HMK Madde 339Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsili
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, adli yardım kapsamında ertelenen yargılama giderlerinin ve Devletçe ödenen avansların dava veya takip sonunda kimden tahsil edileceğini, haksız çıkan adli yardım yararlananına taksit tanınıp tanınamayacağını ve mağduriyet halinde muafiyet verilip verilemeyeceğini düzenler. Adli yardımdan yararlanan kişi ile karşı taraf arasındaki tahsil ilişkisine uygulanır. Adli yardımdan yararlanacak kişileri ve kapsamını düzenlemez (m.334).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkması hâlinde, uygun görülürse yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler hâlinde ödenmesine karar verilebilir.
(2)(Ek: 11/4/2013-6459/ 24 md.) Adli yardım kararından dolayı Devletçe ödenen veya muaf tutulan yargılama giderlerinin tahsilinin, adli yardımdan yararlananın mağduriyetine neden olacağı mahkemece açıkça anlaşılırsa, mahkeme, hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutulmasına karar verebilir.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Adli yardım kararı, ondan yararlanan kişiye geçici bir muafiyet tanıdığından, ertelenen giderler ve verilen avanslarla, temin edilen avukatın ücreti, dava veya takip sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilecektir. Ancak, dava veya takip sonunda, adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkmış olmasına rağmen, yoksulluk koşulunda bir değişiklik olmaması hâlinde, daha önce ertelenen giderlerin ve verilen avansların tamamının derhâl bu kişiden tahsiline girişilmesinin, sosyal devlet anlayışı ile bağdaşmayacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle bu durumda olan kişilerin, adli yardım sebebiyle muaf tutuldukları giderleri ve Devletçe ödenen avansların geri ödenmesi konusunda, kişinin malî durumu dikkate alınarak, mahkeme tarafından kendisine, en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödeme yapması konusunda bir imkân tanınabilir. Mahkemenin bu hususu, verdiği kararın yargılama giderlerine ilişkin hüküm fıkrasında açıkça belirtmesi gerekir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Değişiklik geçmişi(1)
- 11.04.20132. fıkra 11.04.2013 tarihinde 6459 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Adli yardım kararından dolayı ertelenen yargılama giderleri
- Aylık eşit taksit
- Devletçe ödenen avans
- Haksız çıkma
- Mağduriyet koşulu
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
10.527 karar arasından seçildi- İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2022/3111 · K. 2023/3356 · T. 28.12.2023İDDKDüzeltilerek onama
diğer yarısı olan 250,10 TL'nin de davalı idarelerden tahsili için 6100 sayılı Kanun'un 339. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra Ankara Veraset ve Harçlar Vergi Dairesine müzekkere yazılmasına ve kararın bir örneğinin tebliğine,
- İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2022/996 · K. 2022/2344 · T. 27.06.2022İDDKOnama
herhangi bir gelirinin bulunmadığı, ailesinin desteği ile geçimini sağladığı, yargılama harç ve giderlerinin ödenmesi halinde kendisi ve ailesinin geçiminin zora düşeceği, bu nedenle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339/2. maddesi uyarınca yargılama giderlerinden muaf tutulmasına karar verilmesi gerektiği, davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddi yolunda verilen kararın ilk inceleme aşamasında verilmesi gereken bir karar olduğu,
- 2. Daire · E. 2023/1147 · K. 2025/1536 · T. 27.03.2025Daire kararıDüzeltilerek onama
Hazineden karşılanan 105,95-TL yargılama giderinin 6100 sayılı Kanun'un 339/1. maddesi gereğince davalı idareden alınarak hazineye irat kaydına; davalı idare tarafından istinaf aşamasında karşılanan 38,00-TL yargılama giderinin 19,00-TL'sinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, 19,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Davacı (A), yürüttüğü alacak davasında, yargılama giderlerini karşılama gücünden yoksun olduğunu belirterek adli yardım talebinde bulunmuş ve bu talebi mahkeme tarafından kabul edilmiştir. Yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiş ve karar kanun yollarına başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Bu durumda, adli yardım kararı nedeniyle ertelenen yargılama giderlerinin akıbeti hakkında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Adli yardım, hükmün kesinleşmesiyle amacına ulaştığından, Devlet tarafından karşılanan tüm yargılama giderleri haksız çıkan (A)'nın malvarlığından öncelikli olarak tahsil edilir.
- B) Mahkeme, (A)’nın mağduriyetine yol açacağı kanaatine varırsa, ertelenen yargılama giderlerinin Devlet Hazinesine irat kaydedilmesine re'sen karar vermek zorundadır.
- C) Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar, dava sonunda haksız çıkan (A)'dan tahsil olunur.
- D) Davanın kaybedilmesi halinde, adli yardım kararının bir gereği olarak, ertelenen yargılama giderlerinin (A) tarafından en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler hâlinde ödenmesine karar verilmesi esastır.
- E) Adli yardım, yargılama giderlerinden geçici bir muafiyet sağladığından, davanın kaybedilmesi durumunda Devletçe ödenen avanslar (A)’dan talep edilemez, yalnızca harçların tahsili yoluna gidilir.
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl