Usul ve esaslar nedir?

38 maddede geçiyor · 30 kanun

Kısaca

Usul ve esaslar, 30 kanunda 38 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • GVK geç. m.13 · hizmet erbabının ücretlerindeki artışın ödenmesi: Ödemenin hangi yöntemle, hangi koşullarda yapılacağını belirleyen ayrıntılı düzenlemelerdir.
  • SGGSSK m.1 · amaç: Sigortaların işleyişine ilişkin uygulama kurallarını ifade eder.
  • Tebligat K. m.60 · yönetmelik: Tebligatın nasıl hazırlanacağı, hangi örneğin kullanılacağı, kayıt tutulması ve süreçlerin işleyişine dair ayrıntılardır.

Kanunda nerede geçiyor

38 maddeden 16'i

Bankacılık Kanunu

  • Bankacılık Kanunu m.5 · Dolaylı pay sahipliği

    Maddenin uygulanmasına ilişkin ayrıntıları belirleyen, Kurul tarafından çıkarılan düzenleyici işlemdir. Hesaplamanın teknik yöntemi bu düzenlemeye bağlıdır.

  • Bankacılık Kanunu m.42 · Belgelerin saklanması

    Saklama işleminin nasıl yapılacağını belirleyen teknik ve idari kurallardır. Bu kurallar madde uyarınca Kurul tarafından belirlenir.

  • Bankacılık Kanunu m.47 · Aşımların giderilmesi

    Birinci fıkra uyarınca Kurulca belirlenen, aşımın giderilmesine ilişkin yöntem ve koşullardır.

Elektronik Haberleşme Kanunu

  • Elektronik Haberleşme Kanunu m.10 · Deneme izni

    Geçici izne ilişkin başvuru, değerlendirme ve verilme süreçlerini belirleyen, Kurum tarafından çıkarılan düzenleyici işlemlerdir. Madde, izne ilişkin ayrıntıyı bu usul ve esaslara bırakır.

  • Elektronik Haberleşme Kanunu m.48 · Tüketicinin ve son kullanıcının korunması

    Kurumun tüketici hak ve menfaatlerini korumak için belirlediği, bağlayıcı nitelikteki düzenleme yöntemleridir. Kanunun kendisi değil, Kurumun idari düzenlemesidir.

  • Elektronik Haberleşme Kanunu m.49 · Şeffaflığın sağlanması ve bilgilendirme

    Kurumun üçüncü fıkrada yetkilendirildiği, bilgilendirme yükümlülüğünün uygulanmasına ilişkin düzenleyici işlemdir. Bilgilendirmenin ayrıntılı kuralları bu metinde yer alır.

Gelir Vergisi Kanunu (GVK)

  • GVK m.20 · Kreş ve gündüz bakımevleri ile eğitim ve öğretim işletmelerinde kazanç istisnası:

    Maliye Bakanlığınca, ilgili Bakanlığın görüşü alınarak belirlenen uygulama düzenlemesidir. İstisnanın hangi koşullarda ve nasıl uygulanacağını bu düzenleme belirler.

  • GVK geç. m.13 · Hizmet erbabının ücretlerindeki artışın ödenmesi

    Ödemenin hangi yöntemle, hangi koşullarda yapılacağını belirleyen ayrıntılı düzenlemelerdir. Maddede bunların Bakanlar Kurulunca tayin edileceği öngörülmüştür.

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun

  • Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.36 · Rekabet Uzmanlığı

    657 sayılı Kanun'un ilgili bendine göre derece yükselmesinin uygulanmasında geçerli olan şartlar ve işlem düzenidir. Madde bu usul ve esasların hangi kaynaktan alınacağını belirler.

  • Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.62 · Yönetmelikler

    Kurumun işleyişine ilişkin ayrıntılı kuralları ifade eder. Kanunda çerçevesi çizilmiş konularda yönetmelikle açıklık getirmeyi amaçlar.

Optisyenlik Hakkında Kanun

  • Optisyenlik Hakkında Kanun m.12 · Kayıt

    Kayıtların hangi biçimde tutulacağını belirleyen, Bakanlıkça konulan düzenleyici hükümler. Madde metni bu hükümlerin içeriğini kendisi göstermez.

