TBK Madde 594. Ayırt etme gücünün geçici kaybı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişinin bu durumdayken verdiği zararlardan sorumluluğunu ve bu sorumluluktan kurtulma koşulunu düzenler. Sorumluluk, kişinin ayırt etme gücünü kaybetmesinde kusurunun bulunup bulunmadığı üzerine kuruludur. Madde, ayırt etme gücünü sürekli olarak yitirmiş kişilerin hakkaniyet sorumluluğunu düzenlemez (TBK m.65). Ayırt etme gücünün varlığının tespiti ve haksız fiilin genel unsurları da bu maddede yer almaz (TBK m.49 ve devamı).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişi, bu sırada verdiği zararları gidermekle yükümlüdür. Ancak, ayırt etme gücünü kaybetmede kusuru olmadığını ispat ederse, sorumluluktan kurtulur.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 54 üncü maddesinin ikinci fıkrasını karşılamaktadır. Tasarının tek fıkradan oluşan 58 inci maddesinde, ayırt etme gücünün geçici kaybı hâlinde verilen zarardan sorumluluk düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 54 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan "B. Temyiz kudretini haiz olmayanların mes'uliyeti" ibaresi, Tasarıda "4. Ayırt etme gücünün geçici kaybı" şek line dönüştürülmüştür. Maddede, ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişinin, bu sırada verdiği zararları gidermekle yükümlü olduğu öngörülmektedir. Bu hüküm uyarınca, meselâ ayırt etme gücünü geçici olarak kaybedecek ölçüde sarhoş olan veya uyuşturucu madde kullanan bir kişi, bu sırada sebep olduğu zarar ları gidermekle yükümlüdür. Ancak, bu durumda bulunan kişi, ayırt etme gücünü geçici olarak kay betmesinde kendi kusurunun bulunmadığını, meselâ; içeceğine uyuşturucu madde konulduğunu veya istemediği hâlde korkutularak içki içmeye zorlandığını ispat ettiği takdirde sorumluluktan kurtulur. Metninde yapılan anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Ayırt etme gücü
- Geçici ayırt etme gücü kaybı
- Kusurun ispatı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Bir teknoloji şirketinin üst düzey yöneticisi olan (T), katıldığı bir ürün lansmanında, organizasyon şirketi tarafından sunulan ve alkolsüz olduğu belirtilen bir kokteyli içmiştir. Ancak, organizasyon şirketi çalışanının dalgınlığı sonucu kokteylin içine yüksek oranda alkol karıştırıldığı sonradan anlaşılmıştır. Bu durumu bilmeyen (T), bir süre sonra alkolün etkisiyle ayırt etme gücünü geçici olarak kaybetmiş ve fuar alanının sahibi (M)'ye ait olan oldukça değerli bir dijital sunum ekranına çarparak ağır hasar vermiştir. Bu olayda, (T)'nin (M)'ye karşı haksız fiil sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre doğrudur?
- A) Ayırt etme gücüne sahip olmasa dahi, (T)’nin fiili hakkaniyet gerektiriyorsa hâkim, (M)'nin zararının tamamen veya kısmen giderilmesine karar verebilir.
- B) (T), ayırt etme gücünü kaybetmesine yol açan durumun ortaya çıkmasında kendisine herhangi bir kusur isnat edilemeyeceğini ispatladığı takdirde sorumluluktan kurtulur.
- C) Haksız fiil sorumluluğunun kurucu unsuru olan kusur, olay anında (T)’de bulunmadığından, (T)’nin bu zarardan ötürü hiçbir şart altında sorumluluğundan bahsedilemez.
- D) (T)'nin fiili ile zarar arasındaki uygun illiyet bağı, kokteyli hatalı hazırlayan organizasyon şirketinin kusurlu davranışı nedeniyle kesilmiş sayılacağından, zarardan yalnızca organizasyon şirketi sorumlu tutulur.
- E) (T)'nin ayırt etme gücünü alkol nedeniyle kaybetmesi, kusurun varlığı için yeterli olduğundan, bu durumun iradi olup olmadığına bakılmaksızın tam tazminatla yükümlü olur.