TKHK Madde 11Tüketicinin seçimlik hakları
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6502 sayılı Kanun m.11, ayıplı mal satışında tüketicinin seçimlik haklarını (sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme), bu hakların yerine getirilme süresini, orantısızlık hâlini, hakların üretici ve ithalatçıya karşı ileri sürülmesini, seçimlik haklara ilişkin masraf ile tazminat talebini düzenler. Hüküm tüketici ile satıcı arasındaki tüketici satışlarında uygulanır. Maddede tüketici hizmet sözleşmelerinin ayıbı düzenlenmez (6502 m.15).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;
a)Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
b)Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
c)Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
ç)İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme,
seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
(2)Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu fıkradaki hakların yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat ettiği takdirde sorumlu tutulmaz.
(3)Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır.
(4)Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Ancak, bu Kanunun 58 inci maddesi uyarınca çıkarılan yönetmelik eki listede yer alan mallara ilişkin, tüketicinin ücretsiz onarım talebi, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilir. Aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.
(5)Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden yapılan indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir.
(6)Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir.
Bu maddede geçen tanımlar(4)
- İthalatçı
- Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere mal veya hizmetleri ya da bu malların hammaddelerini yahut ara mallarını ticari veya mesleki amaçlarla ithal ederek satım, kira, finansal kiralama veya benzeri bir yolla piyasaya süren gerçek veya tüzel kişiyi
- Satıcı
- Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi
- Tüketici
- Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi
- Üretici
- Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal ya da bu malların hammaddelerini yahut ara mallarını üretenler ile mal üzerine markasını, unvanını veya herhangi bir ayırt edici işaretini koyarak kendisini üretici olarak gösteren gerçek veya tüzel kişiyi
Bu maddedeki kavramlar
- Aşırı masraf
- İş günü
- Müteselsil sorumluluk
- Seçimlik haklar
- Ayıp oranı
- Orantısız güçlük
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
519 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2020/35 K.2021/317 T.2021-03-23Hukuk Genel KuruluBozma
ayıp kısmı onarılmış olsa bile davacı tüketiciden böyle bir araçla günlük hayatını sürdürmesini istemenin adalete uygun olmadığı, diğer önemsiz parçalarıyla birlikte fren sistemini de sıfır km olarak satan davalının aracı ayıpsız şekilde teslim etmesinin tüketici hukukunun gereği olduğu, tüm bu nedenlerle 6502 sayılı THKH’nın 11/3. maddesinde belirtildiği üzere somut olayda gizli ayıbın davacıda korku ve tedirginlik yaratacak hayati nitelikte olması, satıcının güçlü konumda oluşu,
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/2548 · K. 2024/496 · T. 07.02.2024Daire kararıOnama
İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararıyla; "kural olarak 6502 sayılı kanunun 11 inci maddesine göre tanınan seçimlik hakların terditli olarak ileri sürülmesi mümkün olmamakla birlikte misli ile değişim mümkün olmaz ise ayıp oranında indirim hakkının kanunun açık düzenlenmesinden kaynaklı olarak ileri sürülebileceği, zira madde ile açıkca ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir.
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/1999 · K. 2023/3618 · T. 11.12.2023Daire kararıOnama
Türk A.Ş. tarafından satılan aracın ayıplı çıkması nedeni ile 6502 sayılı yasanın 11 inci maddesi gereğince aynı model ve özelliklere sahip araçla değiştirilmesini, vekil edeninin aracı satın alımı sırasında ÖTV muafiyetinden de yararlandığı göz önüne alındığında ayıplı yenisi ile değiştirilmesi nedeni ile (5 yıllık süre dolmadığından) kendisine herhangi bir verginin ayrıca yükletilmemesine, aksi durumda ÖTV den doğan mali yükümün maddi zarar kapsamında değerlendirilerek, davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.