İşleme nedir?

Kanunda tanımlı · 2 kanun5 maddede geçiyor · 3 kanun

Kısaca

İşleme, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.775 · işleme: Bir kimsenin başkasına ait bir şeyi işleyerek ya da başka bir şekle sokarak yeni bir şey meydana getirmesi maddî fiilidir.
  • 5846 s. K. m.21 · işleme hakkı: Mevcut bir eserin, değiştirilerek veya başka bir türe aktarılarak yeni bir ürün haline getirilmesidir.
  • 6353 s. K. m.80: Bir kanun maddesinin, başka bir kanuna metin olarak eklenmesi veya o kanunun yerine geçecek biçimde yazılması işlemidir.

Kanuna göre anlamı

  • 5015 s. K. m.2/1Petrol Piyasası Kanunu

    İşleme: Petrol ve diğer kimyasal maddelerden madeni yağ üretimi hariç yeni ürünler elde edilmesine ve/veya ürünlerin nitelik veya niceliğinin değiştirilmesine ilişkin işlemleri

  • 5977 s. K. m.2/1-mBiyogüvenlik Kanunu

    İşleme: GDO ve ürünlerinin, gıda, yem veya diğer amaçlarla kullanılmasını sağlamak için yapılan ve ürünün ilk halini önemli ölçüde değiştiren herhangi bir faaliyeti

Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.

Kanunda nerede geçiyor

5 madde

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

  • Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.8 · I – Genel olarak

    Var olan bir eserin, asıl eser sahibinin haklarına halel gelmeden yeni bir eser olarak yeniden biçimlendirilmesidir. İşlenmenin sahibi, işleyen kişidir; ancak asıl eser sahibinin hakları saklıdır.

  • Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.20 · 1. Genel olarak

    Var olan bir eserden yararlanılarak, ona yeni bir özgünlük katılarak yaratılan eserdir. İşlenmenin sahibi, işleme yapan kişidir ve işlediği asıl eser üzerindeki mali hakları asıl eser sahibinin izin verdiği ölçüde kullanabilir.

  • Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.21 · a) İşleme hakkı

    Mevcut bir eserin, değiştirilerek veya başka bir türe aktarılarak yeni bir ürün haline getirilmesidir. Eserin çevirisi işlemenin tipik örneğidir; işleme, işlenen eserin sahibinin iznine bağlıdır.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.775 · V. İşleme

    Bir kimsenin başkasına ait bir şeyi işleyerek ya da başka bir şekle sokarak yeni bir şey meydana getirmesi maddî fiilidir. Hukukî işlem iradesi ve ehliyet gerektirmez, bu nedenle hukuki sonuç maddî fiile bağlanır.

Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Karıştırılan kavramlar

Bu madde ile hukukî ilişkiye dayalı işleme arasındaki fark nedir?

Bir eser sözleşmesi gibi hukukî ilişki olmaksızın yapılan işlemede bu madde uygulanır.

İşleme, malik ile işleyen arasındaki bir hukukî ilişkiye dayanıyorsa bu madde uygulanmaz.

Bu durumda mülkiyet işleyene geçmez; sözleşme hükümleri (BK m.472/II) belirleyici olur.

TMK m.775

İşleme ile karışma ve birleşme arasındaki fark nedir?

Bu madde, bir şeyin başka bir şekle sokulması veya işlenmesini düzenler.

Birden çok kişinin taşınır mallarının karışması veya birleşmesi ayrı bir hükme bağlıdır.

Karışma ve birleşmede mülkiyet durumu TMK m.776 ile çözülür; taşınmazla birleşen taşınır için TMK m.722 uygulanır.

TMK m.775

Genel eser sahipliği ile işleme ve derleme sahipliği arasındaki fark nedir?

Genel hükme göre eser, onu meydana getiren kişiye aittir.

İşleme veya derlemede sahiplik, işleyene veya derleyene aittir ancak asıl eser sahibinin hakları saklıdır.

İşleyen kişi kendi katkısı üzerinde sahip olur, fakat asıl eserin sahibinin hakkı ortadan kalkmaz.

5846 s. K. m.8

Serbest işleme ile izne bağlı işleme arasındaki fark nedir?

Kanunda işlemenin serbest olduğu haller, işleme sahibine asıl eser sahibinin iznini aramaksızın hak tanır.

Bu serbestlik halleri dışındaki işlemelerde işleme sahibinin mali hakları asıl eser sahibinin izni ölçüsündedir.

İzin kapsamı dışında kalan kullanım, asıl eser sahibinin mali haklarına tecavüz oluşturur.

5846 s. K. m.20

İşleme ile basit iktibas arasındaki fark nedir?

Eserin yeni bir tür veya biçim altında yeniden kurulması, örneğin çeviri, işleme hakkının konusudur.

Eserden alınan sınırlı parçaların veya fikrin, eser sahibinin adı belirtilerek kullanılması, Kanun'da sayılan hâller dışında ise haksız rekabet ve kişilik hakkı kapsamında değerlendirilir.

İşleme hakkının ihlali mali tazminat ve men sonuçlarını doğurur; iktibasta ise haksız rekabet hükümleri ve manevi tazminat gündeme gelir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2024/551 E., 2025/1539 K., 01.12.2025)

5846 s. K. m.21

Mükellef ile noter veya işleme koyan kurum arasındaki fark nedir?

Mükellef, kâğıdın vergisinin asıl borçlusu olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine tabidir.

Noter veya işleme koyan kurum, kendi işlemi nedeniyle ayrıca ceza ile karşılaşır.

Yasağa aykırı işlemde mükellef hakkında VUK hükümleri uygulanır; noter veya işleme koyan kuruma ayrıca kanunen alınması gereken ceza kesilir.

488 s. K. m.27

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025
    İlgili madde: TMK m.775
  2. Ceza Genel Kurulu, 2018/397 E., 2020/508 K., 08.12.2020
    İlgili madde: 5846 s. K. m.20
  3. Ceza Genel Kurulu, 2017/788 E., 2020/34 K., 28.01.2020
    İlgili madde: 5846 s. K. m.20

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.