Karşılıklılık esası nedir?

Yabancının dilekçe hakkından yararlanabilmesi için, kendi ülkesinde Türk vatandaşlarının da benzer bir haktan yararlanmasının gerekmesi koşuludur. Yabancının Türkiye'de ikamet etmesiyle birlikte aranır.

Yabancıların dilekçe hakkından yararlanabilmesi için kendi ülkelerinde Türk vatandaşlarının da aynı hakka sahip olması koşuludur. Karşılıklılığın varlığı, yabancının ülkesindeki hukuk düzenine göre değerlendirilir.

Davacının mensup olduğu devlet ile Türkiye arasında teminattan muafiyeti sağlayan bir anlaşmanın bulunması ya da fiili bir karşılıklılığın varlığıdır. Mahkeme bu esasa göre muafiyet kararı verir; muafiyet kendiliğinden doğmaz.

Türkiye ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklı tenfizi öngören bir anlaşmanın bulunması ya da o devlette Türk mahkemesi ilamlarının tenfizine olanak veren kanun hükmü veya fiili uygulamanın varlığıdır. Üç alternatiften herhangi birinin bulunması yeterlidir.

Yabancının bu haktan yararlanabilmesi için kendi ülkesinde Türk vatandaşlarına benzer bir hakkın tanınmış olması koşuludur. Karşılıklılığın varlığı, yabancının vatandaşı olduğu devletteki hukuki düzene göre değerlendirilir.

Yabancı gemi, hava ve demiryolu uluslararası ulaşım araçları memur ve mürettebatının Türk karasuları ve liman şehirlerine girip çıkmasında uygulanan, yabancı devletin Türk personeline tanıdığı imkâna bağlı olan ilke.

Mutabakat zaptında karşı tarafın da aynı ölçüde bilgi koruma ve paylaşma yükümlülüğünü üstlenmesi ilkesidir. Karşılıklılık bulunmazsa üçüncü fıkradaki kıyas yoluna gidilir.