Uyarlama nedir?

7 maddede geçiyor · 4 kanun

Kısaca

Uyarlama, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TBK m.138 · aşırı ifa güçlüğü: Hâkimin, değişen koşullar karşısında sözleşmenin içeriğini taraflar arasındaki dengeyi gözeterek yeniden düzenlemesidir.
  • TTK m.1301 · sözleşmenin uyarlanması veya iptali: Mahkemenin sözleşmeyi, değişen veya düzeltilmesi gereken koşullara göre yeniden düzenlemesidir.
  • 573 s. K. m.4 · özel eğitimin temel ilkeleri: Amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde bireyin performansı dikkate alınarak yapılan değişikliklerdir.

Kanunda nerede geçiyor

7 madde

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.1301 · 2. Sözleşmenin uyarlanması veya iptali

    Mahkemenin sözleşmeyi, değişen veya düzeltilmesi gereken koşullara göre yeniden düzenlemesidir. Burada kurtarma ücreti ya da şartlar, mahkemece dengeli hâle getirilir.

  • TTK m.1302 · 3. Emredici hükümler

    Kurtarma sözleşmesinin, taraflar arasındaki dengeyi bozacak ölçüde ağır ya da haksız hâle gelmesi durumunda bedelinin veya koşullarının değiştirilmesidir. İkinci fıkra uyarlamanın sözleşmeyle ortadan kaldırılamayacağını belirtir.

  • TTK m.1305 · b) Ücretin belirlenmesi

    Kararlaştırılan kurtarma ücretinin m.1301 uyarınca mahkemece mevcut şartlara göre değiştirilmesidir. Uyarlama istenmişse bu maddedeki kıstaslar uygulanır.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.138 · III. Aşırı ifa güçlüğü

    Hâkimin, değişen koşullar karşısında sözleşmenin içeriğini taraflar arasındaki dengeyi gözeterek yeniden düzenlemesidir. Madde, uyarlamayı dönme hakkından önce gelen birincil talep olarak öngörür.

  • TBK m.480

    Sözleşmenin, sonradan ortaya çıkan öngörülemeyen durumlara göre hâkim eliyle yeni koşullara göre yeniden düzenlenmesidir. Birincil hak niteliğindedir ve yüklenici önce bu yolu istemelidir.

Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

  • Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.4 · Özel eğitimin temel ilkeleri

    Amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde bireyin performansı dikkate alınarak yapılan değişikliklerdir. Uyarlama, bireyin diğer bireylerle birlikte eğitilmesini mümkün kılmaya yöneliktir.

Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun

Karıştırılan kavramlar

Uyarlama ile dönme arasındaki fark nedir?

Uyarlama, hâkimin sözleşmeyi değişen koşullara göre yeniden düzenlemesidir ve borçlunun birincil talebidir.

Dönme, uyarlamanın mümkün olmadığı durumda borçluya tanınan ikincil haktır.

Borçlu önce uyarlama ister; uyarlama mümkün değilse sözleşmeden dönebilir. Metindeki ifade, dönme hakkını seçimlik bırakmaz.

TBK m.138

Uyarlama ile iptal arasındaki fark nedir?

Uyarlamada sözleşme yürürlükte kalır ve şartları mevcut duruma göre değiştirilir.

İptalde sözleşme geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.

Mahkeme, sözleşmenin amacına ve ilgililerin durumuna göre hangisinin uygun olduğuna karar verir; yalnız bir seçenek zorunlu değildir.

TTK m.1301

Uyarlama amaçlı ilk değişiklik ile sonraki değişiklikler arasındaki fark nedir?

Kanun'un yürürlüğünden önce kurulmuş toplu yapıda yapılan ve yönetim planını yeni kanuna uyarlayan ilk değişiklik.

Aynı yapıda yapılan ve uyarlama amacı taşımayan sonraki değişiklikler.

Yalnız ilk uyarlama değişikliği için salt çoğunluk yeterlidir; sonraki değişiklikler m.70/f.1'deki beşte dört nisabına tabidir.

KMK geç. m.2

Oniki aylık uyarlama süresi içinde yapılan genel kurul ile süre sonrası genel kurul arasındaki fark nedir?

On iki ay içinde yapılan genel kurullarda 6762 sayılı Kanun'un toplantı ve karar nisabı hükümleri uygulanır.

On iki ay geçtikten sonra yapılan genel kurullarda yeni TTK'nın genel kurul nisabına ilişkin hükümleri uygulanır.

Geçiş süresinin bitiş tarihi, eski nisabın hangi genel kurullarda kullanılabileceğini belirler.

6103 s. K. m.26

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2023/582 E., 2025/24 K., 12.02.2025
    İlgili madde: TBK m.138
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2021/972 E., 2023/67 K., 15.02.2023
    İlgili madde: TBK m.138
  3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2026/463 E., 2026/812 K., 10.04.2026
    İlgili madde: TBK m.138

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.