TBK Madde 2522. Alıcının yanında
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Beğenme koşuluyla satışta, satılanın alıcıya denenmeden veya gözden geçirilmeden verilmiş olması hâlinde beğenme koşulunun ne zaman gerçekleşmiş sayılacağını düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Satılan, denenmeksizin veya gözden geçirilmeksizin alıcıya verilmişse, sözleşme veya âdete göre gereken süre içinde veya böyle bir süre yoksa, satıcının ihtarı üzerine alıcı, satılanı beğenmediğini hemen bildirmez veya onu geri vermezse, beğenme koşulu gerçekleşmiş olur.
Alıcının, herhangi bir çekince belirtmeksizin satış bedelinin tamamını veya bir kısmını ödemesiyle ya da satılanı deneme veya gözden geçirme amacını aşacak biçimde kullanmasıyla da beğenme koşulu gerçekleşmiş olur.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 221 inci maddesini karşılamaktadır. Tasarının iki fıkradan oluşan 251 inci maddesinde, beğenme koşuluyla satışta deneme veya göz den geçirmenin alıcının yanında yapılması durumunda, beğenme koşulunun gerçekleşmesi düzen lenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 221 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "III. Alıcı nezdinde muayene" şeklindeki ibare, Tasarıda "2. Alıcının yanında" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 221 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan "satım tekem mül etmiş addolunur." şeklindeki ibare ile ikinci fıkrasının sonunda kullanılan "satım tamam olmuş olur." şeklindeki ibareler, Tasarıda "beğenme koşulu gerçekleşmiş olur." şeklinde değiştirilmiştir. Beğenme koşuluyla satışta, taraflar arasında daha önce kumlan sözleşmenin, beğenme koşulunun gerçekleştiği anda hükümlerini doğurmaya başladığı göz önünde tutulursa, Tasarıda böyle bir düzelt menin yapılması zomnlu görülmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında kullanılan "gözden geçirme amacını aşacak biçimde kullanmasıyla da" şeklindeki ibareyle, alıcının satılan üzerinde, gözden geçirme için gerekli olanın dışındaki bütün fiilî ve hukukî tasarrufları kastedilmektedir. Metninde yapılan düzeltme ve anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Antika dolma kalem koleksiyoncusu (K), bir sanat galerisinin sahibi olan (S)’den, özel bir seriden kalma nadir bir dolma kalemi, bedeli karşılığında “bir hafta süreyle inceleyip beğenmesi koşuluyla” teslim almıştır. (K), kalemi aldıktan dört gün sonra, kalemin uç kısmını kişisel zevkine uygun, daha değerli bir uç ile değiştirmek üzere bir kalem ustasına bırakmış ve aynı gün (S)’ye “Kalemin ucunu değiştirmek üzere bir ustaya bıraktım, bedelini kararlaştırdığımız gibi gelecek hafta hesabınıza göndereceğim.” şeklinde bir mesaj göndermiştir. Türk Borçlar Kanunu’nun beğenme koşuluyla satış hükümlerine göre, (K)’nın bu davranışı ve gönderdiği mesajın hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sözleşme, (K) kararlaştırılan bedeli (S)’nin hesabına gönderdiği anda kurulmuş sayılacağından, (K)’nın mesajı yalnızca bir kabul beyanı niteliğinde olup sözleşmeyi kesinleştirmez.
- B) Satış sözleşmesi, (K)'nın kalemi beğenme iradesini açıkça veya örtülü olarak beyan ettiği anda kesinleşmiş olup, kalem üzerinde tasarrufta bulunması ve bunu satıcıya bildirmesiyle koşul gerçekleşmiştir.
- C) Taraflar arasında bir haftalık deneme süresi kararlaştırıldığı için, bu süre dolmadan (K)’nın yaptığı bildirim hukuken bir sonuç doğurmaz ve (S) sürenin sonuna kadar kalemi geri isteme hakkına sahiptir.
- D) (K)’nın kalem üzerinde değişiklik yapması, sözleşmenin asli unsurlarında bir değişiklik teklifi anlamına geldiğinden, bu durum yeni bir icap sayılır ve (S)’nin bu değişikliği kabul etmesiyle sözleşme kurulur.
- E) Kalemin mülkiyeti ve hasarı (S)’de kalmaya devam etmekte olup, sözleşme ancak (K)’nın bir haftalık süre sonunda sessiz kalmasıyla veya kalemi iade etmemesiyle kesinleşir.