Bilirkişi incelemesi nedir?

Bilgi istemede komisyon, ilgili kişi ve kurumlardan veri talep eder; bu yetki madde metninde belirli bir kişi grubuyla sınırlı değildir.

Bilirkişi incelemesi ise bilgi değil, uzman değerlendirmesi ister ve yalnız komisyonun gerekli görmesi halinde yaptırılır.

Bilirkişi incelemesi için ayrıca bir gerekli görme kararı aranır; bilgi istemenin ise bu koşulu yoktur. Bilirkişiliği kabul edip incelemeyi yapmayan kişi de Mükerrer 355. madde kapsamına girer.

Bu maddedeki bilirkişi incelemesi, taraflardan birinin kendi giderini karşılayarak başvurduğu özel bir tespit yoludur.

Yargılama sırasında mahkemenin re'sen veya talep üzerine yaptırdığı bilirkişi incelemesi usul hukukuna göre yürütülür.

Maddedeki inceleme, sözleşme ilişkisi içinde ayıbın tespitine yönelik bir ön tespit imkânı sağlar; mahkeme incelemesinin yerini tek başına almaz.

Şikâyet üzerine icra mahkemesinin yaptırdığı yeni değer tespitidir ve şikâyetin esasına bağlıdır.

Kesinleşmiş bir kıymet takdirinden sonra icra dairesince yeniden yapılan takdirdir ve iki yıl kuralına tabidir.

Kesinleşen kıymet takdiri için iki yıl geçmeden yeni takdir istenemez; istisna yalnız doğal afet veya benzeri önemli değişikliklerde kabul edilir.

Bu maddedeki bilirkişi kurulu, mahkeme heyetiyle yerinde inceleme yapar ve bedeli mahkeme için raporlar.

İdarenin kıymet takdir komisyonu, idarenin içinden seçilen üyelerle tahmini bedeli belirler (m.8).

Bu madde mahkeme önündeki bedel tespitine uygulanır; idari aşamadaki tahmini bedel tespiti bu maddenin kapsamında değildir.

Ceza davalarındaki fıkra, her bilirkişi incelemesi için uygulanır.

Hukuk davalarındaki fıkra, yalnızca gerekli görülen hâllerde yaptırılan incelemeler için geçerlidir.

Hukuk davalarında bilirkişi incelemesinin gerekli görülüp görülmediği hâkimin takdirine bağlıdır ve madde bu takdiri sınırlandırmaz.

Hâkim, gerekçesini açıkça belirterek kendi kararını verebilir; bunun için başka inceleme gerekmemelidir.

Kanaat oluşmazsa hâkim, konunun özel bilgi gerektirmesi hâlinde bilirkişi incelemesine karar verir.

Hâkim, ilk iki aşamada kesin kanaat oluşursa bilirkişiye gitmez; oluşmazsa bilirkişi incelemesi zorunlu hâle gelir.