Kamu tüzel kişiliği nedir?

10 maddede geçiyor · 9 kanun

Kısaca

Kamu tüzel kişiliği, 9 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • Anayasa m.130 · yükseköğretim kurumları: Üniversitenin kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, devletten ayrı bir hukuki varlık olarak kurulmasını ifade eder.
  • 195 s. K. m.1 · kuruluş: Kurumun devlet dışında, kendi adına hak ve borç sahibi olabilen, kamusal görev yürüten bir kuruluş olarak tanınmasıdır.
  • 2937 s. K. m.3 · kuruluş: Hak ehliyeti olan, kendi adına hak edinip borç altına girebilen kamu hukuku öznesidir.

Kanunda nerede geçiyor

10 maddeden 9'i

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

  • Anayasa m.123 · IV. İdare — A. İdarenin esasları — 1. İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği

    Kamu hukuku alanında hak ve borç sahibi olabilen, merkezi idareden ayrı tüzel kişilerdir. Madde bunun ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceğini öngörür.

  • Anayasa m.130 · E. Yükseköğretim kurumları ve üst kuruluşları — 1. Yükseköğretim kurumları

    Üniversitenin kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, devletten ayrı bir hukuki varlık olarak kurulmasını ifade eder. Üniversiteler kanunla kurulduğundan bu niteliği kanun koyucunun takdirine bağlı değildir ve Anayasanın öngördüğü bir zorunluluktur.

Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun

  • Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun m.1 · Kuruluş

    Kurumun devlet dışında, kendi adına hak ve borç sahibi olabilen, kamusal görev yürüten bir kuruluş olarak tanınmasıdır. Kurum, kamu tüzel kişiliği taşıdığı için kendi adına dava açabilir ve davalı olabilir.

Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu

Bankacılık Kanunu

  • Bankacılık Kanunu m.82 · Kuruluş ve bağımsızlık

    Kurumun kamu hukuku anlamında bağımsız hak ehliyeti taşıdığını ve kendi adına hak edinip borç altına girebildiğini ifade eder. Kurum, merkezi idareye bağlı bir birim değil, kendi adına işlem yapabilen ayrı bir kamu tüzel kişisidir.

Sulama Birlikleri Kanunu

  • Sulama Birlikleri Kanunu m.1 · Amaç ve kapsam

    Birliğin kamusal görevlerini yürüten, kamu hukuku ve buna bağlı idari rejime tabi olan tüzel kişilik niteliğidir. Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk kuralları uygulanır.

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu

  • Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.8 · Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu

    Kuruma, kamu hukuku alanında hak ehliyeti ve kendi adına işlem yapabilme yetkisi tanıyan hukuki statüdür. Kurum bu sıfatla kendi adına dava açabilir ve borç altına girebilir.

Türk-japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesinin Kuruluşu Hakkında Kanun

Terim 1 kanunda daha geçiyor.

Karıştırılan kavramlar

Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ile kamu tüzel kişiliği olan kurum arasındaki fark nedir?

MİT, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ancak kamu tüzel kişiliği yoktur. Dolayısıyla kendi adına hak edinemez ve borç altına giremez.

Cumhurbaşkanlığına bağlı olup kamu tüzel kişiliği bulunan kurumlar (örneğin Savunma Sanayii Başkanlığı, Türkiye Varlık Fonu gibi) ise bu niteliğe sahiptir.

Bağlılık ilişkisi aynı olsa da kamu tüzel kişiliğinin varlığı yoksa MİT'in mal edinmesi, sözleşme yapması ve dava taraf olması Cumhurbaşkanlığı üzerinden yürür.

2937 s. K. m.3

Sulama birliği kamu tüzel kişiliği ile özel hukuk hükümleri arasındaki fark nedir?

Kanunda açıkça düzenlenen hallerde sulama birliğinin kamu tüzel kişisi olarak, kanunun kendi hükümleriyle hareket etmesi.

Kanunda hüküm bulunmayan hallerde birliğin özel hukuk hükümlerine tabi olması.

Önce 6172 sayılı Kanun hükmüne, o yoksa özel hukuk kurallarına bakılır; hangi işlemin idari, hangisinin özel hukuk ilişkisi olduğu buna göre belirlenir.

6172 s. K. m.1

Kurumun kamu tüzel kişiliği ile bakanlık birimi arasındaki fark nedir?

Kurum, kamu tüzel kişiliğine sahip ayrı bir kamu idaresidir.

Bakanlık birimleri ayrı tüzel kişilik taşımaz ve bakanlığın bütçesi içinde yer alır.

Kurum kendi adına dava açabilir ve kendi bütçesi üzerinden mali işlem yapar.

6701 s. K. m.8

Kamu tüzel kişiliği ile bakanlık birimi arasındaki fark nedir?

Akademi, kendi adına hak ve borç edinebilen kamu tüzel kişisidir.

Bakanlığın merkez teşkilatındaki birimler ayrı bir tüzel kişilik taşımaz.

Akademi kendi adına dava açabilir, dava edilebilir ve kendi bütçesiyle işlem yapar.

7540 s. K. m.3

Özel hukuk tabiiyeti ile kamu tüzel kişiliği arasındaki fark nedir?

Madde, kurumun özel hukuk hükümlerine tabi olduğunu açıkça belirtir.

Kurumun kanunla kurulmuş olması ve kamusal yetkilerle donatılmış bulunması, kamu tüzel kişiliği yönünde değerlendirmelere yol açar.

Maddenin metni kurumun işlemlerinin özel hukuka tabi olduğunu söyler; kamu tüzel kişiliği niteliği ise maddede değil, yargı kararlarında tartışmalıdır ve uyuşmazlık konusu yapılabilmektedir.

205 s. K. m.1

Kamu tüzel kişiliği ile özel hukuk tüzel kişiliği arasındaki fark nedir?

Maddede kuruluşun hükmi şahsiyetinin bulunduğu belirtilir ve kuruluşun bütün muamelelerinin hukuku hususiyeye tabi olduğu düzenlenir.

Kuruluşun kamu kurumu olup olmadığı tartışması, idari yargı ile adli yargı ayrımını doğurur.

Uygulamada kuruluşun tabi olduğu hukuk rejimi tartışmalı olmuş, Yargıtay kararlarında özel hukuk hükümlerine tabi, ticari usullere göre idare edilen bir kuruluş olarak değerlendirilmiş ve uyuşmazlıkların adli yargıda görüleceği kabul edilmiştir. (13. Hukuk Dairesi, 2012/27771 E., 2012/27134 K., 21.11.2012)

2804 s. K. m.1

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2025/32 E., 2025/234 K., 26.11.2025
    İlgili madde: 6701 s. K. m.8
  2. 2025/117 E., 2025/236 K., 26.11.2025
    İlgili madde: 7540 s. K. m.3
  3. 2022/107 E., 2025/146 K., 10.07.2025
    İlgili madde: 7540 s. K. m.3

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.