Gaiplik nedir?

Bu maddedeki bir yıl ya da beş yıl, gaiplik kararı istenebilmesi için geçmesi gereken süredir ve kişinin ölümü hakkında henüz karar verilmemesini ifade eder.

Altı aylık süre ise ilanla yapılan bilgi çağrısının asgari süresidir ve ilk ilanın yayımlandığı günden başlar.

İki süre birbirinden bağımsızdır. Altı aylık çağrı süresi, bir yıllık ya da beş yıllık bekleme süresinin yerine geçmez.

Eş, gaiplik başvurusu sırasında evliliğin feshini de talep eder; iki istek aynı süreçte birlikte görülür.

Eş, gaiplik başvurusunu yapmadan ya da ayrı bırakarak evliliğin feshini ayrı bir davayla ister.

Birinci yolda fesih ayrı bir dava açılmadan gaiplik sürecinde sağlanır. İkinci yolda yetki, davacının yerleşim yeri mahkemesine göre belirlenir.

Gerçek ölümde açılma, ölümün gerçekleştiği andır.

Gaiplikte açılma, mahkemenin kararı ile belirlenen tehlike veya son haber tarihine göre kabul edilir.

Gaiplik kararının geriye etkisi nedeniyle açılma anı, karardan önce gerçekleşmiş bir tarih olarak belirlenebilir.

Gaiplik halinde süre, gaiplik kararının ölüm siciline kaydı tarihinden başlar.

Kesin ölümde süre, ölüm tarihinden başlar.

Gaiplikte başlangıç ölüm tarihi değil, kararın sicile kaydıdır ve süre bir aydır.

Alacaklının gaip olması ya da yerleşim yerinin bilinmemesi, alacaklının iradesinden bağımsız bir sebeptir.

Alacaklının borcu ve ipoteği çözmeyi reddetmesi, alacaklının iradi bir tutumudur ve makbul bir sebep beyan edilmediğinde gerçekleşir.

Her iki hâlde de borçlu aynı usulle başvurur. Ancak ikinci hâlde alacaklının süre içinde makbul bir mazeret bildirmesi kaçınmayı ortadan kaldırır ve mahkeme kararı verilmez.

Ölüm bildirimi, ölümün kesin olarak gerçekleştiği kabul edilen olayları kapsar.

Gaiplik kararı ise kişinin ölmüş sayılmasını değil gaipliğini tespit eder ve kütüğe gaiplik olarak işlenir (m.45).

Gaiplik kararı ölüm kaydı değil gaiplik kaydı doğurur; bu nedenle ölüm bildirimi usulü gaiplik halinde doğrudan uygulanmaz.