Ehliyet nedir?
Kısaca
Ehliyet, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- İYUK m.14 · dilekçeler üzerine ilk inceleme: Davacının dava açma yeteneğine sahip olmasıdır.
- 257 s. K. m.5 · munzam Harçlıklar: Er veya erbaşın ilgili sanat, meslek veya işte yeterliliğini gösteren nitelik.
- 5174 s. K. m.11 · odalarda ehliyet, temsil ve imza yetkisi: Odanın hangi hukuki işlemleri yapabileceğini belirleyen yetki alanıdır.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeİdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.14 · Dilekçeler üzerine ilk inceleme
Davacının dava açma yeteneğine sahip olmasıdır. Dava açma ehliyetinden yoksun bir kişinin açtığı dava ilk incelemede bu yönden denetlenir.
Er ve Erbaş Harçlıkları Kanunu
- Er ve Erbaş Harçlıkları Kanunu m.5 · Munzam Harçlıklar
Er veya erbaşın ilgili sanat, meslek veya işte yeterliliğini gösteren nitelik. (B) ve (C) fıkralarında harçlık verilmesinin ön koşuludur; ehliyetin tasvip edilmesi veya gösterilmesi gerekir.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu
- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.11 · Odalarda ehliyet, temsil ve imza yetkisi
Odanın hangi hukuki işlemleri yapabileceğini belirleyen yetki alanıdır. Madde, odanın yapabileceği işlemleri tek tek sayar ve sonunda benzeri işlemleri de ekler.
Karıştırılan kavramlar
Staj sonunda ehliyet tespiti ile kurs başarısı arasındaki fark nedir?
Staj sonunda valilerce ehliyet onayı alan adaylar kaymakamlık kursuna çağrılır.
Ehliyeti bulunmadığı anlaşılanlar ve kursu başaramayanlar ise kaymakamlığa atanmazlar.
Kaymakamlığa atanma iki aşamalı bir koşula bağlıdır; her iki aşamayı geçmeyen kişi İçişleri Bakanlığının diğer memurluklarına atanır.
Yaş şartı ile ehliyet şartı (kanun m.5 bakımından) arasındaki fark nedir?
Verici on sekiz yaşını doldurmamışsa organ alınamaz; yaş şartı görünüşe göre değil, verici bakımından aranır.
Verici on sekiz yaşını doldurmuş olsa bile mümeyyiz (ayırt etme gücüne sahip) değilse organ alınamaz; iki şart birlikte aranır.
Yaş ve ayırt etme gücü ayrı ayrı sağlanmalıdır; birinin eksikliği tek başına yasağı doğurur.
Görev veya yetki reddi ile dosyanın gönderilmesi ile Davanın reddi (ehliyet, süre, işlem) arasındaki fark nedir?
İdari yargının görevli olduğu konuda görev veya yetki sorunu varsa dava dosyası doğru mahkemeye gönderilir.
Ehliyet, süre veya kesin işlem eksikliği gibi hallerde dosya gönderilmez, davanın reddi kararı verilir.
Görev ve yetki hallerinde dava doğru mahkemede yürür; diğer halde dava sona erer.
Kurul üyeliği ehliyet koşulu ile diplomatik dokunulmazlık engeli arasındaki fark nedir?
Kurul üyesinin fiil ehliyetine sahip ve on sekiz yaşını doldurmuş olması, üyelik için olumlu bir koşuldur.
Diplomatik dokunulmazlığı bulunan kişiler ise ehliyet ve yaş koşulunu taşısalar bile kurula giremez.
Dokunulmazlığı bulunan bir kişinin kurul başkanı veya üyesi olarak yer alması hukuka uygun değildir.
Pasif ehliyet ile aktif kullanım arasındaki fark nedir?
Hak ehliyeti pasif bir ehliyettir; hak ve borçlar çoğu zaman kişinin kendi iradesi dışındaki olaylardan doğar.
Hak kullanımı ise kişinin kendi iradesiyle yaptığı işlemlerle gerçekleşir.
Hak ehliyeti sahibi olan küçük ya da kısıtlı kişi, hak kazanabilir ancak bu hakları kendi başına kullanamaz.
Ayırt etme gücü ile ehliyet arasındaki fark nedir?
Ayırt etme gücü, kişinin fiilinin sonucunu kavrayabilme yetisidir.
Fiil ehliyeti ise bu yetiye ek olarak ergin olma ve kısıtlı olmama şartlarının bir araya gelmesiyle doğan hukuki ehliyettir.
Ayırt etme gücü tek başına fiil ehliyetini doğurmaz; ergin olunmaz veya kısıtlıysa ayırt etme gücü varken de fiil ehliyeti yoktur.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2018/39 E., 2018/66 K., 31.05.2018İlgili madde: 257 s. K. m.5
- 10. Daire, 2022/6284 E., 2025/3191 K., 24.06.2025İlgili madde: İYUK m.14
- İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/312 E., 2025/401 K., 24.02.2025İlgili madde: İYUK m.14
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.