TBK Madde 111F. Diğer ifa engelleri
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Hüküm, alacaklı temerrüdü hükümlerinin kıyasen uygulanmasını öngörür ve yapma ile verme edimlerini kapsar. Maddeyi alacaklı temerrüdünün genel şartlarına, borçlunun ifa güçsüzlüğüne, borçlunun sorumlu olduğu ifa imkânsızlığına ve ifanın kendisinin yapılmasına ilişkin kurallara karıştırmamak gerekir; bu konular ayrı maddelerde düzenlenmiştir (m.112, m.98, m.107, m.108).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Borçlunun kusuru olmaksızın, alacağın kime ait olduğunda veya alacaklının kimliğinde duraksama sebebiyle ya da alacaklıdan kaynaklanan diğer kişisel bir sebeple borç, alacaklıya veya temsilcisine ifa edilemezse borçlu, alacaklının temerrüdünde olduğu gibi, tevdi ya da sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 95 inci maddesini karşılamaktadır. Tasannın tek fıkradan oluşan 110 uncu maddesinde, borçlunun kusuru olmaksızın, alacağın kime ait olduğunda veya alacaklının kimliğinde duraksama sebebiyle ya da alacaklıdan kaynaklanan diğer kişisel bir sebeple ifa engelinin ortaya çıkması durumunda, borçlunun sahip olduğu haklar düzen lenmektedir. Bu hüküm, niteliği gereği, yapma ve verme edimlerini kapsamaktadır. 818 sayılı Borçlar Kanununun 95 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "F. Borcun İfasına Mani Diğer Sebepler" şeklindeki ibare, Tasarıda "F. Diğer ifa engelleri" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 95 inci maddesinin sonunda kullanılan "veya akdi fesheylemek hakkını hâizdir." şeklindeki ibare, Tasarıda "ya da sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir." şekline dönüştürülmüştür. Metninde yapılan düzeltme ve anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur. İKİNCİ AYIRIM Borçların İfa Edilmemesinin Sonuçları 818 sayılı Borçlar Kanununun 96 nci maddesiyle başlayan "İkinci Fasıl / Borçların öden- memesinin neticeleri" şeklindeki alt başlık, Tasarıda "İkinci Ayırım / Borçların İfa Edilmemesinin Sonuçları" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Tevdi
- Alacaklının kişisel sebebi
- Alacaklının temerrüdü benzeri hal
- Duraksama sebebi
- Sözleşmeden dönme hakkı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Tekstil üreticisi (T), özel olarak boyanmış bir parti ipek kumaşı, modaevi (M)'ye satmıştır. Taraflar, kumaşların belirli bir tarihte M'nin deposuna teslim edilmesi konusunda anlaşmışlardır. Teslimat günü geldiğinde T, kumaşları M'nin deposuna getirmiş ancak M, hukuken geçerli bir sebep olmaksızın depoda yer kalmadığını ileri sürerek teslimatı kabul etmekten kaçınmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre, alacaklı M'nin temerrüdü halinde borçlu T'nin sahip olduğu hak ve yetkilere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) T, hasar ve giderleri M'ye ait olmak üzere, kumaşları ifa yerindeki hâkimin belirleyeceği bir yere tevdi ederek borcundan kurtulma imkânına sahiptir.
- B) Söz konusu kumaşlar ticari mal niteliğinde olduğundan, T, hâkim kararı olmaksızın da bunları bir ardiyeye tevdi ederek borcunu sona erdirebilir.
- C) T, alacaklı M'nin temerrüdüne dayanarak, borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümlere göre sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir.
- D) Alacaklının kimliğinde borçlunun kusuru olmaksızın bir duraksama yaşanması gibi alacaklıdan kaynaklanan diğer kişisel bir sebeple borcun ifa edilememesi halinde de T, tevdi hakkını kullanabilirdi.
- E) T'nin kumaşları usulüne uygun şekilde tevdi etmesiyle birlikte, beklenmedik hâl sebebiyle kumaşların zayi olması riski alacaklı M'ye geçmiş olur.