TBK Madde 268
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, ön ödemeli taksitle satış sözleşmelerinde satış bedelinin belirlenmesini düzenler. Düzenlediği konular şunlardır: sözleşmede belirlenen toplam satış bedeline ek bedel isteme kayıtlarının geçersizliği, satılanın önceden belirlenmediği ve seçim hakkının alıcıya tanındığı hallerde satıcının seçime uyma yükümlülüğü ve bu hükümlere aykırı anlaşmaların akıbeti. Madde, alıcıyı koruyan emredici bir düzenleme olup ön ödemeli taksitle satış ilişkisinde uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Satıcının sözleşmenin kurulduğu sırada belirlenen toplam satış bedeline ek bir bedel isteme hakkını saklı tutan bütün kayıtlar geçersizdir.
Ödenecek toplam satış bedeli sözleşmede belirlenmiş olmakla birlikte, devredilecek eşya önceden belirlenmemiş ve satıcı tarafından bu eşyayı seçme hakkı alıcıya tanınmış ise satıcı, peşin satıştaki olağan bedelleri göz önünde tutmak suretiyle alıcının yapacağı seçime tam olarak uymakla yükümlüdür.
Buna aykırı anlaşmalar, ancak alıcının yararına olduğu ölçüde geçerlidir.
3.Sözleşmenin sona ermesi
a. Cayma hakkı
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "d. Satış bedelinin belirlenmesi" ke nar başlıklı yeni bir maddedir. Tasannın üç fıkradan oluşan 267 nci maddesinde, satış bedelinin belirlenmesi düzenlenmektedir. Maddenin birinci fıkrasına göre, ön ödemeli taksitle satış sözleşmesinin kurulduğu sırada belir lenen toplam satış bedeline ek bir bedel isteme hakkını saklı tutan bütün kayıtlar geçersizdir. Maddenin ikinci fıkrasında, ön ödemeli taksitle satış sözleşmesinin bir çeşidi olan ve öğretide "tahsis kaydıyla satış" (vente avec reserve de specifıcation; Spezifıkationskauf) adı verilen sözleşme düzenlenmektedir. Bu sözleşmenin varlığı, aşağıdaki koşullann birlikte gerçekleşmesine bağlanmıştır: 1. Ödenecek toplam satış bedeli önceden sözleşmede belirlenmiş olmakla birlikte, satıcının alıcıya devretmekle yükümlü olduğu eşya belirlenmemiş olmalıdır. 2. Satıcı, alıcıya zilyetlik ve mülkiyetini devralacağı eşyayı seçme hakkı tanımış olmalıdır. Bu fıkra uyarınca, yukarıda belirtilen koşulların gerçekleşmesi dummunda satıcı, peşin satıştaki olağan bedelleri göz önünde tutmak suretiyle alıcının yapacağı seçime tam olarak uymakla yükümlü olacaktır. Bu tür satışlara, alıcının bir mobilya mağazasından, ileride evlenecek kızma çeyiz olarak satın almak istediği eşyaya ilişkin yaptığı sözleşme ömek olarak gösterilebilir. Bu durumda alıcı, kendi sine tanınan seçim hakkını kullandığında, satıcı, sözleşmede kararlaştırılan toplam satış bedeline (meselâ onbin liraya) kadar olmak üzere, seçtiği çeyizlik eşyayı (oturma veya yatak odası takımı vb.) peşin satıştaki olağan bedellerle devretmekle yükümlüdür. Maddenin son fıkrasında, aynı maddenin ikinci fıkrasına aykırı anlaşmalann, ancak alıcı için daha elverişli bulunması ölçüsünde geçerli olacağı açıklanmaktadır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Ön ödemeli taksitle satış
- Seçim hakkı
- Peşin satıştaki olağan bedeller
- Satılanın önceden belirlenmemesi
- Toplam satış bedeli
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.