Münhasır yetki nedir?

7 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Münhasır yetki, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TBK m.455 · komisyon: Belirli alan veya müşteri çevresinde faaliyette bulunma yetkisinin yalnız pazarlamacıya verilmesidir.
  • TTK m.1355 · bbb) Yabancı bayraklı gemiler: Yabancı bayraklı gemilerde yetkinin yalnızca geminin fiilen bulunduğu yer mahkemesinde toplanmasıdır.
  • MÖHUK m.47 · yetki anlaşması ve sınırları: Yer itibariyle yetkinin belirli bir mahkemeye tek ve bağlayıcı biçimde tanındığı yetki türüdür.

Kanunda nerede geçiyor

7 madde

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun

  • MÖHUK m.43 · Miras davaları

    Davanın mutlaka Türk mahkemelerinde görülmesini zorunlu kılan yetki türüdür. MÖHUK m.43 bu niteliği taşımadığı için yabancı mahkeme kararının tenfizine engel olmaz; ancak taşınmazın aynına ilişkin kısım bu sınıra girer.

  • MÖHUK m.47 · Yetki anlaşması ve sınırları

    Yer itibariyle yetkinin belirli bir mahkemeye tek ve bağlayıcı biçimde tanındığı yetki türüdür. Bu hallerde taraflar yetki anlaşmasıyla başka bir mahkemeyi yetkili kılamaz.

  • MÖHUK m.54 · Tenfiz şartları

    Türk mahkemelerinin kanunen tek başına yetkili olduğu konulardır. Bu konularda yabancı mahkemenin verdiği ilam, tenfize konu olamaz.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.455 · 2. Komisyon

    Belirli alan veya müşteri çevresinde faaliyette bulunma yetkisinin yalnız pazarlamacıya verilmesidir. Bu halde işveren ve onun yaptığı işler de komisyon kapsamına girer.

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.1355 · bbb) Yabancı bayraklı gemiler

    Yabancı bayraklı gemilerde yetkinin yalnızca geminin fiilen bulunduğu yer mahkemesinde toplanmasıdır. Başka bir Türk mahkemesi, sicil veya yerleşim yeri gerekçesiyle yetkili kılınamaz.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

  • Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.18 · a) Genel olarak

    Mali hakların kullanılmasının yalnızca eser sahibine tanınması, başkasının ancak sahibin izni veya kanunun öngördüğü bir yetki ile kullanabilmesi anlamına gelir.

Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun

Karıştırılan kavramlar

Aşkın yetki ile münhasır yetki arasındaki fark nedir?

Aşkın yetki, ilamı veren mahkemenin dava konusu veya taraflarla gerçek bir bağı olmadan yetki tanıyan kuraldan doğar.

Münhasır yetki, Türk mahkemelerinin kanunen tek yetkili olduğu konulardır.

Münhasır yetki alanındaki ilam resen reddedilir; aşkın yetkide ise davalının itirazı gerekir.

MÖHUK m.54

Münhasır yetki ile paylaşılan yetki arasındaki fark nedir?

Yetki yalnız pazarlamacıya verilmişse, pazarlamacı hem kendisinin hem de işverenin o alan ya da çevrede yaptığı bütün işlerden komisyon isteyebilir.

Yetki pazarlamacıyla birlikte başkalarına da verilmişse, komisyon yalnız pazarlamacının kendi aracılık ettiği veya bizzat yaptığı işler için doğar.

Münhasır halde komisyon kapsamı geniştir; paylaşılan halde yalnız pazarlamacının payı üzerinden komisyon hesaplanır.

TBK m.455

Münhasır yetki ile devredilebilir tespit arasındaki fark nedir?

Kültür merkezlerinin sınıflandırılması ve asgari bölüm oranlarının belirlenmesi münhasıran Bakanlığa aittir.

Belgelendirme, denetleme ve sınıflandırmaya esas tespitler Bakanlığın gerek görmesi hâlinde başkalarına yaptırılabilir.

Yetkinin özü Bakanlıkta kalır; yalnızca teknik tespit işi devredilebilir.

5225 s. K. m.11

Münhasır yetki ile aksi kararlaştırılmış yetki arasındaki fark nedir?

Sözleşmede aksi belirtilmezse yalnız sözleşmedeki mahkeme yetkilidir.

Taraflar kanunen yetkili mahkemelerin yetkisini saklı tutmak isterlerse bunu sözleşmede ayrıca belirtmelidir.

Saklı tutma ayrıca yazılmamışsa diğer kanunen yetkili mahkemelerde dava açılamaz.

HMK m.17

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2024/1455 E., 2025/908 K., 27.06.2025
    İlgili madde: MÖHUK m.43, MÖHUK m.47
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2024/176 E., 2025/618 K., 08.10.2025
    İlgili madde: MÖHUK m.47
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2023/1038 E., 2024/538 K., 06.11.2024
    İlgili madde: MÖHUK m.54

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.