  • Optisyenlik Hakkında Kanun m.16 · Geçici ve Son Hükümler

    Bir müessesenin açılışına ve şartlarına ilişkin ayrıntılı kuralların bütünü. Madde bu kuralları kanunla değil, yönetmelikle düzenlenmek üzere Bakanlığa bırakmıştır.

Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

  • SGGSSK m.1 · Amaç

    Sigortaların işleyişine ilişkin uygulama kurallarını ifade eder. Bu kurallar kanunda ve buna bağlı yönetmeliklerde belirlenir.

Tebligat Kanunu

  • Tebligat K. m.60 · Yönetmelik:

    Tebligatın nasıl hazırlanacağı, hangi örneğin kullanılacağı, kayıt tutulması ve süreçlerin işleyişine dair ayrıntılardır. Bunlar kanunun getirmediği bir sonucu doğuramaz.

Terim 22 kanunda daha geçiyor.

Karıştırılan kavramlar

Komitenin uygulama kararları ile müşterek usul ve esaslar arasındaki fark nedir?

Komitenin toplantı ve işbirliği yönündeki çalışmaları.

Kurum ve Fonun müştereken belirleyeceği usul ve esaslar.

Bilgi paylaşımının ayrıntılı usulü Kurum ve Fonun ortak düzenlemesine bırakılmıştır; tek taraflı belirlenemez.

5411 s. K. m.100

Madde metni ile usul ve esaslar arasındaki fark nedir?

Maddenin birinci fıkrası terkin şartını ve sonucunu doğrudan düzenler.

İkinci fıkra uygulama usul ve esaslarını Kurumca belirlenmesine bırakır.

Kurumun yapacağı düzenleme Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak yapılır; düzenleme, birinci fıkradaki hakkı değiştiremez.

SGGSSK geç. m.89

Kural (birinci fıkra) ile usul ve esaslar (ikinci fıkra) arasındaki fark nedir?

Birinci fıkra, bilgilendirme yükümlülüğünün kendisini ve kullanılacak yöntemleri (sesli veya yazılı) koyar.

İkinci fıkra, sembol sisteminin teknik ayrıntılarının Üst Kurulca belirleneceğini öngörür.

Sembollerin görünümü ve uygulama esasları Üst Kurul düzenlemesi ile belirlenir; bu düzenleme olmadan ayrıntılı uygulama eksik kalır.

6112 s. K. m.24

Yeni usul ve esaslar yürürlüğe girmeden ile yürürlüğe girdikten sonra arasındaki fark nedir?

Yeni usul ve esaslar henüz yürürlüğe girmemişse, aracı kuruluşlar ve vadeli işlemler aracılık şirketleri mevcut yetkileri çerçevesinde faaliyet gösterir.

Yeni usul ve esaslar yürürlüğe girdikten sonra, kuruluşların yeni düzenlemeye uyum sağlaması beklenir ve yetki belgesinin yenilenmesi bu uyuma bağlanır.

Yürürlük öncesinde mevcut yetki kesintisiz kullanılır; yürürlük sonrasında yetki kapsamı uyum sürecine bağlanır.

6362 s. K. geç. m.2

Bilgi talebi ile bilgi paylaşımına ilişkin usul ve esaslar arasındaki fark nedir?

Bilgi talebi, Bakanlığın somut bir konuda belge ya da bilgi istemesidir; kanun bu yetkiyi doğrudan tanır (m.5/2).

Usul ve esaslar, bilgi paylaşımının genel çerçevesini belirleyen düzenleyici işlemdir ve ilgili kurumların görüşü alınarak çıkarılır (m.5/3).

Talep yetkisi kanundan doğar, ancak paylaşımın ayrıntılı usulü Bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslara bağlıdır.

6735 s. K. m.5

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. 13. Daire, 2023/3337 E., 2024/5836 K., 24.12.2024
    İlgili madde: 5809 s. K. m.49, 5809 s. K. m.48
  2. 2023/40 E., 2025/14 K., 16.01.2025
    İlgili madde: 7075 s. K. m.13
  3. 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023
    İlgili madde: 6458 s. K. m.121

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.