Tüketici nedir?

172. madde tüketiciyi korur; tüketici ticari olmayan amaçla hareket eden kişidir.

173. madde esnaf ve sanatkârı, yani ekonomik faaliyetini sürdüren küçük ölçekli üreticiyi korur.

Aynı kişi bir ilişkide tüketici, başka ilişkide esnaf olabilir; korunma ödevi hangi sıfatla hareket ettiğine göre farklı maddelere dayanır.

Kart hamilinin tüketici olduğu uyuşmazlıklarda davacının sıfatı ne olursa olsun 4077 sayılı Kanunun 22 ve 23 üncü maddeleri uygulanır.

Kart hamilinin tüketici olmadığı, örneğin ticari amaçla kart kullanan kişinin dahil olduğu uyuşmazlıklarda bu hüküm uygulanmaz.

Tüketici sıfatı varsa tüketici mahkemesi görevli olur; yoksa genel görev kurallarına dönülür.

Sözleşme MÖHUK m.26 kapsamındaysa bu madde uygulanır.

Sözleşme mesleki veya ticari amaçla yapılmış ya da m.26'nın diğer koşullarını taşımıyorsa, bu madde uygulanmaz ve m.40 gibi genel yetki kuralları devreye girer.

Kapsam ayrımı, yetkili Türk mahkemesinin belirlenmesinde hangi kuralın uygulanacağını değiştirir.

Abone, sözleşme tarafı olma niteliğine dayanır.

Tüketici, hizmetin kullanım amacına (ticari veya mesleki olmayan) dayanır.

Bir kişi abone olup mesleki amaçla hizmet kullanıyorsa abone olduğu halde tüketici sayılmayabilir; tüketici olmak için sözleşme tarafı olmak zorunlu değildir.

Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçla hizmet kullanan kişidir.

Son kullanıcı, hizmeti son tüketici sıfatıyla kullanan kişidir ve kapsamı tüketiciden farklı kurulabilir.

Madde her iki kategoriyi birlikte korumaya tabi tutar; kişinin hangi sıfatla hareket ettiği hangi koruma düzenlemesinin uygulanacağını belirler.

Tüketici olmayan gönderen, birinci fıkradaki hallerde kusursuz sorumludur.

Tüketici gönderen, taşıyıcıya karşı yalnız kusuru halinde sorumludur (dördüncü fıkra).

Tüketici gönderende sorumluluk kusura bağlanır ve ispat yükü bu ölçüde taşıyıcıya düşer; tacir ya da mesleki faaliyet kapsamında gönderen kusursuz sorumluluğa tabi kalır.