Seçimlik yetki nedir?

11 maddede geçiyor · 4 kanun

Kısaca

Seçimlik yetki, 4 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TBK m.99 · ülke parası ile: Ödemeyi yabancı para ya da Ülke parası ile yapma yetkisidir.
  • HMK m.11 · mirastan doğan davalarda yetki: Davacının birden fazla yetkili mahkeme arasında seçim yapabildiği yetki türüdür.
  • TTK m.890 · yetkili mahkeme: Davacının birden fazla yetkili mahkeme arasında seçim yapabilmesidir.

Kanunda nerede geçiyor

11 madde

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.10 · Sözleşmeden doğan davalarda yetki

    Davacının genel yetkili davalı yerleşim yeri mahkemesi ile sözleşmenin ifa yeri mahkemesi arasında tercih yapabilmesi anlamına gelir. Maddedeki yetki ek bir seçenek olup genel yetkiyi ortadan kaldırmaz.

  • HMK m.11 · Mirastan doğan davalarda yetki

    Davacının birden fazla yetkili mahkeme arasında seçim yapabildiği yetki türüdür. İkinci ve üçüncü fıkradaki yetkiler bu niteliktedir ve kesin yetki değildir.

  • HMK m.16 · Haksız fiilden doğan davalarda yetki

    Davacının, maddede sayılan yerlerden birini kendi tercihiyle seçerek dava açabilmesi hakkıdır. Seçim, davacının inisiyatifindedir; yetkisiz bir mahkemede açılan davada seçim hakkı davalıya geçer ve davalı yetki itirazıyla doğru yeri gösterirse dava orada görülür.

  • HMK m.125 · Dava konusunun devri

    Davalının devri hâlinde davacıya tanınan iki yoldan birini seçme hakkıdır. Davacı, devreden tarafla davasından vazgeçip devralana karşı devam etmeyi ya da devreden hakkında tazminat davasına dönüşmeyi seçebilir.

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.561 · VI - Yetkili mahkeme

    Madde 'dava açılabilir' ifadesini kullandığı için bu yetki münhasır değildir; genel ve özel yetki kurallarına göre yetkili olan mahkemelerin yanına eklenmiş bir yetkili mahkemedir.

  • TTK m.890 · XIV - Yetkili mahkeme

    Davacının birden fazla yetkili mahkeme arasında seçim yapabilmesidir. Fıkra 1 ve fıkra 2, genel yetki kurallarına ek olarak davacıya seçenek sunar; genel kurallar ortadan kalkmaz.

  • TTK m.1355 · bbb) Yabancı bayraklı gemiler

    Türk bayraklı gemilerde TTK m.1354 uyarınca alacaklıya birden fazla mahkeme arasında seçim hakkı tanınmasıdır. Yabancı bayraklı gemilerde bu seçenek yoktur.

  • TTK m.1359 · b) Esas hakkında

    Davacıya veya takip yapana birden fazla yetkili merci arasından seçim hakkı tanıyan yetki düzenlemesidir. Burada ihtiyati haciz kararını veren mahkeme ile haczi uygulayan icra dairesi, genel yetki kurallarına ek olarak yetkili kılınmıştır.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun

  • MÖHUK m.44 · İş sözleşmesi ve iş ilişkisi davaları

    İşçinin işverene karşı dava açarken birden fazla mahkeme arasında serbestçe seçim yapabilmesidir. Seçim işçiye bırakılmıştır; işveren bu seçimi değiştiremez.

  • MÖHUK m.45 · Tüketici sözleşmesine ilişkin davalar

    Tüketicinin, birinci fıkrada sayılan Türk mahkemeleri arasında dilediğini seçerek dava açabilmesidir. Seçim, tüketicinin kendi yerleşim yeri ya da mutad meskeni mahkemesiyle karşı tarafın Türkiye'deki işyeri, yerleşim yeri veya mutad meskeni mahkemeleri arasında yapılır.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.99 · I. Ülke parası ile

    Ödemeyi yabancı para ya da Ülke parası ile yapma yetkisidir. Sözleşmede aynen ödeme kaydı yoksa ikinci fıkra uyarınca borçluya tanınır; üçüncü fıkrada ise temerrüde düşen borçlu karşısında alacaklıya tanınır.

Karıştırılan kavramlar

Kesin yetki ile seçimlik yetki (m.11/1 ile m.11/2-3) arasındaki fark nedir?

Birinci fıkradaki davalarda yalnız ölenin son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir ve bu yetki kesindir.

İkinci ve üçüncü fıkradaki davalarda, ölenin son yerleşim yeri mahkemesine ek olarak başka bir mahkeme de yetkilidir.

Birinci fıkra kapsamındaki dava başka yerde açılırsa yetkisizlik kararı verilir; ikinci ve üçüncü fıkra kapsamındaki davalarda davacı seçimlik yetkili mahkemelerden birini tercih edebilir.

HMK m.11

Genel yetki ile HMK m.16 seçimlik yetki arasındaki fark nedir?

Genel yetki kuralında dava davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır ve bu yer tektir.

Haksız fiil davalarında davacı, maddede sayılan dört yerden birinde de dava açabilir.

Davacı, davalının yerleşim yeri dışında bir mahkemede de dava açabilir; genel yetki kuralı bu seçeneği ortadan kaldırmaz.

HMK m.16

Seçimlik yetki ile kesin yetki arasındaki fark nedir?

Madde 'dava açılabilir' ifadesiyle yetkiyi seçimlik bırakır.

Kesin yetki bulunan hallerde yetki kurala kesin olarak bağlıdır ve sözleşmeyle değiştirilemez.

Şirket merkezi yetkisi kesin yetki sayılmaz; bu yetkiye dayanarak yetkisizlik kararı verilmesi bozma sebebidir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2024/155 E., 2024/324 K., 15.02.2024)

TTK m.561

Seçimlik borç ile seçimlik yetki arasındaki fark nedir?

Seçimlik borçta başlangıçta birden çok eşit düzeyde asli edim vardır ve seçimle biri borç konusu olur.

Seçimlik yetkide tek bir asli edim vardır; diğer edim yalnız yedek edimdir ve yetki kullanılarak asli edimin yerine geçer.

Seçimlik borçta bir edimin imkansızlaşması borcu sona erdirmez, diğer edim borç konusu olur; seçimlik yetkide asli edimin imkansızlaşması borcu sona erdirir ve yedek edim geçmez.

TBK m.87

Kesin yetki ile seçimlik yetki arasındaki fark nedir?

Kesin yetki, yalnızca tek bir mahkemenin bakabileceği durumdur ve yetki sözleşmesiyle değiştirilemez.

Seçimlik yetki ise birden fazla mahkemenin yetkili olduğu durumdur ve davacı bunlardan birini seçebilir.

Kesin yetkiye aykırı dava başka bir mahkemede açılamaz ve mahkeme bunu resen göz önünde tutar; seçimlik yetkide ise davacı yetkili mahkemeler arasında seçim yapabilir.

HMK m.5

Seçimlik yetki ile genel yetki arasındaki fark nedir?

Zarar sigortası davasında davacı, madde 15 birinci fıkrasındaki yerlerden birini seçebilir.

Davacı, genel yetki kuralına göre davalının yerleşim yeri mahkemesinde de dava açabilir.

Zarar sigortasında davacı birden fazla mahkeme arasında seçim yapar.

HMK m.15

İlgili konular

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.