Üstün yarar nedir?
Kısaca
Malın bölünmeden bir eşe verilmesini isteyen eşin, o malla ilgili mesleki, ticari, sağlık veya duygusal bir menfaati bulunmasıdır. Bu üstünlük ispatlanmalıdır ve diğer eşin ortaklık payının karşılığını ödemesi gerekir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.226 · II. Malların geri alınması ve borçlar — 1. Genel olarak
Malın bölünmeden bir eşe verilmesini isteyen eşin, o malla ilgili mesleki, ticari, sağlık veya duygusal bir menfaati bulunmasıdır. Bu üstünlük ispatlanmalıdır ve diğer eşin ortaklık payının karşılığını ödemesi gerekir.
- TMK m.248 · II. Malların geri alınması ve paylı malın verilmesi — 1. Genel olarak
Malın bölünmeden bir eşe verilmesini haklı kılan, o eşin malla ilgili somut ve daha ağır basan menfaatidir. Yalnızca isteğe dayanmaz; ispat edilmesi gerekir.
- TMK m.279 · 2. Aile konutu ve ev eşyası
Ölüm dışındaki bir sebeple mal ortaklığı sona erdiğinde eşlerden birinin özgülenme istemini doğuran, ispatı gereken ağırlıklı menfaatidir. Maddede ölüm hâlinden farklı olarak ayrıca ispat edilmesi öngörülür.
- TMK m.280 · 3. Diğer malvarlığı değerleri
Paylı mülkiyetteki malların bir eşe verilmesini haklı kılan, talep eden eşin o malla ilgili somut ve ağır basan menfaatidir. Maddede ayrıca tanımlanmamıştır; talep eden eş bunu ispatlamak zorundadır.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.40
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesinde esas alınan ölçüttür. Müdürlüğün, yükümlüyle irtibata geçmeden ve teslim emri tebliği olmadan doğrudan teslim usulünü uygulamasını gerektiren hallerin değerlendirilmesinde kullanılır.
Karıştırılan kavramlar
Üstün yarar talebi ile genel paylaşma arasındaki fark nedir?
Eş, üstün bir yararını ispatlayarak paylı mülkiyetteki malın kendisine verilmesini ister. Bu durumda paylaşma, talep eden eşin yararı esas alınarak yapılır.
Üstün yarar ispatlanmadığında mallar, paylaşmalı mal ayrılığı kurallarına göre eşler arasında paylaştırılır.
Üstün yarar ispatlandığında mal, paylaşma sonucu bölünmeden talep eden eşe bırakılabilir.
Normal usul ile üstün yarar hali arasındaki fark nedir?
Müdürlük önce yükümlüyle irtibata geçer ve belirlenen gün ve saatte teslimi bildirir; yükümlü çocuğu getirmezse teslim emri gönderilir.
Çocuğun üstün yararının gerektirdiği hallerde müdürlük, yükümlüyle irtibat kurmadan ve teslim emri tebliğ etmeden doğrudan uygulama yapar.
Üstün yarar halinde yükümlüye önceden bildirim ve emir aşaması atlanabilir.
Rıza / daha üstün yarar / kanunun verdiği yetki: fark nedir?
Zarar görenin rızası, kişilik hakkı bakımından bir hukuka uygunluk sebebidir ve tanınan sınır içinde geçerlidir.
Daha üstün özel veya kamusal yarar ile kanunun verdiği yetkinin kullanılması ise rızadan bağımsız hukuka uygunluk sebepleridir.
Bu sebeplerden biri varsa müdahale hukuka uygun sayılır; rıza sınırın aşılması hâlinde geçerliliğini yitirir ve aşılan kısım hukuka aykırı olur.
Olağan teslim ile tekrar alma ve üstün yarar hali arasındaki fark nedir?
Çocuğun hak sahibine teslim edilmesinden sonra yükümlünün haklı bir sebep olmaksızın çocuğu tekrar alması halinde, yeni bir hüküm, yükümlüyle irtibat veya teslim emri tebliği aranmaz.
Çocuğun üstün yararının gerektirdiği hallerde müdürlük, yükümlüyle irtibat kurmadan veya teslim emri tebliğ etmeden doğrudan beşinci fıkra hükmünü uygulayabilir.
Her iki halde çocuk, gerekirse kolluk marifetiyle ve zor kullanılarak alınıp hak sahibine teslim edilir.
Üstün yarar ile dengesiz yarar karşılaştırması arasındaki fark nedir?
Fiille korunan özel veya kamusal yarar, zarar verici fiilin yol açtığı zarardan üstündür.
Korunan yarar zarardan üstün değildir ya da eşit düzeydedir.
Üstünlük bulunduğunda fiil hukuka aykırı sayılmaz; üstünlük bulunmazsa bu hal uygulanmaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2. Hukuk Dairesi, 2023/4359 E., 2024/1528 K., 07.03.2024İlgili madde: TMK m.226
- 2. Hukuk Dairesi, 2022/9467 E., 2024/456 K., 24.01.2024İlgili madde: TMK m.226
- 2. Hukuk Dairesi, 2022/2196 E., 2023/1516 K., 30.03.2023İlgili madde: TMK m.226
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Paylı mülkiyet
- Birlikte yaşanılan konut
- Ev eşyası
- Çocuk teslimi
- Sürüm değeri
- Geri alma hakkı
- Yükümlü
- Geri alma
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.