TBK Madde 63VI. Hukuka aykırılığı kaldıran hâller — 1. Genel olarak
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6098 sayılı Kanun'un 63. maddesi, hukuka aykırılığı kaldıran halleri tek bir hükümde toplar: kanunun verdiği yetkinin kullanılması, zarar görenin rızası, daha üstün özel veya kamusal yarar, haklı savunma, hakkını kendi gücüyle koruma ve zorunluluk hâlleri. Hükmün konusu, bu hallerden birinin varlığında zarara yol açan bir fiilin hukuka aykırı sayılmamasıdır. Madde, haksız fiil sorumluluğunun hukuka aykırılık unsurunu kimin lehine ortadan kaldırdığını belirler ve genel nitelikte uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Kanunun verdiği yetkiye dayanan ve bu yetkinin sınırları içinde kalan bir fiil, zarara yol açsa bile, hukuka aykırı sayılmaz.
Zarar görenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar, zarar verenin davranışının haklı savunma niteliği taşıması, yetkili kamu makamlarının müdahalesinin zamanında sağlanamayacak olması durumunda kişinin hakkını kendi gücüyle koruması veya zorunluluk hâllerinde de fiil, hukuka aykırı sayılmaz.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "VI. Hukuka aykınlığı kaldıran hâller / 1. Genel olarak" kenar başlıklı yeni bir maddedir. Tasarının iki fıkradan oluşan 62 nci maddesinde, hukuka aykırılığı kaldıran hâller düzenlen mektedir. Maddenin birinci fıkrasında, öğreti ve uygulamada da kabul edildiği gibi, yasal bir yetkiye dayanan ve bu yetkinin sınırlan içinde kalan bir fiilin, zarara sebep olması durumunda bile, hukuka aykırı sayılmayacağı öngörülmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında da, zarar görenin geçerli bir rızasının bulunması, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar, zarar verenin davranışının haklı savunma (meşru müdafaa) niteliği taşıması, yetkili kamu organlarının zamanında müdahalesini sağlayamayacak olan kişinin hakkını kendi gücüyle koruması ve zorunluluk hâllerinde de fiilin hukuka aykırı sayılmayacağı belirtilmektedir. Maddede sayılan hukuka aykırılığı kaldıran hâllerin sorumluluk doğurup doğurmadıkları, Tasarının 63 üncü maddesinde ayrıca düzenlenmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Zorunluluk hâli
- Daha üstün özel veya kamusal yarar
- Haklı savunma
- Hukuka aykırılığı kaldıran hal
- Kanunun verdiği yetki
- Zarar görenin rızası
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre, "Kendi Hakkını Koruma (Kuvvet Kullanma)" hali için aranan şartlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hakkın korunması için kamu makamlarının müdahalesinin beklenmesinin mümkün olması
- B) Kişinin, üçüncü bir kişiye ait hakkı koruması
- C) Hakkın korunması için güç kullanmanın mecburi olmaması
- D) Kamu makamlarının zamanında müdahale edemeyeceği bir durumun olması
- E) Kullanılan gücün orantılı olmasının aranmaması
Bu maddeyle ilgili 5 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl