekince koymadan konişmentoyu düzenlemişse, 2. fıkradaki geçersizlik kuralı devreye girer.
Çekince konulmamışsa yükletenin taahhüdü üçüncü kişilere karşı geçersizdir; çekince konulmuşsa ilgili kayıt bakımından bu madde gerekli olmaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 3. Hukuk Dairesi, 2023/2095 E., 2023/2475 K., 03.10.2023İlgili madde: TBK m.103
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2021/1327 E., 2025/494 K., 30.04.2025İlgili madde: TBK m.196
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2024/1571 E., 2025/575 K., 27.03.2025İlgili madde: TBK m.196
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Makbuz
- Dönemsel edim
- Fer'i borç
- Susma
- Borç senedi
- İç üstlenme sözleşmesi
- Örtülü kabul
- Dış Üstlenme Sözleşmesi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.