TBK Madde 259

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, taksitle satışta alıcının temerrüdü hâlinde satıcıya tanınan seçimlik hakları düzenler. Peşinatın ödenmemesi (birinci fıkra) ile taksitlerin ödenmemesi (ikinci fıkra) ayrı ayrı ele alınır; satıcının geri kalan bedelin tamamını isteme ve sözleşmeden dönme hakkının koşulları ile dönmenin sınırı ve ihtar süresi bu maddede yer alır. Madde, taksitle satış sözleşmesinde alıcı konumundaki kişi ile satıcı arasındaki ilişkiye uygulanır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Alıcı peşinatı ödemede temerrüde düşerse satıcı, sadece peşinatı isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.

Alıcı taksitleri ödemede temerrüde düşerse satıcı, muaccel olmuş taksitlerin veya geri kalan satış bedelinin tamamının bir defada ödenmesini isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilir. Satıcının geri kalan satış bedelinin tamamını isteyebilmesi veya sözleşmeden dönebilmesi, ancak bu hakkı açık biçimde saklı tutmuş olmasına ve alıcının kararlaştırılan satış bedelinin en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen en az iki taksidi veya en az dörtte birini oluşturan bir taksidi ya da en son taksidi ödemede temerrüde düşmüş olmasına bağlıdır. Ancak, satıcının dönme dolayısıyla isteyebileceği miktar, ödenmiş olan taksitler tutarına eşit veya daha fazla ise satıcı sözleşmeden dönemez.

Satıcı, satış bedelinin geri kalan kısmının tamamen ödenmesini isteme veya sözleşmeden dönme haklarını kullanmadan önce, alıcıya en az onbeş günlük bir süre tanımak zorundadır.

b. Sözleşmeden dönme

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 222 nci maddesini kısmen, 224 üncü maddesini ise tamamen karşılayan, fakat büyük bölümü bakımından yeni bir maddedir. Tasarının üç fıkradan oluşan 258 inci maddesinde, taksitle satışta alıcının peşinatı ve taksitleri ödemede temerrüde düşmesi dummunda, satıcının seçimlik hakları düzenlenmektedir. Maddenin birinci fıkrasında, peşinatı ödemede temerrüde düşen alıcıya karşı, satıcının sadece peşinatı isteyebileceği veya sözleşmeden dönebileceği belirtilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında, taksitle satışta "muacceliyet kaydı"nın geçerlilik koşullan ile alıcının taksit borcunu ödemede temerrüde düşmesi nedeniyle, satıcının sözleşmeden dönme hakkını kul lanmasının koşulları açıklanmaktadır. 818 sayılı Borçlar Kanununun 222 nci maddesinde kullanılan "bu hakkı muhafaza etmiş ise" şek lindeki ibare, örtülü saklı tutmayı da içerdiği hâlde, Tasarının 258 inci maddesinin ikinci fıkrasında, hem sözleşmeye muacceliyet kaydının ve hem de sözleşmeden dönme hakkını kapsamak üzere, "bu hakkı açık biçimde saklı tutmuş olmasına" şeklinde bir ibare kullanılmış ve örtülü saklı tutma olanağı ortadan kaldırılmıştır. - 1 2 0 - 818 sayılı Borçlar Kanununun "III. Muacceliyet şartlan" kenar başlıklı 224 üncü maddesinden farklı olarak, "muacceliyet kaydı"nın diğer geçerlilik koşulları da gerçekleşmişse, alıcının, satış be delinin en az dörtte birini oluşturan bir taksiti veya en son taksiti ödemede temerrüde düşmesi duru munda da satıcının, ondan geri kalan satış bedelinin tamamını ödemesini isteyebileceği öngörülmek tedir. Ancak, aynı hükmün bir istisnası olmak üzere, satıcının sözleşmeden dönme dolayısıyla isteyebileceği miktarın, ödenmiş taksitler tutarına eşit veya daha fazla olması durumunda, sözleşmeden dönemeyeceği kabul edilmektedir. Maddenin son fıkrasına göre, satıcı satış bedelinin geri kalan kısmının tamamen ödenmesini is teme veya sözleşmeden dönme haklarını kullanmadan önce, alıcıya on beş günlük bir ek ödeme süresi tanımak zomndadır.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Atıflar(1)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

4 karar arasından seçildi
  1. İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2018/1404 · K. 2020/763 · T. 17.12.2020
    İlk dereceKısmen kabul/bozma
    Kural olarak; Türk Medeni Kanunu'nun 764. Maddesi uyarınca başkasına devredilen bir malın mülkiyetinin saklı tutulması kaydı, ancak resmi şekilde yapılacak sözleşmenin devralanın yerleşim yeri ------ kaydedilmesiyle geçerli olacağı; satıcının, alıcının sözleşmeye aykırı olarak borcunu yerine getirmemesi durumunda sözleşmeyi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 259.maddesi ( mülga Borçlar Kanunu'nun 222. maddesi) uyarınca; sözleşmeyi feshetme hakkı bulunmaktadır-----
  2. Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2021/365 · K. 2022/520 · T. 29.06.2022
    İlk dereceKısmen kabul/bozma
    sadece müvekkile havale yolu ile 25.000,00 TL ödemede bulunduğunu, Türk Borçlar Kanunu m.259 "Alıcı taksitleri ödemede temerrüde düşerse satıcı, muaccel olmuş taksitlerin veya geri kalan satış bedelinin tamamının bir defada ödenmesini isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilir" hükmünü içerdiğini, satış bedelinin ilişkin taksitlerin ödenmemesi üzerine davalı aleyhinde ...İcra Müdürlüğü'nün 2021/638 E. Sayılı İcra takip dosyası takipte bulunulmuş, ödeme emri davalıya tebliğ edilmiş bulunduğunu,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Borçlar Hukuku Özel Hükümler

Antika mobilya satıcısı (S), koleksiyoner (A)'ya KDV dahil 39.000 TL bedelle bir yemek odası takımı satmıştır. Taraflar arasındaki yazılı sözleşmeye göre, 4.000 TL peşinat satış anında ödenecek, kalan 36.000 TL ise aylık 2.000 TL'lik 18 eşit taksitte her ayın başında ödenecektir. Sözleşmede, satıcının (S) kalan borcun tamamının ifasını talep etme hakkını açıkça saklı tuttuğu belirtilmiştir. (A), ilk on taksiti zamanında ödemiş ancak 11. ve 12. taksitleri vadesinde ödememiştir. Bu olaya göre 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde satıcı (S)'nin haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) (A), birbirini izleyen iki taksiti ödemede temerrüde düşmüş olup temerrüde düşülen taksitlerin toplamı, kalan borç tutarının onda birinden fazla olduğundan (S) kalan borcun tamamının ödenmesini talep edebilir.
  2. B) (A)'nın temerrüde düştüğü taksitlerin toplamı, toplam satış bedelinin en az dörtte birini oluşturmadığından (S) kalan borcun tamamını talep edemez.
  3. C) (S)'nin kalan borcun tamamını talep edebilmesi için, (A)'ya en az otuz gün süre vererek bir muacceliyet uyarısında bulunması zorunludur.
  4. D) Taksitle satış sözleşmelerinde alıcının temerrüdü halinde borcun tamamının muaccel olacağına ilişkin kayıtlar geçersiz olduğundan (S) yalnızca vadesi gelmiş ve ödenmemiş olan 11. ve 12. taksitlerin ödenmesini isteyebilir.
  5. E) (S), (A)'ya en az on beş günlük bir süre vererek yapacağı bir bildirimle hem sözleşmeden dönebilir hem de kalan borcun tamamının ödenmesini talep edebilir.