TBK Madde 103III. Makbuz ve senetlerin geri verilmesi — 1. Borçlunun hakkı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
TBK m.103, borcu ödeyen borçlunun ödemeyi ispat eden makbuz ile borç senedinin geri verilmesi veya iptali taleplerini düzenler. Borcun tamamen ödenmesi hâlinde borçlunun makbuz ve senedin geri verilmesini ya da iptalini isteyebilmesini, borcun tamamı ödenmemiş olduğunda veya senetle alacaklıya başka haklar tanındığında ise yalnız makbuz verilmesini ve ödemenin senede işlenmesini isteyebilmesini kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Borcu ödeyen borçlu, bir makbuz ve borcun tamamı ödenmişse, buna ilişkin borç senedinin geri verilmesini veya iptalini isteyebilir.
Borcun tamamı ödenmemiş veya borç senedi alacaklıya başkaca haklar da vermekte ise borçlu, ancak makbuz verilmesini ve ödemenin borç senedine işlenmesini isteyebilir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 87 nci maddesini karşılamaktadır. Tasarının iki fıkradan oluşan 102 nci maddesinde, borcunu tamamen veya kısmen ödeyen borçlunun, makbuz ve senetlerin geri verilmesini veya iptalini ya da ödemenin borç senedine işlen mesini isteme hakkı düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 87 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan "III. Makbuz ve senetlerin iadesi" şeklindeki ibare, Tasarıda "III. Makbuz ve senetlerin geri verilmesi" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 87 nci maddesi tek fıkradan oluştuğu hâlde, bu maddede iki ayn ko nunun düzenlendiği göz önünde tutularak, Tasannın 102 nci maddesi iki fıkraya bölünerek düzenlenmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, borcun tamamının ödenmemiş olması hâlinde veya borç tamamen ödenmiş olmasına karşın, senette aynca alacaklıya bir takım haklar tanınmışsa, senedin geri verilmesinin istenemeyeceği; ancak, makbuz verilmesi ve borç senedine işlenmesinin istenebileceği öngörülmektedir. - 6 5 - Sistematik yapısı ile metninde yapılan anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
7 karar arasından seçildi- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/1812 · K. 2025/1183 · T. 12.09.2025İstinafKabul
Bunun sebebi; senedin soyut borç ikrarını içeren belge olması sebebiyle ödeme yapılsa dahi alacaklının elinde kalması halinde kötü niyetli kullanım ihtimali olduğu, 6098 Sayılı Yasanın 103.maddesine göre senet borcunun ödenmesi halinde borç senedinin geri verilmesi gerektiği ve bunun yanında kambiyo senetlerinin devri ve dolaşımı dikkate alındığında ödemenin ispat açısından senedin iadesinin istenmesinin borçlunun hakkı olduğudur.
- 14. Hukuk Dairesi · E. 2016/9558 · K. 2017/374 · T. 19.01.2017Daire kararıBozma
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun, makbuz ve senetlerin geri verilmesi durumunda borçlunun hakkını düzenleyen 103. maddesinde, “Borcu ödeyen borçlu, bir makbuz ve borcun tamamı ödenmişse, buna ilişkin borç senedinin geri verilmesini veya iptalini isteyebilir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Türk Borçlar Kanunu uyarınca borcun ifasında "belge isteme" hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Kaya senedi kaybettiğini beyan ettiği sürece Sinem'in başka bir hak talep etme yetkisi yoktur.
- B) Borcun tamamını ödeyen Sinem, bir makbuz ve borç senedinin kendisine geri verilmesini veya iptalini isteme hakkına sahiptir.
- C) Kaya senedi vermezse borç ifa edilmemiş sayılır ve zamanaşımı yeniden başlar.
- D) Makbuz verilmesi, borç senedinin iadesi yerine geçen mutlak bir hukuki karinedir.
- E) Alacaklı senedi kaybettiğini iddia ederse, borçlu sadece noterden ihtar çekebilir; senet iptali isteyemez.