Zilyetlik nedir?
Kısaca
Zilyetlik, 4 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
Kanunda nerede geçiyor
10 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.599 · I. Mirasçılar tarafından
Taşınır ve taşınmazlar üzerindeki fiilî hakimiyettir. Mirasçılar mirasbırakanın zilyetliğini de doğrudan doğruya kazanır; ayrıca bir teslim işlemi gerekmez.
- TMK m.713
Taşınmaz üzerinde fiilî hâkimiyetin kurulmasıdır. Maddenin aradığı zilyetlik, malik sıfatıyla ve davasız kurulmuş olmalıdır; sadece fiilî kullanım yetmez.
- TMK m.767 · II. Sahiplenme — 1. Sahipsiz şeyler
Bir taşınır üzerinde fiilî hakimiyetin kurulmasıdır. Sahiplenmede mülkiyeti doğuran fiil budur; zilyetliğin fiilen kurulmuş olması gerekir.
- TMK m.974 · II. Türleri — 1. Aslî ve fer'î zilyetlik
Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyetin bulunması durumudur. Maddede zilyetliğin hangi ilişkiden doğduğu değil, eşyanın kimin elinde ve hangi sıfatla bulunduğu belirleyicidir.
- TMK m.978 · II. Hazır olmayanlar arasında
Bir şeyi fiilen veya hukuken malik gibi kendi adına ele geçirme ve tutma durumudur. Maddede zilyetliğin temsil edilene geçmesi, temsilcinin teslimi almasıyla gerçekleşir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.4 · Sulh hukuk mahkemelerinin görevi
Bir mal üzerindeki fiilî hâkimiyettir. Zilyetliğin korunması davası, mülkiyet iddiası ileri sürülmeksizin yalnızca bu fiilî hâkimiyetin korunmasını ister.
- HMK m.12 · Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki
Taşınmazın fiilen malik gibi kullanılmasına veya üzerinde hâkimiyet kurulmasına ilişkin durumdur. Madde, zilyetliğin iadesi ya da korunması talebini, dayanılan hakkın ayni olup olmadığına bakmaksızın kapsar.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.928 · I - Komisyoncunun sorumluluğu
Komisyoncunun eşyayı fiilen elinde tutması hâlidir. Sorumluluğun başladığı ve sürdüğü temel andır; zilyetlik dışında kalan zararlar bu fıkranın kapsamında değildir ve ikinci fıkra ayrı bir rejim getirir.
- TTK m.1393 · e) Dördüncü sıra
Geminin satış sırasında fiilen tersanenin elinde bulunmasıdır. Bu maddenin uygulanabilmesi için satış anında tersanenin gemi üzerinde zilyetliğinin bulunması zorunludur; zilyetliğin sona ermiş olması bu sıradan yararlanmayı engeller.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.250 · II. Hükümleri
Satılanın fiilen alıcının egemenliğine geçmesidir. Zilyetliğin alıcıya geçmesi, beğenme koşulu gerçekleşmeden mülkiyetin alıcıya geçmesi sonucunu doğurmaz.
Karıştırılan kavramlar
Zilyetlik kurulmuş ile yalnızca bulunmuş olma arasındaki fark nedir?
Kişi eşya üzerinde zilyetlik kurmuş ve malik olma iradesiyle hareket etmiştir.
Kişi eşyaya rastlamış ama zilyetlik kurmamış ya da ilgilenmemiştir.
Yalnızca zilyetlik kuran ve iradesi bulunan kişi mülkiyeti kazanır; zilyetlik kurmayan kişi için sahiplenme oluşmaz.
Malik sıfatıyla zilyetlik ile aslî zilyetlik arasındaki fark nedir?
Malik sıfatıyla zilyetlik, tek bir kişi için de söz konusu olabilir; malı elinde tutan malik ya da hırsız bu sıfatla zilyettir.
Aslî zilyetlik için en az iki kişinin zilyetliğinin karşılıklı durumu gerekir ve eşyanın bir fer'î zilyede teslim edilmiş olması şarttır.
Malik sıfatıyla zilyetlik olan her kişi aslî zilyet değildir; aslî zilyetlik, fer'î zilyet varlığına bağlıdır.
Zilyetlik ile mülkiyet arasındaki fark nedir?
Satılanın alıcının zilyetliğine geçmesi, fiili egemenliğin devredilmesidir.
Mülkiyet, satılanın hukuken kime ait olduğudur ve beğenme koşulu gerçekleşene kadar satıcıda kalır.
Alıcı satılanı zilyetliğinde tutsa bile mülkiyet kendisine geçmez; mülkiyetin geçişi koşulun gerçekleşmesine bağlıdır.
Zilyetlik ve alıkoyma hakkına ilişkin davalar ile ayni hak davaları arasındaki fark nedir?
Taşınmazın zilyetliğine veya alıkoyma hakkına ilişkin davalar, ayni hakka dayanmasalar da madde kapsamına girer.
Ayni hakka ilişkin davalar, ister mülkiyet ister sınırlı ayni hak olsun, doğrudan birinci fıkranın ilk cümlesine girer.
Her iki grupta da taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; ancak zilyetlik davasında dayanılan hakkın ayni olması aranmaz.
Zilyetlik var ile zilyetlik yok arasındaki fark nedir?
Geminin satış sırasında tersanenin zilyetliğinde bulunduğu hâllerde tersane alacakları bu sıraya kaydedilir.
Gemi satış sırasında tersanenin zilyetliğinde değilse, tersane sahibinin alacakları bu sıraya kaydedilmez.
Zilyetlik yoksa tersane alacaklısı dördüncü sıradan yararlanamaz ve alacağı, koşulları varsa başka bir sıraya göre değerlendirilir.
Zilyetlik ve tapu sicili ile hısımlar arasındaki fark nedir?
Üçüncü kişi zilyetlik veya tapu siciline dayanarak iyi niyetle edinmişse hakkı korunur.
Karı koca, usul ve füru, ikinci dereceye kadar hısımlar ile evlat edinen ve evlatlık arasındaki iktisaplarda iyi niyet iddiası kabul edilmez.
Hısımlar ile yapılan devirlerde alacaklılar iyi niyetin aksini ispat etmekle yükümlü olmaz; devir alacaklıya karşı geçersiz kabul edilebilir.
İlgili konular
- Zilyetlik kavramı ve türleri, türleriMedeni Hukuk
- Örnek üzerine satış, beğenme koşuluyla satış, deneme veya gözden geçirmeBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Sıra cetveli ve eşya hakkında icraİcra Müdürlüğü Mevzuatı
- Mirasın kazanılması ve vasiyet alacaklıları tarafındanMedeni Hukuk
- Taşınır mülkiyeti, kazanılması ve sahiplenmeMedeni Hukuk
- Taşınmaz mülkiyetinin konusu, kazanılması ve kaybıMedeni Hukuk
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025İlgili madde: TMK m.767
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1113 E., 2023/1167 K., 29.11.2023İlgili madde: TMK m.713
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/349 E., 2023/359 K., 26.04.2023İlgili madde: TMK m.713
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.